Το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας ιδρύθηκε το 1918. Είναι κόμμα της εργατικής τάξης, απευθύνεται στα λαϊκά στρώματα και καθοδηγείται από την μαρξιστική-λενινιστική κοσμοθεωρία. Είναι από τα λίγα σημαντικά σε απήχηση κομμουνιστικά κόμματα της Δυτικής Ευρώπης που δεν ακολούθησαν τη γραμμή του ευρωκομμουνισμού, παρότι ένα τμήμα του συντάχθηκε μετά το 1968 με αυτή την τάση δημιουργώντας τελικά το ΚΚΕ Εσωτερικού. Σήμερα (εκλογές 2007) το Κ.Κ.Ε. είναι το τρίτο σε αριθμό εδρών κόμμα στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, με 22 έδρες, και ασκεί επιρροή ευρύτερη από την εκλογική του δύναμη, ιδιαίτερα στις συνδικαλιστικές και κινηματικές οργανώσεις. Σήμα του είναι το σφυροδρέπανο. Στο ευρωκοινοβούλιο συμμετέχει στην ομάδα GUE/NGL.

Κομμουνιστικό

Κόμμα

Ελλάδας

Ιστορία

H ιστορία του ΚΚΕ είναι συνυφασμένη με την σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας. Το κόμμα και τα μέλη του έπαιξαν σημαντικό ρόλο σε πολλά κρίσιμα γεγονότα του 20ου αιώνα.

 Ίδρυση

Το ΚΚΕ ιδρύθηκε στις 4 Νοεμβρίου 1918 ως Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδος (ΣΕΚΕ) από τους:

Α. Μπεναρόγια

Ν. Δημητράτο

Δ.  Λιγδόπουλο

Μ. Σιδέρη

Α. Αρβανίτη

Σ. Κόκκινο

οι οποίοι αποτέλεσαν την πρώτη Κεντρική Επιτροπή.

Στο 2ο συνέδριο του ΣΕΚΕ τον Απρίλη του 1920, το κόμμα προσχώρησε στην Γ' Διεθνή. Το όνομα του επεκτάθηκε σε ΣΕΚΕ-Κουμμουνιστικό. Τη νέα κεντρική επιτροπή αποτελούσαν οι:

Ν. Δημητράτος

Π. Δημητράτος

Γ. Κορδάτος

Γ. Δούμας

Μ. Σιδέρης.

Στο 3ο συνέδριο το Νοέμβρη του 1924, το κόμμα μετονομάστηκε σε Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας και υιοθέτησε τις αρχές του Μαρξισμού-Λενινισμού. Από τότε λειτουργεί σύμφωνα με τις αρχές του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού και του κόμματος νέου τύπου.

Μικρασιατική Εκστρατεία

Κατά την διάρκεια του Ελληνο-τουρκικού Πολέμου του 1919-1922 Μικρασιατική εκστρατεία το ΣΕΚΕ ακολούθησε τη γραμμή της Κομμουνιστικής Διεθνούς καλώντας τους Έλληνες στρατιώτες να στρέψουν τα όπλα τους εναντίον του βασιλιά και της κυβέρνησης που τους οδηγούσε σε ατέρμονες πολεμικές συρράξεις για δεκαετίες.

Στο φύλλο του "Ριζοσπάστη" της 12ης Ιουλίου 1935 ο Νίκος Ζαχαριάδης έγραφε: «Αν δεν νικιόμασταν στη Μικρά Ασία, ή Τουρκία θά τανε σήμερα πεθαμένη και 'μεις Μεγάλη Ελλάδα. Γι αυτό, εμείς όχι μόνο δεν λυπηθήκαμε για την άστο-τσιφλικάδικη ήττα στη Μικρασία, μα και την επιδιώξαμε.»

