Εισαγωγη

από το ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΑΡΓΚΟ 

Ως εκπαιδευτικοί που τα τελευταία χρόνια διδάσκουμε την ελληνική γλώσσα στο εξωτερικό, έχουμε πολλούς μαθητές, ομογενείς και αλλογενείς, οι οποίοι κατέχουν σε ικανοποιητικό επίπεδο την ελληνική γλώσσα, μπορούν να επικοινωνήσουν με άνεση στα ελληνικά και μπορούν να διαβάσουν και να κατανοήσουν ένα βιβλίο ή ένα άρθρο εφημερίδας. Εκεί όμως που δυσκολεύονται και συχνά απογοητεύονται, είναι όταν έρχονται αντιμέτωποι με τον προφορικό λόγο στην Ελλάδα και συγκεκριμένα με τις μη τυπικές, καθημερινές εκφράσεις που μπορούν να χαρακτηριστούν ως αργκό. Η φιλική συζήτηση σε μια παρέα, οι διάλογοι των τηλεοπτικών σειρών, τα κείμενα των νεανικών περιοδικών οι στίχοι μοντέρνων τραγουδιών και πολλά κείμενα που δημοσιεύονται σε ιστολόγια (blogs) στο διαδίκτυο(internet), περιέχουν φράσεις που δεν υπάρχουν στα εκπαιδευτικά εγχειρίδια και αποτελούν άλυτο μυστήριο για τον χρήστη της ελληνικής γλώσσας που δεν ζει μόνιμα στην Ελλάδα. Αυτό ήταν το ερέθισμα για να συγκεντρώσουμε σε ένα μικρό εύχρηστο λεξικό πολλές εκφράσεις της ελληνικής αργκό που νομίζουμε ότι θα διευκολύνουν τον χρήστη της ελληνικής γλώσσας σε πραγματικές συνθήκες επικοινωνίας. Στην πορεία της εργασίας μας και συζητώντας με γνωστούς και φίλους, που κατοικούν μόνιμα στην Ελλάδα, διαπιστώσαμε ότι πολλές από τις εκφράσεις της αργκό είναι άγνωστες ακόμη και σε αυτούς και συνεπώς το λεξικό μας μπορεί να φανεί χρήσιμο όχι μόνο σε όσους μιλούν την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα αλλά και στους φυσικούς ομιλητές της ελληνικής.

Οι εκφράσεις που συγκεντρώσαμε στο λεξικό προέρχονται από:

  • φιλικές συζητήσεις

  • διάλογους τηλεοπτικών σειρών

  • διάλογους σύγχρονων κινηματογραφικών ταινιών

  • άρθρα νεανικών περιοδικών

  • στίχους μοντέρνων τραγουδιών

  • κείμενα δημοσιευμένα στην έντυπη και ηλεκτρονική δημοσιογραφία

  • αναρτήσεις(posts) σε πολλά ιστολόγια(blogs)

  • μαθητές γυμνασίων και λυκείων που συνεργάστηκαν μαζί μας

Η επιλογή των λέξεων και φράσεων έγινε με βάση την υποκειμενική μας εκτίμηση για το αν αυτές ανήκουν στην κατηγορία της αργκό καθώς και το κατά πόσο χρησιμοποιούνται σήμερα στην καθημερινή επικοινωνία. Από αυτή την επιλογή αποκλείστηκαν λέξεις και φράσεις που ανήκουν σε ειδικές κατηγορίες της αργκό όπως η στρατιωτική αργκό, η αργκό των ομοφυλοφίλων, η αργκό των ναρκομανών, η τεχνολογική αργκό κ.α.

Η αργκό είναι μια κοινωνιόλεκτος που δημιουργείται κυρίως από τους νέους αλλά χρησιμοποιείται από μεγάλο μέρος του πληθυσμού στον καθημερινό προφορικό λόγο. Η ευρεία διάδοσή της οφείλεται στη διευκόλυνση του τρόπου επικοινωνίας μέσω της τεχνολογίας( τηλεπικοινωνίες, διαδίκτυο) και στην ανάπτυξη των Μ.Μ.Ε.(έντυπος, ηλεκτρονικός τύπος, τηλεόραση, ραδιόφωνο).

Η ύπαρξη της αργκό, αποτέλεσμα της γλωσσικής δημιουργικότητας των νέων πιστεύουμε ότι καταδεικνύει τη ζωντάνια και τον πλούτο της ελληνικής γλώσσας. Σε καμία περίπτωση δε συμμεριζόμαστε απόψεις για συρρίκνωση της ελληνικής γλώσσας εξαιτίας της χρήσης της αργκό.

Λίγα λόγια για τη δομή του λεξικού

Στο αριστερό μέρος κάθε σελίδας βρίσκονται με αλφαβητικά σειρά οι λέξεις-λήμματα. Στο δεξί μέρος της σελίδας βρίσκονται, τυπωμένες με έντονα γράμματα, οι πιο συνηθισμένες εκφράσεις στις οποίες συναντάμε τη λέξη-λήμμα. Κάτω από κάθε έκφραση υπάρχει η εξήγηση της σε απλά ελληνικά, ώστε να είναι κατανοητή και στους μη φυσικούς ομιλητές της ελληνικής γλώσσας. Κάτω από κάθε εξήγηση βρίσκεται ένα παράδειγμα χρήσης της συγκεκριμένης φράσης ή λέξης, στον καθημερινό προφορικό λόγο.

Θα πρέπει να τονίσουμε στον μη εξοικειωμένο με την αργκό αναγνώστη ότι απαιτείται μεγάλη προσοχή στη χρήση των λέξεων-εκφράσεων του λεξικού καθώς αρκετές από αυτές έχουν προσβλητικό χαρακτήρα και αφήνουν σεξουαλικά υπονοούμενα.

Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά τους φίλους και συναδέρφους Σύρμω Μιχαήλ, Θεοδόση Κωτόπουλο, Αναστασία Κωνσταντοπούλου, Ζαχαρία Παντελίδη και Μαρία Στοΐλοβα, οι οποίοι αφιέρωσαν μέρος του πολύτιμου χρόνου τους στη διόρθωση του λεξικού και με τις παρατηρήσεις τους συνέβαλαν σημαντικά στη βελτίωση του.

Επίσης, ιδιαίτερες ευχαριστίες αξίζουν οι μαθήτριες του Ράλλειου Πειραματικού Γυμνασίου Θηλέων Πειραιά και ο διευθυντής τους Δρ. Καλαϊτζίδης Δημήτριος, η μαθήτρια Παναγιώτα Μαραγκού, η φοιτήτρια Νόρα Χάργκιταϊ, η μεταπτυχιακή φοιτήτρια Ελίνα Παπαδημητρίου, οι εκπαιδευτικοί Πανταζής Γιώργος, Δημήτρης Τσακστάρας, Ελευθερία Καλούδη και ο καθηγητής των ΤΕΙ Δρ. Νταλός Γιώργος, οι οποίοι βοήθησαν στη συλλογή λέξεων και εκφράσεων αργκό για τον εμπλουτισμό του λεξικού.

Θα ήταν παράλειψη να μην ευχαριστήσουμε το Θανάση Συλιβό που βοήθησε ποικιλοτρόπως στην έκδοση του λεξικού και φυσικά τον Γιάννη Λογοθέτη (ΛΟΓΟ) που μας χάρισε τα πανέμορφα σκίτσα του.


Νίκος Μακροδήμος, Χρήστος Ακριτίδης