Harmoniummuziek‎ > ‎

Andreas Willscher


Kennismaking met Willscher

De eerste keer dat ik muziek van Andreas Willscher hoorde en dat ook nog gespeeld op een harmonium was in het Harmoniummuseum in Barger-Compascuum. Het museum  was officieel erkend en dat werd met een feestje gevierd. En opdat feestje speelde hij een paar stukken uit Aquarium van Willscher. Het ware leuke stukken en zo zei hij, niet al te moeilijk.

Ik heb een tijdje later Aquarium besteld bij Schüller. In het januarinummer van 2009 stond al een een interview met Willscher dat mij erg aansprak. En de muziek: Ik ben er weg van. Het is namelijk anders dan al het andere dat ik heb.

Willscher, geboren op 4 november 1955, is kerkmusicus bij de Rooms-Katholieke St. Franciscusparochie in Hamburg-Bambek. Maar hij is ook lid van de cabarategroep Die Kneifer. Die dingen houdt hij niet gescheiden. Hij streeft naar een cross-over, een kruisbestuiving tussen kerkmuziek, jazz en popmuziek. En dat kun je horen. De invloed van populaire muziek is heel duidelijk te horen in de stukken waaruit Aquarium bestaat.

Willscher en het harmonium

Daarnaast is hij liefhebber van het harmonium, zelf heeft hij 2 instrumenten, maar in de St Franciscuskerk in Hamburg heeft in het orgel een harmoniumregister laten inbouwen en speel hij bepaalde delen van de dienst ook harmonium.  Hij zegt over het harmonium: "De bekoring van het harmonium zit hem in de mystieke klank, die door geen enkel ander instrument wordt geëvenaard. Het harmonium is zeker niet alleen een instrument uit het verleden. We kunnen het zelfs als een ecologisch instrument beschouwen omdat het geen electriciteit nodig heeft om tot klinken te worden gebracht. Tevens vraagt het instrument weinig plaats en blijft klankvast. Bovenal is het harmonium in mijn ogen uniek door zijn rijkdom aan klankmogelijkheden, die door de componisten zowel vroeger als nu, nog maar nauwelijks worden benut, met uitzondering van Sigfrid Karg-Elert en zijn leerlingen."

Aquarium

Orgelkoralle zoals ik dat speel op mijn Hinkel Harmonium.

Aquarium bestaat uit negen stukken gewijd aan zeedieren. Dat thema is ingegeven door de kerkramen van St Fransiscuskerk, die vormgegeven zijn door Tatjana Ahlers-Hestermann aan de hand van het zonnelied van St. Fransiscus. Elk stuk draait om een dier De bewegingen en karakter van dit dier probeert Willscher te vangen in de muziek. Alle stukken spelen is mij helaas niet gegeven. Af en toe stort ik mij weer op een stuk die ik dan onder de knie probeer te krijgen.

Het stuk dat mij het best afgaat is Orgelkoralle, nr.1 van Aquarium. Hoewel op grond van de naam gedacht zou kunnen worden dat het een orgelkoraal is, is dat het absoluut niet. Het thema is namelijk een koraalsoort die bijvoorbeeld in de Rode Zee voorkomt: Tubipora musica. Het uiterlijk van dit koraal doet aan orgelpijpen denken, vandaar ook de Duitse naam Orgelkoralle of de Engelse naam: Organ Pipe Coral.  Waarom Willscher uitgerekend voor deze vorm van zeeleven gekozen heeft om  muzikaal te vertolken laat zich raden.

(Afbeelding: Tubipora musica) 

Het koraal vormt massieve kussenvormige koloniën en het skelet bestaat uit kalk. Het is dus vooral hard en massief. Dat is het karakter van orgelkoralle, hard en massief. Het middenstuk begint kleiner maar groeit dan weer uit tot het grootse en massieve begin. Ik mag het graag spelen. Ondanks dat het vijf- tot zesstemmige akkoorden bevat is het door het statische karakter niet moeilijk. Dat is met andere stukken uit Aquarium anders die drukken veel meer beweging uit, zoals nr. 6 Seegurke (zeekomkommer, curieuus om te zien en het stuk is dan ook grappig om te horen. Of nr. 
4 Seepferdchen (Zeepaardje, een vreemd dier, beetje onwerelds en toch ook sierlijk en dat hoor ik ook in het stuk).

Achtergrondinformatie Willscher

Comments