Istorija

    Sa sigurnošću se može utvrditi da je ovo naselje postojalo prije dolaska Turaka u Liku 1527. godine, ali pod imenom Novakovići i Novaci. Naime, u XIV vijeku Ličku župu naseliše mnoga plemena. Prema zapisima iz tog vremena stoji da se u rukama Ivana Karlovića 1509. godine nalazi Bilaj, Barlete, Slivnik, Novaci (Ploča), Lovinac i Novi Grad. Popis iz 1577. godine govori da ima dva kaštela Novaka. Novakovići ili Novaci ležali su na tlu današnje Ploče, gdje zaista postoje dvije gradine, između kojih je Štulića kula poznatija. Takođe se dobro zna da je naselje Ploča uvijek bila u Ličkoj župi odnosno Lici i to u sjeveroistočnom dijelu Ličkog polja odnosno sjeveroistočno od izvora rijeke Like i grada Metka.
    Osvajanjem Krbave i Like od strane Turaka u proljeće 1527. godine, spominje se veoma važan podatak da su Turci, pored Udbine i drugih ličkih naselja, gradova i utvrđenja u Lici, osvojili i naselje Novake (Ploču). To je ujedno i najpouzdaniji pisani izvor o postojanju današnje Ploče pod imenom Novaci.
    U doba Turske vladavine Likom, Ibrahim paša utvrdi svoju stolicu na Udbini 1528. godine. Pored njega spominju se i Mustaj beg lički i dizdar Čavjan aga, zapovjednik udbinske tvrđave - grada. Od ostalih spominje se Osman aga Krbavski, aga Alaga Vrebo (po njemu je Vrebac dobio ime), kao i zloglasni aga Pločanin Alija. Slijedom tih činjenica može se sa velikom sigurnošću izvesti zaključak da je selom Pločom „agovao“ Alija Pločanin noseći njeno prezime. Manja je vjerojatnost da je po njemu Ploča dobila ime, ali se i ta mogućnost u potpunosti ne isključuje, pa je na taj način naziv za ovo naselje Novaci, zamjenjen sa nazivom Ploča.
    Prostor današnje Ploče naseljen je prvim stanovnicima srpske nacionalnosti u vrijeme Ferhad paše Sokolovića (1575 - 1577). U okviru intenzivnijeg naseljavanja sela u Ličkom polju, koja je izvršena u periodu 1690 - 1692. godine, kao poslijedica iseljavanja za vrijeme turske vladavine, spominje se i Ploča. Prvi zvaničan pisani dokument o broju kuća - domaćinstava, temelji se na popisu izvršenom 1700. godine. Prema spisku srpsko - pravoslavnih parohija u Karlovačkom Đeneralatu od 1700. godine se kaže da u srpsko - pravoslavnoj eparhiji Raduč, kojoj je pripojena i Ploča, ima 120 kuća, sa dva paroha. Iste godine objavljen je podatak prema kom selo Ploča i Kik zajedno imaju 40 domova.
    Prema pričanju najstarijih, što se prenosilo s koljena na koljeno, Ploču su i okolna sela, doduše kraće vreme, bili naselili Grci, koji su, navodno, zbog jakih zima i visokog snijega, koji pade na Petrovdan, otišli i nisu se više ni vratili.
    Veoma važan podatak iz tog vremena odnosi se na izgradnju srpsko - pravoslavne crkve Svetog Duha - Trojice, koja je u Gornjoj Ploči ozidana 1719. godine. Poslije izgradnje svetog hrama u Ploči, broj domaćinstava se naglo povećava.
    Za Ploču i Pločane veoma je važna 1869. godina, kada je izgrađena, osnovana i otvorena osnovna škola u Ploči.

I i II SVJETSKI RAT
    Pločani su dali i svoj doprinos u Prvom svjetskom ratu, kao srpski dobrovoljci. Mnogi se i ne vratiše, a oni koji su se vratili, dođoše sa Karađorđevim znamenjem i ordenjem.
    Između Prvog i Drugog svjetskog rata Ploča se razvijala kao agrarno selo, sa veoma dosta ovaca, koza, goveda i konja. Mnogi su Pločani odlazili na javne radove u Srbiju, kao i na rad u Francusku, Ameriku i druge zemlje. Uoči samog Drugog svjetskog rata Ploča je imala: školu, crkvu, žandarmerijsku stanicu, dva parna mlina, tri dućana, gostionu, tri šusterske radnje, dvije kovačke radnje, pekarsku radnju i popovu kuću.
    Drugi svjetski rat je za Pločane, kao i za sve Srbe na prostoru ustaške tvorevine NDH, bio tragičan. Po kapitulaciji Kraljevine Jugoslavije i proglašenju NDH, došli su crni dani za neorganizovane Pločane. Zaveden je ustaški teror u čemu su prednjačile domaće ustaše - komšije iz susjednog Vranika i Lovinca. Pločane je 31. jul 1941. godine u crno zavio. Ustaše su za nepuna dva sata pobili preko 80 ljudi. Istog dana su ustaše potrpale u kamion oko 15-ak Pločana, s obrazloženjem da ih vode pokrštavati, a namjera im je bila odvesti i baciti u Jadovno (grobnica ličkih Srba, gdje je ubijeno oko 50-60.000 duša). U toku Drugog svjetskog rata Ploča, a naročito Gornja Ploča, zbog svog položaja, bila je u nekoliko navrata do temelja popaljena i opljačkana, a narod, skoro kroz čitavo vrijeme rata, proveo je u zbjegu po Ličkom Srednjogorju. Svaki treći stanovnik Ploče aktivno je učestvovao u NOB-u. Tokom rata poginula su 94 borca, a život u ratu izgubilo je 315 Pločana.
    Po oslobođenju selo Ploča je bilo zgarište. Pod utjecajem KPJ-u, Pločani su vrlo brzo oprostili grjehove i zločine svojih susjeda, nažalost, vrijeme je pokazalo da je praštanje bilo uzaludno.

Creative Commons licenca
Ovo delo je licencirano pod uslovima licenceCreative Commons Autorstvo 3.0 Unported .