Παροιμιώδεις Φράσεις


Εδώ έχουμε ένα είδος φράσεων που δεν έχει να κάνει με  γνωμικά, αν και συγγενεύει με τις παροιμίες ως προς το λαϊκό ή αλληγορικό τους χαρακτήρα. Πρόκειται για σύντομες φράσεις που δεν αποτελούν «διατύπωση κρίσης», δεν τις χρησιμοποιούμε δηλαδή για να διατυπώσουμε μια άποψη, αλλά για να κάνουμε ένα χαρακτηρισμό. Παραδείγματα: «βίος και πολιτεία», «κόπρος του Αυγείου». Πάντως τα όρια με τις Παροιμίες είναι μερικές φορές δυσδιάκριτα.

Φτώχεια

  • Ζει με το φακόσπυρο.
  • Χρωστάει της μυλωνούς.
  • Βρομάει το χνώτο του απ' την πείνα. 
  • Είμαι πανί με πανί.
  • Γιούρια τον ταβλά με τα κουλούρια.
 

Φόβος

  • Τον έπιασε τεταρταίος πυρετός.
  • Τον πήγε τρίτη και τετάρτη.
  • Τα έκανε πάνω του. 
  • Έχουμε απλωμένο τραχανά.
  • Έχει κλάσει μαλλί. 
  • Έκανε τουμπεκί (ψιλοκομμένο.)   
  • Φτύσ' τον κόρφο σου.

Φήμη & Δόξα

  • Τον υποδέχτηκαν μετά φανών και λαμπάδων.
  • Τον υποδέχτηκαν μετά βαΐων και κλάδων.
 

Φαΐ

  • Έφαγε τον αγλέουρα.
  • Έφαγε το καταπέτασμα.
  • Έφαγα τον περίδρομο.
  • Την έκανα ταράτσα.
  • Να γλείφεις τα δάχτυλά σου
  • Να τρώει η μάνα και του παιδιού να μη δίνει

 

Υποσχέσεις

  • Του 'ταξε λαγούς με πετραχήλια.
 

Υποκρισία

  • Τραβάτε με κι ας κλαίω.
  • Κάνει την πάπια.
  • Είναι μεγάλη σουπιά
  • Είναι σιγανοπαπαδίτσα
  • Ρίχνει άδεια να πιάσει γεμάτα.
  • Και με τον χωροφύλαξ και με τον αστφύλαξ
  • Θεωρία επισκόπου και καρδία μυλωνά.
  • Παίζει σε διπλό ταμπλό.


Υπευθυνότητα

  • Άλλου παπά ευαγγέλιο
  • Έβγαλε τα κάστανα από τη φωτιά
  • Ποιος θα βγάλει το φίδι από την τρύπα
  • Πήρε το κρίμα στον λαιμό του


Υπερβολές

  • Κάνει την τρίχα τριχιά.
  • Τρέχει από τα μπατζάκια μας.
  • Άνω ποταμών
  • Τότε που δέναν τα σκυλιά με τα λουκάνικα.
 

Τύχη

  • Μεγάλη κωλοφαρδία / Είσαι κωλόφαρδος
  • Αυτουνού γεννάνε και τα κοκόρια του.
  • Μάννα εξ ουρανού.
  • Έχει άστρο... 

Τέλος

  • Τέρμα τα δίφραγκα
  • Τα 'χει φάει τα ψωμιά του.
  • Κλάνει ο πεθαμένος;
  • Ως εδώ και μη παρέκει


Σύγχυση

  • Τρία πουλάκια κάθονταν. 
  • Άρτζι μπούρτζι και λουλάς. 
  • Τρεις λαλούν και δυο χορεύουν. 
  • Μπλέξαμε τα μπούτια μας. 
  • Όποιος πρόλαβε τον Κύριο είδε.

Συγκρούσεις

  • Θα τον χορέψω στο ταψί.
  • Γίνανε από δυο χωριά χωριάτες.
  • Τον πέρασε γενεές δεκατέσσερις.
  • Τον έκανε τελατίνι.
  • Κατέβηκε στο πεζοδρόμιο. 
  • Σφάζει με το βαμβάκι.
  • Τον έκανε του αλατιού
  • Τον έπιασε από τη μούρη. 
  • Του έβαλε πόστα.
  • Τον πάει καλαμποκάνι.
  • Τον κόλλησε στον τοίχο. 
  • Εξ οικείων τα βέλη.
  • Ήρξατο χειρών αδίκων.
  • Ξύνει τα νύχια του για καβγά.
  • Σέρνει το ζωνάρι του για καβγά. 
  • Του 'ψαλε τον εξάψαλμο.
  • Του έσουρε τα εξ αμάξης.
  • Του άλλαξε τα φώτα.
  • Γίναμε μαλλιά κουβάρια


