Trang chính‎ > ‎Cây lương thực‎ > ‎VIETGAP lúa‎ > ‎

Lúa GAP đang phát triển như thế nào ở ĐBSCL

TS. Nguyễn Hồng Thủy
Trung tâm Kỹ thuật và Công nghệ Sinh học Tiền Giang
(129 Nguyễn Huệ –  Phường 7 –  TP. Mỹ Tho – Tiền Giang.
ĐT: 073-3872175. DĐ: 0984626327. Email: hongthuyn@yahoo.com)

 

Hàng năm Việt Nam xuất khẩu từ 4 đến 5 triệu tấn gạo, chiếm khoảng 18-20% tổng sản lượng gạo sản xuất ra, tuy nhiên lúa gạo Việt Nam vẫn chưa đạt được chất lượng cao và chưa có sức cạnh tranh mạnh mang thương hiệu Việt trên thương trường quốc tế. Trong nhiều năm qua, tại các cuộc hội thảo hoặc trên các diễn đàn báo chí, GAP (Good Agricultural Practices – Thực hành nông nghiệp tốt – chương trình kiểm tra an toàn thực phẩm xuyên suốt, bắt đầu từ khâu chuẩn bị nông trại, canh tác đến khâu thu hoạch, sau thu hoạch, tồn trữ và các yếu tố liên quan như: môi trường, chất hóa học, thuốc bảo vệ thực vật, bao bì, điều kiện làm việc, phúc lợi của người lao động) thường được nhắc đến như một giải pháp lâu dài và bền vững để nâng cao giá trị nông sản Việt Nam (chủ yếu là nhóm sản phẩm rau quả) trên thị trường toàn cầu. Sau khi mô hình lúa GAP tại xã Mỹ Thành Nam – huyện Cai Lậy – tỉnh Tiền Giang được xây dựng thành công vào đầu năm 2009, các tỉnh thành vùng ĐBSCL nhìn thấy hiệu quả trước mắt và lâu dài của mô hình này và ra sức tổ chức nhân rộng với hướng qui hoạch mở rộng diện tích sản xuất thành các vùng nguyên liệu lúa GAP tập trung. Lần lượt An Giang, Sóc Trăng, Tiền Giang, rồi đến Long An tích cực lập các dự án xây dựng mô hình lúa GAP, sử dụng nguồn kinh phí sự nghiệp khoa học hoặc sự nghiệp nông nghiệp địa phương. Sau hơn một năm tổ chức cho các nhóm nông dân sản xuất lúa áp dụng tiêu chuẩn GAP, bước đầu các tỉnh này đã có những mô hình nhận được giấy chứng nhận GLOBALGAP hoặc đang tiến tới đánh giá chứng nhận hoặc đang chuẩn bị triển khai.

Sở  NN&PTNT tỉnh An Giang: (i) lập dự án “Xây dựng Chất lượng và Thương hiệu Gạo An Giang”; (ii) đăng báo mở thầu công khai trên toàn quốc cho  gói thầu “Tư vấn thiết lập và giám sát quy trình đạt tiêu chuẩn GlobalGAP cho sản phẩm lúa và sản phẩm nếp trên địa bàn tỉnh An Giang”; (iii) tổ chức cho THT Sản xuất lúa Jasmine Bình Chơn với 37,8 ha/12 nông hộ trồng lúa (huyện Châu Phú – tỉnh An Giang) và THT Sản xuất Nông nghiệp Tân Tiến với 33,1 ha/8 nông hộ trồng lúa (huyện Thoại Sơn – tỉnh An Giang) áp dụng tiêu chuẩn GLOBALGAP; (iv) mời Tổ chức chứng nhận quốc tế SGS đánh giá chứng nhận 2 mô hình này vào 16-20/03/2010 và 01-03/04/2010; (v) tháng 8/2010, THT Sản xuất lúa Jasmine Bình Chơn và THT Sản xuất Nông nghiệp Tân Tiến đã được SGS Australia limited cấp Giấy chứng nhận GLOBALGAP.

