Absinthe
 

Absinthe cesitli bitkilerin damitilarak fermante edilmesiyle elde edilen yuksek alkol oranina sahip bir ickidir. Ana bilesenleri pelin bitkisi (Artemisia absinthium)  ve yesil anasondur. Bunun yanisira uretildigi bolgenin geleneklerine gore cesitli bitkilerin bu karisim icine girdikleri gorulmektedir. Absinthe’in ortaya cikisi icin cesitli teoriler olsa da, 1792 yilinda Fransiz doktor Pierre Ordinaire tarafindan ticari amacli uretildigi dusunulmektedir. Bazilarina gore ise icki ilk once Isvicre’de ortaya cikmistir. Isvicre'nin bazi kantonlarinda yerel olarak bu icki tuketilirken yukarida bahsi gecen doktor Pierre Ordinaire'in dikkatini cekmis ilk onceleri tibbi etkisi icin kullanilmaya baslamistir. Zaten asil kabul goren hikaye budur. Gercekten de doktor Pierre Ordinaire, Isvicreye boyle bir yolculuk yapmistir. Bilinen en eski uretim Pontallier'de 1806 yilinda yapilmistir. Bu nokta sirket cesitli defalar yer degistirmis, cesitli kisilere satilmistir. Bu sirketin esas taninmasi Fritz Duval tarafindan isletilmeye baslayinca olmustur. Bu donemde hala tibbi amacli kullanimi devam etmekte ve yapilis tarzi gizli tutulmakta idi. Sirket zaman icinde cok ciddi uretim yapabilir hale gelmistir. 1840'larda Fransa Cezayir savaslari sirasinda  tibbi amacli olarak yaygin sekilde kullanilmistir. Ozellikle dizanteri ve bagirsak kurtlarina karsi etkin mucadele de kulanilmaktaydi. Bu donemde askerler bunun tibbi etkisinin yanisira icki olarak degerini gorduklerinden, savas bitip eve donduklerinde bu ickinin unu yavas yavas duyulmaya baslamis ve cesitli barlarda -kucuk Fransiz barlari; Bistro- musterilere sunulmaya baslanmistir.

1850lerde Napoleon doneminde bir anda moda hale gelmistir. Neredeyse binlerce farkli versiyonu ortaya cikmis, toplam icki uretiminde ve tuketiminde lider hale gelmistir. Bu donemde Absinthe bir likor olarak sunulmaktaydi. Sonuc olarak herkesin kabul ettigi gercek 3. Napoleon donemi Absinthe'in altin cagi olarak bilinir. Bu donemde buyuk sirketler ickinin uretimine girismis, neredeyse tum Fransiz eglence endustrisinin en hizli sirkulasyona sahip ickisi haline aslinda tam anlami ile moda haline gelmistir. Tabii bu moda anakaradan tum Fransiz "dominion"-somurge- lerine de sicramistir. Tabii yeni kita da bu modadan nasibini almistir. Bu donemde ozellikle Orta Avrupa, Fransa ve bir olcude yeni kita Amerika'da Absinthe cilginligi yayilmisti. Absinthe uretimi uc temel etapta gerceklesmektedir. Bahsi gecen pelin bitkisi, yesil anason maddeleri oncelikle saf alkol ile birlesitirilir. Belirli bir sure bekletilen karisim damitilarak sivi elde edilir. Son etapta ise isitma yontemi ile klorofil renklenme ortaya cikmaktadir. Bu noktada onemli bir not eklemek gerekir  Ickini tum bu anlattigim hikayesinin ozunde "Thujyone" denen madde yatmaktadir. Pelin bitkisinde bulunan cok buyuk olcude bulunan Thujyone madddesi aslen tibbi amcli kullanilan bir maddedir. Bu madde renksiz ama mentollu denilebilecek bir aktif maddedir. Iyilestirici ozellikteki bu maddenin yuksek dozlari tehlikelidir. Thujyone, bilindigi kadari ile yuksek dozajlarda beyinde tetrahydrocannabinol ile ayni etkiyi yapmatadir. Bahsi gecen tetrahydrocannabinol maddesi kokaine vesaire icindeki aktif maddedir. Sonuc olarak yuksek dozaji bu uyusturucu ile ayni etkiyi yapmaktadir. Zaten absinthe kelimesi, eski Yunanca'da “apsinthion” yani aci anlamina gelir. Bu noktada boyle bir maddenin yuksek alkol orani ile biraraya gelmesi ickinin asil tehlikesini ortaya cikartmaktadir. Bu nokta da, ortaya sanrilar, halusinasyonik goruntuler cikmaktadir.