Σκληρότητα

  • Δε χαρίζει κάστανα
  • Το φύλαξε μανιάτικο.
  • Δε δίνει στον Άγιο του κερί
  • Βαρύς κι ασήκωτος

 

 

Σιγουριά

  • Μην πατάς σε σάπιο σανίδι.
  • Μια στο καρφί και μια στο πέταλο.
  • Πάνε δυο-δυο, σαν τους Χιώτες.
  • Να 'χεις τα μάτια σου δεκατέσσερα.
  • Κάθισε στα αβγά σου.

 

 Σεξ

  • Το πάει το γράμμα
  • Την κουνάει την αχλαδιά
  • Το πνίγει το κουνέλι 
  • Βγάζουν τα μάτια τους 

 

Ρίσκο

  • Έβαλε το κεφάλι του στον ντορβά.
  • Επί ξυρού ακμής.
  • Σε τεντωμένο σχοινί
  • Το πάει φυρί-φυρί..
 

Προσαρμογή

  • Όπου γης και πατρίς.
  • Του ήρθε κουτί.
  • Τύπος και υπογραμμός.
  • Πετάει ο γάιδαρος; Πετάει!
 

Παρομοιώσεις

  • Πάει ανάποδα, σαν τον κάβουρα.
  • Κρυώνει σαν γύφτος.
  • Πήγε σαν το σκυλί στ' αμπέλι.
  • Σαν της Λαμπρής τ' αυγά.
  • Ως πρόβατον επί σφαγήν.
  • Καμαρώνει σα γύφτικο σκεπάρνι.


Παράνοια

  • Τρελός παπάς σε βάφτισε.
  • Τράβα κορδέλα.
  • Του 'στριψε η βίδα.
  • Την έχει ψωνίσει
  • Έχει σαλτάρει 

Παραίτηση

  • Ας πάει και το παλιάμπελο. 
  • Να το πάρει το ποτάμι. 
  • Τρέχα γύρευε και Νικολό καρτέρει.

 

Όφελος

  • Βγάζει απ' τη μύγα ξύγκι.
  • Ο μήνας που τρέφει τους έντεκα.
  • Ό,τι πάρει η νύφη στην καβάλα.
  • Τα κάνανε πλακάκια.
  • Τάτσι-Μήτσι-Κώτσι.
  • Πήρε τη μερίδα του λέοντος.

 

Ομορφιά 

  • Και το κουκούτσι αμύγδαλο.
  • Απ' έξω κούκλα, από μέσα πανούκλα. 
  • Είναι [ντυμένος] στην τρίχα
  • Χέρι κάτασπρο κι αφράτο και ποδάρι αμυγδαλάτο.
  • Μπουκιά και συγχώριο. 

 

Νεότητα

  • Ακόμα το στόμα του γάλα μυρίζει.
  • Ακόμα δεν βγήκε απ' τ' αυγό.
  • Ακόμα δεν ξέρει από πού κατουράει η κότα.

Μυστικά

  • Όνομα και μη χωριό.
  • Λούφα και παραλλαγή
  • Το έκανε βούκινο.

 

Μοναξιά

  • Έμεινα μπουκάλα.
  • Τρεις κι ο κούκος.
  • Έμεινε στο ράφι.

 

Μέσα και  Δυνατότητες

  • Κάνει μνημόσυνο με ξένα κόλλυβα.
  • Έχει μπάρμπα στην Κορώνη.
  • Έβαλε βύσμα 
  • Κίνησε γη και ουρανό
  • Φίλησε κατουρημένες ποδιές.
  • Τον έκανα Άγιο.
  • Έγινα χαλί να με πατήσει.

 

Κόστος

  • Ποιος θα πληρώσει το μάρμαρο;
  • Κόστισε ο κούκος αηδόνι.
  • Πλήρωσε τα μαλλιά της κεφαλής του. 