Ban quản lý Dự án Nâng cao Chất lượng Cây trồng Vật nuôi tỉnh Sóc Trăng: (i) tổ chức cho HTX Lúa Tôm Hòa Lời với 20 ha/12 nông hộ trồng lúa  áp dụng tiêu chuẩn GLOBALGAP; (ii) mời Tổ chức chứng nhận quốc tế SGS đánh giá chứng nhận mô hình này vào 27-30/01/2010; (iii) HTX Lúa Tôm Hòa Lời và 20 ha/12 nông hộ  đã được SGS New Zealand limited cấp Giấy chứng nhận GLOBALGAP số SGS NZ10 2837 ngày 12/4/2010.

Chi cục BVTV tỉnh Sóc Trăng: (i) hoàn thành đề tài “Tổ chức thí điểm huấn luyện nông dân thực hành sản xuất lúa thơm theo tiêu chuẩn GLOBALGAP tại HTX sản xuất lúa giống và dịch vụ Vĩnh Tiền”; (ii) lập đề cương dự án “Triển khai sản xuất lúa thơm theo quy trình chứng nhận GLOBALGAP tại hợp tác xã Vĩnh Tiền - huyện Ngã Năm – tỉnh Sóc Trăng”; (iii) tổ chức cho HTX sản xuất lúa giống và dịch vụ Vĩnh Tiền với 33 ha/14 nông hộ trồng lúa áp dụng tiêu chuẩn GLOBALGAP.

Trong năm 2009, phòng Nông nghiệp huyện Cai Lậy tỉnh Tiền Giang tiếp tục tổ chức cho Hợp tác xã (HTX) Mỹ Thành và 95,5 ha/101 nông hộ trồng lúa (huyện Cai Lậy – tỉnh Tiền Giang) áp dụng tiêu chuẩn GLOBALGAP và đã được Tổ chức chứng nhận quốc tế TÜV SÜD PSB đánh giá chứng nhận vào ngày 8-12/03/2010. Tháng 8/2010, Hợp tác xã (HTX) Mỹ Thành và 95,5 ha/101 nông hộ đã được TÜV SÜD Management Service GmbH Germany cấp Giấy chứng nhận GLOBALGAP. Bên cạnh đó, Sở NN&PTNT tỉnh Tiền Giang: (i) xây dựng đề cương “Xây dựng và vận hành hệ thống quản lý chất lượng đạt chứng nhận GLOBALGAP cho sản phẩm Lúa (HTX Mỹ Trinh – huyện Cái Bè – Tỉnh Tiền Giang)”; “Xây dựng và vận hành hệ thống quản lý chất lượng đạt chứng nhận GLOBALGAP cho sản phẩm Lúa (HTX Bình Nhì – huyện Gò Công Tây – Tỉnh Tiền Giang)” (ii) tổ chức cho HTX Mỹ Trinh với 30 ha/30 nông hộ trồng lúa năm thứ nhất, mở rộng 60 ha/60 nông hộ trồng lúa năm thứ hai áp dụng tiêu chuẩn GLOBALGAP; tổ chức cho HTX Bình Nhì với 30 ha/50 nông hộ trồng lúa năm thứ nhất, mở rộng 60 ha/100 nông hộ trồng lúa năm thứ hai áp dụng tiêu chuẩn GLOBALGAP.

Phòng Nông nghiệp & PTNT huyện Châu Thành tỉnh Long An đang xây dựng đề cương dự án “Xây dựng và vận hành hệ thống quản lý chất lượng đạt chứng nhận GLOBALGAP cho sản phẩm Lúa nếp huyện Châu Thành – Tỉnh Long An) trên diện tích 40 ha”.

