TYMOWA

HISTORIA

Wieś położona w odległości około 7 km na północny zachód od Ścinawy. Pojedyncze znaleziska oraz cmentarzysko z wczesnej epoki żelaza (700–400 r. p.n.e.) są jedynymi zachowanymi pozostałościami po najstarszych mieszkańcach tych okolic. Znacznie młodsze cmentarzyska i osada pochodzą z okresu wpływów prowincjonalno – rzymskich (1 – 500 r. n.e.). Pierwsza wzmianka o miejscowości Tymendorf pochodzi z 1304 roku. Następna, zawarta w spisie dziesięcin nuncjusza Galharda z 1335 roku mówi o istniejącym kościele w Villa Timonis.W latach późniejszych nazwa osady, przyjmuje zniemczoną formę Thimendorf lub Thiemendorf. W 1304 roku wieś została podarowana przez księcia żagańskiego Konrada II klasztorowi cystersów w Lubiążu i w ich rękach pozostawała aż do kasaty zakonu w 1810 roku. Wówczas przeszła pod zarząd Urzędu Dóbr Państwowych w Lubiążu. Z 1891 roku pochodzi informacja o sołectwie w Tymowej – jej właścicielem był wówczas E. Schubert. W 1898 roku majątek przejmuje rodzina Teichmann. Od 1937 roku wieś została własnością Ruth von Engelhard.

ZABYTKI

W miejscowości zachowało się kilka obiektów o charakterze historyczno – zabytkowym i kulturowym. Do najciekawszych należą dwa kościoły usytuowane w centrum wsi. Na wschodnim krańcu miejscowości, przy drodze do Ścinawy, znajdują się dwa krzyże pokutne o jednym ramieniu poziomym każdy. Wiąże się z nimi legenda mówiąca o dwóch braciach ubiegających się o względy jednej dziewczyny. Rozstrzygnięcie konkurów miało nastąpić w pojedynku, w którym obaj polegli, zaś zrozpaczona dziewczyna popełniła samobójstwo. Ciekawostką innego rodzaju jest absurdalne wręcz rozwiązanie granicy administracyjnej pomiędzy gminami Rudna i Ścinawa. Przebiega ona przez sąsiadującą z Tymową od zachodu wieś Toszowice, dzieląc ją w taki sposób, że 2/3 Toszowic należy do gminy Rudna, a 1/3 do gminy Ścinawa. Tym sposobem ścinawska część Toszowic należy do oddalonej o około 1 km Tymowej i .... tak też się nazywa.

KOŚCIÓŁ POMOCNICZY MATKI BOŻEJ KRÓLOWEJ ŚWIATA

(wcześniej Najświętszej Marii Panny).

Kościół pomocniczy pw. Matki Bożej Królowej Świata

Najprawdopodobniej kościół tutaj istniał już przed rokiem 1300, kiedy to osada należała do cystersów z klasztoru w Lubiążu. Mieli oni tutaj swoje dobra aż do 1810 roku. Pierwsza oficjalna wzmianka o miejscowym kościele pochodzi z wykazu dziesięcin nuncjusza Galharda z 1335 roku. Około 1530 roku protestanci przejęli świątynię. Poddano ją wówczas przebudowie. W 1680 roku kościół powrócił do katolików, ale taki stan trwał tylko do 1708 roku. Na mocy konwencji podpisanej przez cesarza austriackiego i króla szwedzkiego w 1707 roku w Altranstädt, kościół w 1708 roku przejęli ponownie protestanci i w ich posiadaniu był do końca drugiej wojny światowej. W trakcie działań wojennych świątynia nie odniosła żadnych poważniejszych uszkodzeń. Jednak z opuszczonego obiektu zabrano i wywieziono dużo wartościowych elementów wyposażenia, m.in. wspaniały ołtarz szafkowy z początku XVI wieku. W chwili obecnej znajduje się on w drewnianym kościółku we wsi Żelechów, w powiecie Dąbrowa Tarnowska. Obecnie jest to jednonawowy, orientowany, gotycki obiekt murowany z kamienia i cegły, wzniesiony na rzucie prostokątnym z wyodrębnionym, prostokątnym prezbiterium. Nawa nakryta jest płaskim, drewnianym stropem, polichromowanym w początku XVII wieku, natomiast prezbiterium zwieńczone jest wspaniałym stropem gwiaździstym. Na osi fasady zachodniej znajduje się prostokątna wieża, dobudowana do nawy w XV wieku. Nakryta jest ona wysokim, łamanym, ostrosłupowym hełmem. Korpus główny i prezbiterium pokryte są dwupołaciowymi dachami ceramicznymi. Okna świątyni mają wykrój ostrołukowy, podobnie jak dwa portale wejściowe. Obiekt jest wzmocniony licznymi przyporami. W skromnym wnętrzu świątyni zachowało się kilka ciekawych elementów wyposażenia, m.in. dwie piękne drewniane rzeźby gotyckie z końca XV wieku, barokowy ołtarz z początku XVIII wieku oraz chrzcielnica z początku XVII wieku.