Καχυποψία

  • Μου μπήκαν ψύλλοι στ' αφτιά.
  • Κάποιο λάκκο έχει η φάβα. 
  • Κρατάει πισινή

 

Καταστροφή

  • Έγινε στάχτη και πούλβερη.
  • Τα έκανε γης Μαδιάμ.
  • Έγινε η νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου
  • Φωτιά στα μπατζάκια μας

 

Ικανοποίηση 

  • Την έχω βρει!
  • Πασάς στα Γιάννενα!
  • Δώσε και μένα μπάρμπα!
  • Βάλτε τώρα που γυρίζει!
  • Πετάει τη σκούφια του για... 
  • Έμπαινε Γιούτσο.
  • Απ' το στόμα σου και στου Θεού τ’ αυτί.

 

Θυμός

  • Έχει απλωμένο το ζωνάρι του για καβγά. 
  • Ποιος είδε το Θεό και δεν τον φοβήθηκε.
  • Δε σηκώνει μύγα στο σπαθί του
  • Πνέει τα μένεα.
  • Έγινε Τούρκος. 
  • Είναι μη μου άπτου. 
  • Άστραψε και βρόντηξε.

 

Θάνατος

  • Το είπε το ποίημα
  • Τα τίναξε (τα πέταλα) 
  • Μαζεύει υπογραφές...
  • Χάσκει ο κώλος να βγει η ψυχή του.


Ζωή

  • Βίος και πολιτεία.

 

Ευφυΐα

  • Πιάνει πουλιά στον αέρα.
  • Τα έχει τετρακόσια. 
  • Έχει μυαλό ξουράφι. 
  • Είναι σαΐνι.
  • Είναι γάτα με πέταλα.
  • Καλιγώνει ψύλλο 

 

Επικοινωνία
  • Τις αγορεύειν βούλεται;
  • Άλλα λόγια ν' αγαπιόμαστε.
  • Βιζαβί κι απεναντίας.
  • Είμαστε στο ίδιο μήκος κύματος
  • Τα έλεγε με χέρια και με πόδια.
  • Του τα 'πε με το νι και με το σίγμα. 
  • Τι κάνεις Γιάννη; Κουκιά σπέρνω.

 

Ενόχληση

  • Έγινε τσάμικος ταμπάκος.
  • Του έγινε ταγάρι 
  • Μας έγινε τσιμπούρι / κολλητσίδα 
  • Μου έπρηξε το συκώτι 

 

Εμπόδια & Δυσκολίες

  • Από τη Σκύλλα στη Χάρυβδη.
  • Πέρασε από σαράντα κύματα.
  • Μεταξύ σφύρας και άκμονος.
  • Πέρασε δια πυρός και σιδήρου
  • Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα.
  • Θα πει το δεσπότη Παναγιώτη.
  • Τη μία Πάσχα και την άλλη χάσκα.
  • Από τον Άννα στον Καϊάφα.
  • Τον έστιψε σαν λεμόνι 
  • Τα κομβία της Αλέξαινας.
  • Έχω χτικιάσει 
  • Έχω φτύσει αίμα
  • Κάθε πέρυσι και καλύτερα.
  • Τραβάει του λιναριού τα πάθη.
  • Δεν είδε άσπρη μέρα
  • Πήραμε τον πούλο 
  • Τα έχει παίξει
  • Τη βάψαμε
  • Δεν είναι παίξε-γέλασε
  • Την κάτσαμε τη βάρκα 
  • Ποιος θα βγάλει το φίδι από την τρύπα

 

Εμπειρία 

  • Πήρε το βάπτισμα του πυρός
  • Παθώς και μαθώς  


Εμμονές

  • Το γουδί το γουδοχέρι.
 

Εκπλήξεις

  • Έπεσε από τα σύννεφα
  • Τον έπιασε στα πράσα.
  • Του ήρθε ταμπλάς.
  • Του ήρθε κεραμίδα. 
  • Έμεινε στήλη άλατος
  • Έπαθα την πλάκα μου
  • Βρε, σαν τα χιόνια...
  • Κάποιος φούρνος θα γκρέμισε.
  • Στα καλά καθούμενα
  • Μας κούφανες / Κουφάθηκα 
  • Παρουσιάστηκε σαν το Φάντη μπαστούνι.


 

Γέλιο και Κοροϊδία

  • Σπάνε πλάκα.
  • Τον δουλεύει ψιλό γαζί.
  • Αυγά σου καθαρίζουν;
  • Έπεσε το γέλιο της αρκούδας
  • Τον πήραν στο ψιλό.