Επίσης στο τεύχος της επίσημης Κομμουνιστικής Επιθεώρησης "Νέος Κόσμος" μηνιαίο πολιτικό θεωρητικό περιοδικό αναφέρεται: «Ένας από τους διεθνιστικούς και πατριωτικούς τίτλους που έγραψε στην Ιστορία του το νεαρό τότε κόμμα μας είναι η κατηγορηματική αντίθεσή του και η θαρραλέα πάλη του ενάντια στον ελληνοτουρκικό πόλεμο και την εκστρατεία του Σαγκαρίου. Στελέχη, μέλη και οπαδοί του κόμματος, στελέχη και μέλη της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδας, αψηφώντας την τρομοκρατία και την λογοκρισία, το στρατιωτικό νόμο και τα στρατοδικεία ανάπτυξαν σοβαρή αντιπολεμική δράση στο μέτωπο και τα μετόπισθεν. Στην διάρκεια του ελληνοτουρκικού πολέμου κηρύχθηκαν πανελλαδικές απεργίες των σιδηροδρομικών, καπνεργατών, εργατών ηλεκτρισμού, που αποτέλεσαν αξιοσημείωτη πάλη και ταυτόχρονα πράξη επαναστατικού διεθνισμού.»

Και σήμερα το ΚΚΕ δηλώνει στην επίσημη ιστοσελίδα του: «Η μικρασιατική εκστρατεία ήταν ένας πόλεμος άδικος και κατακτητικός. Τα στρατευμένα παιδιά του λαού δε στάλθηκαν εκεί για την απελευθέρωση των υπόδουλων αδελφών, αλλά χρησιμοποιήθηκαν από τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις, κυρίως την Αγγλία, για την κατάπνιξη της τουρκικής εθνικής αντίστασης, που απόβλεπε στην κατάκτηση και κατοχύρωση της εθνικής ανεξαρτησίας της Τουρκίας.»

«Μακεδονικό»

Μια υπόθεση που άνοιξε δεκατρία χρόνια πριν

Τι έλεγε το ΚΚΕ και τι έκαναν όλα τα άλλα κόμματα

Κινητοποίηση για το ραδιενεργό έγκλημα του ΝΑΤΟ στα Βαλκάνια 

Το λεγόμενο «Μακεδονικό» επανήλθε στο προσκήνιο έπειτα από τη μονομερή απόφαση των ΗΠΑ να αναγνωρίσουν τη γειτονική χώρα με το όνομα «Δημοκρατία της Μακεδονίας». Με αφορμή αυτή την εξέλιξη, πολλά λέγονται και γράφονται, αρκετοί κάνουν λόγο για «αιφνιδιασμό» ή και δηλώνουν «αιφνιδιασμένοι». Δεν ήταν, όμως, κεραυνός εν αιθρία. Από τις αρχές της δεκαετίας του '90 τα Βαλκάνια αποτελούν πεδίο εκδήλωσης των ιμπεριαλιστικών αντιθέσεων και ανταγωνισμών, που παίρνουν τη μορφή των ανοιχτών πολεμικών επιδρομών, της διάλυσης χωρών, της διαμόρφωσης προτεκτοράτων. Σ' αυτό το γενικότερο πλαίσιο, το 1992, οι σχέσεις της χώρας μας με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατίας της Μακεδονίας εισέρχονται σε φάση όξυνσης. Με ευθύνη των πολιτικών δυνάμεων της χώρας (πλην του ΚΚΕ) η συζήτηση επικεντρώνεται στο όνομα και υποδαυλίζεται ένας εθνικιστικός παροξυσμός. Το ΚΚΕ από τότε, μόνο και κόντρα στο ρεύμα, δεχόμενο μύριες όσες κατηγορίες γι' αυτή του τη στάση, προειδοποιούσε πως το κύριο ζήτημα δεν ήταν το όνομα και πως η στοχοπροσήλωση σε αυτό ήταν όχι απλά λαθεμένη αλλά και επικίνδυνη. Σήμερα, οι θέσεις του ΚΚΕ επιβεβαιώνονται από τις ίδιες τις εξελίξεις. Ωστόσο, επειδή αυτό το στοιχείο πολλοί επιμένουν να το προσπερνούν, ο «Ριζοσπάστης» δίνει στη δημοσιότητα τις θέσεις που εξέφραζε το ΚΚΕ από το 1992 ακόμη, αλλά και στη συνέχεια, όταν επανερχόταν το ζήτημα με διάφορες αφορμές.