Cek Cumhuriyetinden almis oldugum Absinthe siselerinin bir kismi... Bu arada bu resmi Prag'ta bir hotel odasinda cektim...

Teorik bilgilerden sonra simdi Cek Cumhuriyeti'nde bir gun boyunca eski kentin kuzey dogusunda yaptigim siki arastirmanin akabinde buldugum bir ureticiyle konusmam  sayesinde ogrendigim seyleri sizlerle paylasayim. Adam oldukca duzgun giyimli harika Ingilizce ve Fransizca konusabilen birisi idi. Avrupa'nin herkesiminden "bohem" musterileri oldugunu anlatmaya basladi. Acikcasi adama ilginc geldim. Bir Turk olarak burada da oldukca farkli tanindigimizdan -ne yazik ki iyi degil- adam beni ilginc buldu sanirim. Dusunsenize bir Turk, sivesi bozuk olsa da oldukca iyi Fransizca konusuyor, Absinthe kousunda teorik olarak cok bilgili, tarihcesine merakli, normal magazalarda satilan Absinthe'in daha hafif oldugunu ve gercek Absinthe'in varligini bilen ve uzak bir ulke de bunu arastiran bir Turk. Aslinda bu cumleyi kurunca bana bile ilginc geldi. Ne manyak adamim ya

 

ozel Absinthe kasigim. Bohemia usulu, seker ile icecekseniz bunlardan bir tane edinmeniz sart...

Adamin anlattiklarini daha dogrusu muhabbetimizi kisaca anlatmaya calisayim, Absinthe yaklasik olarak 60 ila 75 derece alkol iceren litre basina 10mg Thujyone iceren bir icki. 10mg olayi aslinda bir kanun sonucu belirlenmis bir ust sinir. Gercek Absinthe bu maddeden tam 10 kat fazla yani 100mg Thujyone icermekte. Ozellikle Isvicre ve Fransa'da uretilen Absinthe rengi sarimsi bir icki. Fakat bunlarin neredeyse koyu kivamli beyaz ve mavi renklerine de rastlanabiliyor. Orta Avrupa'da ise kullanilan bitkiler yuzunden (sanirim yesil anason ve diger katkilar) icki pastel bir yesil renge sahip. Adam iyi Cek Absinthe'i ile kotu Cek Absinthe'ini ayirmanin oncelikli yonteminin renge bakmak oldugunu soyledi. Ilgi cekmesi amacli bu Absinthe turevlerinin rengi daha fosforluya kacan bir yesil renk oluyormus. Aslinda bunun kotu Absinthe olmadigini sadece gunluk amaca hizmet eden yani  barlarda dahi sunulabilen ve en azindan Absinthe'in ununu duyanlarin tehlikesizce icebilecekleri bir icki oldugunu belirtti. Bunlarin arasinda sadece King Of Spirits isimli ve yuzde 65 oraninda alkol iceren ve 30 mg/litre basina Thujyone oranina sahip hafif sarimtirak renge sahip Absinthe markasinin ticari olarak satilan ama en Absinthe gibi olan Absinthe oldugunu belirtti. Zaten bu markadan ikram ettigi bir bardak Absinthe'i icince anlattiklarini daha iyi anladim. Bohemia gelenegine gore sundugu ickiyi ictikten sonra kent merkezine nasil dondugumu acikcasi hatirlamiyorum.  

  

Cek Cumhuriyeti'nde gercek Absinthe pesinde kosarken gordugum ilginc bir mezarlikta bir ani fotografi. Resimdeki guzel insan, bendeniz Hakan...