 

Βλακεία

  • Χαίρε βάθος αμέτρητον.
  • Άρες μάρες κουκουνάρες.
  • Δεν ξέρει πού παν τα τέσσερα.
  • Έχασε τ' αυγά και τα καλάθια.
  • Δεν του κόβει.
  • Είναι λίγο "είναι τα ζώα μου αργά" 

 

Βία

  • Είδε το Χριστό φαντάρο.
  • Είδε τον ουρανό σφοντύλι.
  • Την έφαγε στο Δόξα Πατρί.
  • Πού σε πονεί και πού σε σφάζει.
 

Άρνηση

  • Να μένει το βύσσινο.
  • Έχει μουλαρώσει.
  • Θα πάρει τα τέτοια μου.
  • Πάτησε πόδι.
 

Αποφάσεις

  • Διέβη τον Ρουβίκωνα.
 

Αποχώρηση

  • Έριξε μαύρη πέτρα πίσω του.
  • Ώρα καλή στην πρύμνη σου κι αγέρα στα πανιά σου. 
  • Του έδωσε τα παπούτσια στο χέρι. 
  • Έγινε καπνός
  • Έγινε Λούης.
  • Και μην τον είδατε τον Παναγή. 
  • Ώχετο απιών.
  • Έκοψε λάσπη 


Απογοήτευση

  • Βράσε ρύζι.
  • Καλά κρασιά!
  • Την κάναμε από κούπες.
  • Άνθρακες ο θησαυρός.
  • Έμεινε στα κρύα του λουτρού.
  • Αντί του μάννα, χολήν.
  • Χέσε μέσα
  • Χέσε ψηλά κι αγνάντευε 
  • Χέσε μέσα Πολυχρόνη που δε γίναμε ευζώνοι
  • Χαιρέτα μου τον πλάτανο.
  • Μεγάλο φέσι/φόλα/πίπα (για ταινία κυρίως)
 

Απειλές

  • Τα θέλει και σένα ο κωλαράκος σου.
  • Τώρα θα μάθεις πώς το τρίβουν το πιπέρι.
  • Σε τρώει ο κώλος σου.
  • Για να σφίξουν οι κώλοι.
  • Ούτε ψύλλος στον κόρφο του.
  • Θα σου μάθω πόσα απίδια βάνει ο σάκος.
  • Έχω πολλά ράμματα για τη γούνα σου
  • Του 'βαλε το μαχαίρι στο λαιμό.


Απαξίωση

  • Σηκώθηκαν τα πόδια να χτυπήσουν το κεφάλι.
  • Αέρας κοπανιστός
  • Κάθε καρυδιάς καρύδι
  • Παλικάρι της φακής.
  • Ψώνισε από σβέρκο.
  • Τον έφτυσε στο στόμα.
  • ...και πράσινα άλογα (ή πράσσειν άλογα)
  • Βρόμα και δυσωδία. 
  • Έχει λερωμένη τη φωλιά του.
  • Κάθε κατεργάρης στον πάγκο του.
  • Δεν κατούρησα στο πηγάδι. 
  • Του σκοινιού και του παλουκιού.
  • Του κώλου τα εννιάμερα
  • Δεν πα να 'σαι κι η Μάγια Μελάγια... 
  • Τον έχω χεσμένο / Ποιος τον χέζει... 
  • Η σάρα, η μάρα και το κακό συναπάντημα.
  • Κουτσοί, στραβοί στον Άγιο Παντελεήμονα.

 

Ανωτερότητα

  • Του 'βαλε τα γυαλιά.
  • Του έβαλε τα δυο πόδια σ' ένα παπούτσι.
  • Του πήρε τον αέρα.
  • Είναι καβάλα στ' άλογο.
  • Τους πήρε τα σώβρακα.
  • Τους πήρε την ταυτότητα.
  • Τον έφαγε λάχανο.
  • Τον ρίχνει στ' αυτιά.
  • Πήγαινε στη γωνία να δεις αν έρχομαι. 
 

Ανθρώπινες σχέσεις

  • Του 'ψησε το ψάρι στα χείλη.
  • Του κάνει τεμενάδες.
  • Βρήκε το σφυγμό του.
  • Νερό κι αλάτι.
  • Τον σέρνει από τη μύτη. 
  • Τον τραβάει απ' το καπίστρι.
  • Του 'κανε χουνέρι.
  • Φάγαμε ψωμί κι αλάτι μαζί.
  • Τον έχει μη στάξει και μη βρέξει. 
  • Τον πάω πολύ / Δεν τον πάω καθόλου 

 

Αναστάτωση

  • Έγινε του Κουτρούλη ο γάμος. 
  • Της πουτάνας το κάγκελο.
  • Ανακατωμένος ο ερχόμενος.


