DŁUŻYCE

HISTORIA

Miejscowość położona przy drodze do Prochowic, około 5 km na południe od Ścinawy. Z okolic wsi pochodzi kilka luźnych znalezisk z młodszego okresu epoki kamiennej – neolitu, oraz cmentarzysko ciałopalne kultury łużyckiej. Było ono częściowo przebadane w okresie międzywojennym. Pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z 1209 roku i odnosi się do już istniejącego tu kościoła. Nazwa wsi związana jest zapewne z jej wielkością, która musiała być znaczna, skoro dokument cesarski Karola IV, wystawiony 23.07.1359 roku na zamku Karlstein k/Pragi, określa ją jako Grosse (duża, wielka). Potwierdzeniem tego jest późniejsza, niemiecka nazwa miejscowości – Grossendorf, Grossendorf, która przetrwała do 1945 roku.

Najwcześniejszymi znanymi z przekazów historycznych właścicielami Dłużyc była w 1512 roku rodzina von Üchtritz.

ZABYTKI

Do współczesnych nam czasów zachowały się dwa obiekty o charakterze zabytkowo – historycznym.

KOŚCIÓŁ CHRYSTUSA KRÓLA

(wcześniej Matki Bożej Różańcowej)

Kościół Chrystusa Króla w Dłużycach

Według niektórych opracowań dłużycki kościół pw. Matki Bożej Różańcowej był po raz pierwszy wzmiankowany już w roku 1209. Zdecydowana jednak większość publikacji oraz opracowań historycznych wskazuje na powstanie tutejszej świątyni dopiero w drugiej połowie wieku XV. Wiadomo, że kościół został zniszczony w dniu 4 października 1634 roku przez wojska cesarskie w czasie wojny trzydziestoletniej. Jego odbudowy na własny koszt podjął się w 1665 Balzer Seyffert von Uchtritz, ówczesny właściciel Dłużyc. Po jego śmierci dzieło odbudowy kontynuował jego syn Balthasar Ernst von Uchtritz. Prace ostatecznie zakończono dopiero w 1704. Obecny kościół parafialny pod wezwaniem Chrystusa Króla jest zorientowaną budowlą murowaną z kamienia i cegły, na założeniach gotyckich. Jest to obiekt jednonawowy z wyodrębnionym, węższym i prostokątnym prezbiterium, zakończonym trójbocznie. Na osi fasady zachodniej znajduje się masywna, czworoboczna wieża przykryta skromnym, namiotowym dachem, przewyższająca o około 1,5 metra połać dachu części nawowej świątyni. Od strony północnej do prezbiterium na całej długości przylega obszerna zakrystia. Otwory okienne są o wykroju ostrołukowym. Obiekt jest wzmocniony licznymi, dwustopniowymi przyporami. Całość przykryta jest dwuspadowymi dachami ceramicznymi. Świątynia była przebudowana w połowie XVIII wieku i restaurowana w XIX wieku. Nad nawą zachował się drewniany strop z malowanym w drugiej połowie XVII wieku plafonem przedstawiającym scenę Zesłania Ducha Świętego. W murach kościoła zachowało się kilka ciekawych obrazów oraz płyt nagrobnych i epitafiów, z których wyróżnia się całopostaciowy nagrobek hrabiny Niebelschütz (zm. w 1730 roku). Po poważnych uszkodzeniach w trakcie działań wojennych w 1945 roku świątynię odbudowano w 1957 roku.

RUINY XVII – WIECZNEGO PAŁACU VON KANITZ

Pałac w Dłużycach – stan przed 1945 r.

W bezpośrednim sąsiedztwie kościoła znajdują się pozostałości założenia dworskiego z ozdobnym niegdyś ogrodem. Pałac wzniesiono około połowy XVII wieku dla rodziny von Kanitz na wzór renesansowych, północnowłoskich willi z Veneto. Jest to budynek założony na rzucie prostokąta, dwutraktowy, dwukondygnacyjny, z mocno wysuniętym ryzalitem wejściowym. Od strony północnej elewacja wzbogacona była podwójną loggią z widokiem na istniejący wówczas ozdobny ogród. Całość przykryta mocno dziś zniszczonymi dachami ceramicznymi. Pierwotnie rezydencja otoczona była fosą, z której pozostał dziś tylko niewielki fragment. Gruntownej renowacji i przebudowy założenia, dokonał w połowie XVIII wieku następny właściciel dłużyckiego majątku, minister do spraw Śląska w rządzie pruskim, von Münchow. Kolejny właściciel, którym przed rokiem 1787 został Hans Caspar von Schweinitz und Krain, znacznie rozbudował istniejący ogród, podnosząc rangę rezydencji do najbardziej okazałych siedzib Ziemi Ścinawskiej. Wzbogacono wówczas ogród o liczne rzeźby, fontannę i oranżerię. W tej formie rezydencja przetrwała do czasów II Wojny Światowej. Obecnie całe założenie jest całkowicie opuszczone i zdewastowane, a okazały niegdyś drzewostan w większości wycięto.