KOŚCIÓŁ PARAFIALNY MATKI BOŻEJ BOLESNEJ

Kościół parafialny pw. Matki Bożej Bolesnej

Po ponownym przejęciu, w 1707 roku miejscowego kościoła przez ewangelików, z inicjatywy lubiąskich cystersów w 1708 roku rozpoczęto budowę nowej świątyni dla katolików, którą ukończono już w roku następnym. Kościół był poddany gruntownej restauracji w XIX wieku. Jest to jednonawowa, orientowana budowla o konstrukcji szkieletowej, założona na rzucie prostokąta, z niewyodrębnionym prezbiterium. Wszystkie otwory architektoniczne budowli mają wykrój prostokątny. Świątynia nakryta jest gontowym dachem mansardowym z niewielką, czworoboczną sygnaturką, zwieńczoną ostrosłupowym hełmem krytym blachą. Od strony południowej do korpusu kościoła dobudowano prostokątną zakrystię, zaś od strony zachodniej podobną w kształcie kruchtę. We wnętrzu kościoła zachowało się kompletne wyposażenie z okresu jego budowy. Na wyróżnienie zasługuje piękny strop świątyni, z zachowanymi fragmentami barokowej polichromii z początku XVIII wieku. Ponadto godne uwagi są: późnobarokowy prospekt organowy i kamienna chrzcielnica oraz równie interesująca Pieta. Szczególne miejsce wśród zachowanego wyposażenia świątyni zajmuje pięknie wykonany drewniany ołtarz z obrazem pędzla Franciszka Liszki, zięcia słynnego śląskiego malarza, Michała Willmanna. Na przykościelnym, prostokątnym cmentarzu zachowały się w niezłym stanie liczne kamienne nagrobki sprzed 1945 roku. Przed wejściem na teren kościelny od strony zachodniej znajduje się wykonana w piaskowcu rzeźba św. Jana Nepomucena, patrona miejsc zagrożonych powodzią.

DWÓR PREISSA

Dwór w Tymowej – Toszowicach

Właśnie w „toszowickiej” części miejscowości znajduje się interesujące założenie pałacowo – parkowe, które w literaturze przedmiotu jest lokalizowane naprzemiennie raz w Tymowej, a raz w Toszowicach. Pałac w formie secesyjnej willi został wybudowany w 1911 roku, w miejscu wcześniejszego dworu, dla Reinholda Preissa. Jest to budowla dwukondygnacyjna, wzniesiona na planie kwadratu, przykryta czteropołaciowym dachem mansardowym z powiekami. Na osiach centralnych budynku (wschód – zachód, północ – południe) znajdują się lekko wysunięte ryzality zwieńczone trójkątnymi frontonami. W otaczającym pałac parku zachowało się wiele ponad stuletnich drzew, spośród których wyróżnia się około 200 letni dąb szypułkowy, rosnący samotnie na centralnym gazonie przed rezydencją. Obecnie całe założenie znajduje się w złym stanie, a opuszczony pałac, pozbawiony właściwego użytkownika, popada w ruinę.