Αναποτελεσματικότητα

  • Έκανε μια τρύπα στο νερό
  • Τα έκανε θάλασσα
  • Το γαμήσανε και ψόφησε.
  • Τα έκανε ρόιδο.
  • Τα 'χουμε κάνει μαντάρα 
  • Τα κάναμε μούσκεμα
  • Πιάσ' τ' αβγό και κούρεβ' το.
  • Ψάχνει ψύλλους στ' άχυρα
  • Δεν μπορεί να μοιράσει δυο γαϊδουριών άχυρα. 
  • Την πάτησα
  • Από κει παν κι οι άλλοι.
  • Θα πάρει το τον τρίτο τον μακρύτερο. 

 

Καθυστέρηση

  • Ες αύριον τα σπουδαία.
  • Το παρέπεμψε στις ελληνικές καλένδες  
  • Του αγίου ποτέ
  • Κοντός ψαλμός αλληλούια.
  • Το γιοφύρι της Άρτας
  • Περσινά ξινά σταφύλια.


Αλαζονεία

  • Έπιασε τον παπά απ' τ' αρχ.... 
  • Καβάλησε το καλάμι. 
  • Είναι μεγάλο ψώνιο
  • Κατουράει λάδι
 

Αίτιο & Αποτέλεσμα

  • Για ψύλλου πήδημα. 
  • Όπερ έδει δείξαι
  • Τι κάνει νιάου-νιάου στα κεραμίδια;
  • Άνευ αποχρώντος λόγου.
 

Αδράνεια και Τεμπελιά

  • Ψειρίζει τη μαϊμού
  • Κωλοβαράει 
  • Έχει απλώσει την αρίδα του 
  • Τα φόρτωσε στον κόκορα
  • Ξύνει τ' αρχ... του

Αδιαφορία

  • Δεν τρέχει κάστανο.
  • Κι ο μήνας έχει εννιά.
  • Πέρα βρέχει
  • Θα βάλω τη γάτα μου να κλαίει
  • Δεν θα χαλάσω εγώ τη ζαχαρένια μου.
  • Δε μου κάνει ούτε κρύο ούτε ζέστη.
  • Δεν του καίγεται καρφί.
  • Όχι, θα κάτσω να σκάσω.
  • Είχα μια σκασίλα...
  • Δεν ιδρώνει το αυτί του
  • Θα μας κλάσεις τ' αρχ...
  • Θα μας κάνει τα τρία δύο. 
  • Έβαλε το καπελάκι του στραβά.
  • Άσ' τον να κουρεύεται.
  • Τα γράφει στα παλιά του τα παπούτσια.
  • Τα γράφει εκεί που δεν πιάνει μελάνι.
  • Μας έχει γειώσει
  • Σιγά μη στάξει η ουρά του γαϊδάρου
  • Τα έγραψε στα αρχ... του. 

 

Άγνοια & Ασυννενοησία 

  • Τι σχέση έχει ο φάντης με το ρετσινόλαδο; 
  • Δεν καταλαβαίνω γρυ. 
  • Δεν μύρισα τα νύχια μου.
  • Ψαρεύει σε θολά νερά.
  • Μ' αυτό το πλευρό να κοιμάσαι…
  • Άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου

Αγάπη & Έρωτας

  • Έχει δαγκώσει τη λαμαρίνα.
  • Πονάει το δοντάκι. 

 
Αγανάκτηση

  • Την έχει κάνει λαχείο
  • Μου τη δίνει 
  • Πήρε ανάποδες
  • Μου την έχει σπάσει 
  • Δεν έχει το Θεό του 
  • Μας πιάσανε τον κώλο 
  • Τα έχει πάρει στο κρανίο
  • Το φυσάει και δεν κρυώνει


 


Μη ταξινομημένα

  • Ων ουκ έστιν αριθμός.
  • Κολοκύθια με τη ρίγανη!
  • Τον κακό σου τον φλάρο.
  • Φόρα παρτίδα!
  • Είναι φτυστός ο...
  • Αβρόχοις ποσίν.
  • Είναι στην πρίζα.
  • Κρανίου τόπος
  • Κάνω το δικηγόρο του διαβόλου
  • Καθάρισε τον κόπρο του Αυγείου
  • Πετσί και κόκαλο.
  • Στουπί στο μεθύσι 

 

-ΤΕΛΟΣ-