Bu arada Thomas yani hikayeleri anlatan adama 1900 lerin baslarinda Absinthe'in yasaklanmasina sebep olan hikayeyi sordum. O ana kadar ogrenebildigi kadari ile bir adam karisi ve iki kizini dogramis ve intihar etmisti. Adam bana hikayenin yaklasik bu oldugunu belirtti ve olayin aslini anlatti. Jean Lanfray isimli Fransa'da tarlalarda calisan Isvicre vatandasi bir koylu karisi ve iki kizini oldurdugu ve bunun sonrasinda intihar ettigi seklinde bir ruya gorur. Ertesi sabah uyandiginda evden disari ciktiginda uc parcalanmis ceset bulur ki, bunlar kizlari ve karisinin cesetleridir. Cevreden olayi duyanlar evde Absinthe siseleri bulurlar ve olayin Absinthe'ten kaynaklandigi dedikodulari cikar. Bazilarina gore bu gercekten Absinthe'tin yolactigi bir olaymis bazilarina gore ise Jean Lanfray'in aslinda alkolik oldugunu bu olayin asiri alkol yuzunden oldugunu Absinthe'den kaynaklanmadigina inaniyorlarmis. Ben adama onun neye inandigini sordugumda, bunlarin onemli olmadigini bu olayin yayilmasindan sonra neredeyse tum Avrupa ulkelerinde Absinthe'in yasaklandigini belirtti ve asil onemli olanin sonuc oldugunu soyledi. Evet bazilari icin gercekten sonuclar onemlidir. Bu bahsettiklerinin Cekoslovakya'da bir onemi olmadigini burada uretimin neredeyse iki asirdir hic durmadigini ve bir sekilde devam ettigini soyledi... Neyse dukkanda ciddi bir para birakip asil orjinal Absinthe'i alip sehir merkezine donmek uzere oldukca yorucu ve basdondurucu(???) yolculuguma basladim.

 

ilk Absinthe denemesinden sonra Prag Tarih muzesi onundeki halim. Goruldugu gibi amiyane tabiri ile  saftim kaymis durumda..Ozellikle yukardaki fotografa bakarsaniz durumu cok rahatlikla anlayabilirsiniz...

Son olarak 19 yy ve 20yy yazar, muzisyen ve ressamlarinin bir cok eserinde katki payi bulunan bu ilginc ve gercekten ozel olan icki, meraklilari icin daha yillar boyu cazibesini yitirmeyecek. Belli bohem kesimlerde ayni sekilde bu guzel ickiyi cok uzun zaman boyu terketmeyecekler. Yukarida eserlerine katki da bulundugu insanlar dedim, aslinda bu kalabalik bir liste. Onemli isimlerden ornek vermem gerekirse,  Alfred Jarry, Vincent van Gogh, Henri Toulouse Lautrec, Verlaine, Rimbaud, Baudelaire, Oscar Wilde, Edgar Allen Poe, Picasso ve Hemingway oncelikle sayabileceklerim. Cek cumhuriyetinde barlarda dahil olmak uzere bir cok yerde Absinthe icebilmek mumkun. Yaptigim gozlemlerde genelde barlarda daha populer olan marka "STAROPLZENECKY" ki bu markanin Absinthe'leri Thomas'in bahsettigi o fosforlu yesil renkte olanlardan. Herhangi bir halusilasyonik etkisinin olmamasi ama bunun yaninda oldukca yuksek alkol orani ozellikle turistler icin meraklarini dindirmek icin yeterli oluyor. HILLS marka Absinthe'ler ise biraz yuksek fiyatli ama 10 ila 20mg Thujyone iceren ve gene yuzde 65 ila 70 oraninda alkol iceren tum dunyada sevilen Cek Cumhuriyeti'nin en populer Absinthe markasi ve icimi cok keyifli. Bu marka Absinthe'i icerkende cok fazla korkmaniza gerek yok. Hafif bir basdonmesi haricinde cok fazla sorun cikartabilecegini ben pek dusunmuyorum. Fakat saglam bir seyler iceyim derseniz ozel mekanlarda satilan KING OF SPIRITS isimli Absinthe yuzde 70lik alkol orani ve yuksek Thujyone orani ile cok absurd bir deneyim sunabilir. Normal bir insansaniz uzak durmanizi taviye ediyorum. Tabii bir de custom urunler var ki, bunlardan gercekten uzak durun.... Sonuc olarak bu yazi ve asagidan ulasabileceginiz goruntuler ile sanirim Turkce'de en genis kapsamli Absinthe yazisini yazmis bulunuyorum. Bu arada elciye zeval olmaz bu yazdiklarimdan etkilenip Absinthe icmeye kalkisacaksaniz lutfen sonuclarindan kendinizin sorumlu olacagini unutmayiniz.Bu arada bu fantastik bir ickiden baska bir sey degildir. Geleneksel olarak neredeyse 2 yuzyildir tuketilmekte. En radikalini de icseniz hos bir fantaziden baska bir sey olmadigini hatirlayiniz. Bazi insanlar bunun uyusturucu vesaire gibi bir sey oldugunu dusunselerde Cek Cumhuriyeti'ne gittiginizde bunun bir gelenek oldugunu anlayabiliyorsunuz...

link: bohemia tarzı Absinthe nasıl içilir