Làm theo GAP thực chất là xây dựng và vận hành một hệ thống quản lý kiểm soát các hoạt động sản xuất, thu hoạch, tồn trữ, sơ chế, đóng gói sản phẩm của một nông trại (lựa chọn 1) hoặc nhóm nông trại (lựa chọn 2). Do đặc thù sản xuất nhỏ lẻ, manh mún của vùng ĐBSCL, việc chứng nhận GAP buộc phải theo lựa chọn 2 (nhóm nông trại). Tổ chức xây dựng và vận hành  hệ thống quản lý kiểm soát nhiều nông trại cùng làm theo hàng trăm điều khoản của GAP là công việc hết sức phức tạp. Nhân sự điều hành hệ thống cần có trình độ nhất định, có thể tiếp thu kiến thức quản lý và có khả năng vận hành hệ thống quản lý được văn bản hóa và lưu trữ dưới dạng hồ sơ. Đó là chưa nói đến chi phí vận hành hệ thống (thuê nhân sự có trình độ tham gia vào hệ thống quản lý kiểm soát, phân tích mẫu đất, nước, sản phẩm,…), chi phí đầu tư chỉnh sửa hoặc trang bị thêm cơ sở vật chất cho các trang trại để đảm bảo điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm, chi phí chứng nhận GAP khá lớn, trong khi giấy chứng nhận chỉ có giá trị trong vòng một năm.

Với điều kiện thực tế như vậy, việc để cho các nhóm nông dân tự ý thức về lợi ích của GAP, tự liên kết lại với nhau thực hiện theo GAP là điều khó có thể xảy ra. Thêm vào đó, trình độ của Ban quản trị các HTX nông nghiệp hiện tại còn nhiều hạn chế làm sao có đủ khả năng xây dựng và vận hành hệ thống quản lý kiểm soát theo GAP. Giải pháp hiện nay mà các Sở NN&PTNT các tỉnh thành vùng ĐBSCL đang áp dụng là phối hợp với hệ thống chính trị tại địa phương chủ trì việc xây dựng và vận hành các mô hình GAP. Đi đầu trong công tác phối hợp thực hiện GAP là tỉnh An Giang. Để làm tốt các khâu vệ sinh môi trường, thu gom vỏ bao bì thuốc BVTV,…UBND các huyện Châu Phú, Thoại Sơn – An Giang đã chỉ đạo UBND các xã phối họp với Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ thực hiện công tác vận động tuyên truyền và các chiến dịch tình nguyện làm sạch môi trường, đồng thời UBND huyện còn đầu tư hệ thống đường sá, nhà vệ sinh công cộng, hệ thống nước sạch cho cả khu vực làm lúa GAP. Ngành nông nghiệp các tỉnh thành vùng ĐBSCL cũng chủ động mời gọi các Doanh nghiệp ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm lúa GAP của các mô hình, chủ trì các cuộc họp giới thiệu Doanh nghiệp với các nhóm nông dân và bước đầu gặt hái được những thành công nhất định.

Với nổ lực không ngừng của các Sở NN&PTNT các tỉnh thành vùng ĐBSCL, cho đến nay một số mô hình lúa GAP được đánh giá chứng nhận như: HTX Lúa Tôm Hòa Lời với 20 ha/12 nông hộ, HTX Mỹ Thành và 95,5 ha/101 nông hộ, THT Sản xuất lúa Jasmine Bình Chơn 37,8 ha/12 nông hộ, THT Sản xuất Nông nghiệp Tân Tiến 33,1 ha/8 nông hộ; một số khác đang tích cực triển khai để tiến tới đánh giá chứng nhận một ngày không xa. Về phía Doanh nghiệp, Công ty TNHH ADC, Công ty TNHH GENTRACO và Công ty Lương thực tỉnh Sóc Trăng là những đơn vị tiên phong và tâm huyết trong việc thu mua, tiếp thị, quảng bá thương hiệu sản phẩm lúa GAP trên thị trường quốc tế. Không có sự hỗ trợ rất đáng trân trọng của các quý Doanh nghiệp này, các mô hình lúa GAP vùng ĐBSCL không thể thành công như ngày hôm nay.

GAP đang phát triển trên vùng đất ĐBSCL như vết dầu loang,  như bước đi tất yếu của lịch sử. Để GAP có thể phát triển nhanh hơn, mạnh hơn trên vùng đất này: (i) điều kiện cần là nổ lực, quyết tâm của ngành nông nghiệp, nghị lực vượt khó của HTX, bà con nông dân, (ii) điều kiện đủ là ngày càng có nhiều Doanh nghiệp nghĩ đến uy tín, thương hiệu sản phẩm Việt trên thị trường mà đầu tư cho vùng nguyên liệu và bao tiêu sản phẩm lúa GAP để HTX và bà con nông dân có thể yên tâm sản xuất theo GAP ./.

Comments