«Λαθεμένη κι επικίνδυνη η προσήλωση στο όνομα»!

Προειδοποιούσε τον Απρίλη του 1992 η ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Σήμερα ποιος έχει αντίρρηση;

Αμέσως μετά το Συμβούλιο το Πολιτικών Αρχηγών και την απόφαση που αυτό έλαβε, με τη σύμφωνη γνώμη όλων πλην του ΚΚΕ, σχετικά με τη στάση της χώρας απέναντι στην ΠΓΔΜ, η ΓΓ της ΚΕ του Κόμματος, Αλέκα Παπαρήγα, είχε παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου, την Τρίτη 14 Απρίλη του 1992, όπου ξεκίνησε την τοποθέτησή της σχολιάζοντας ακριβώς αυτή την εξέλιξη με τα παρακάτω λόγια:

«Επιλέγω να ξεκινήσω από το θέμα που προέκυψε με τη χτεσινή σύσκεψη των εκπροσώπων των πολιτικών κομμάτων, υπό την Προεδρία του Κωνσταντίνου Καραμανλή.

Κατ' αρχήν είναι γνωστό ότι εμείς δε συνυπογράψαμε το κείμενο που υπέγραψαν τα άλλα τρία κόμματα, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης εκ μέρους της κυβέρνησης, ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και η Πρόεδρος του Συνασπισμού. Δε συνυπογράψαμε αυτό το κείμενο, διότι δε θέλαμε, σε καμία περίπτωση, να συγκαλύψουμε τις βαριές κυβερνητικές ευθύνες για την όλη κατάσταση που έχει δημιουργηθεί στην περιοχή μας και κυρίως όσον αφορά στην πολιτική της Ελλάδας στα προβλήματα της περιοχής».

«Ηθελα περισσότερο να εξηγήσω πού βρίσκονται οι διαφωνίες μας, για άλλη μια φορά», τόνιζε η Αλ. Παπαρήγα και συμπλήρωνε: «Τι έγινε χτες; Χτες έγινε αυτή η σύσκεψη, για την οποία πραγματικά ήταν πολύ μετριοπαθής η εκτίμησή μας ότι θα ήταν αναποτελεσματική, πολύ μετριοπαθής πριν, έγινε λοιπόν αυτή η σύσκεψη και κατέληξε σε ένα κείμενο, το οποίο επικεντρώνει το όλο πρόβλημα αποκλειστικά στο όνομα, αφήνοντας απ' έξω στην προβολή και στην ενημέρωση του ελληνικού λαού, όλων εκείνων των ισχυρών εγγυήσεων που διασφαλίζουν την ακεραιότητα της χώρας, το σεβασμό των συνόρων, την προστασία των συνόρων, την προστασία της Ελλάδας και της Ελληνικής Μακεδονίας.

Φάνηκε ακόμα πιο καθαρά από χτες ότι αυτή η στοχοπροσήλωση σε έναν μόνο από τους τρεις όρους, είναι όχι απλώς λαθεμένη, αλλά επικίνδυνη, διότι όπως αποκαλύφθηκε και χτες, ο ένας από τους τρεις όρους της Κοινότητας τελικά είναι και ο πιο αδύνατος κρίκος του προβλήματος, ανεξάρτητα από τη γνώμη που μπορεί να έχει κανείς σε αυτό το θέμα.

Τι θα έπρεπε να γίνει, όχι μόνο χτες, αλλά και όλο τον προηγούμενο καιρό; Να προβάλλονται όλες εκείνες οι αναγκαίες εγγυήσεις και δεσμεύσεις, που διασφαλίζουν την υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας.

Π.χ. το πρόβλημα της αποτροπής να αναγνωριστεί, είτε επίσημα, είτε άτυπα, η ύπαρξη μακεδονικής μειονότητας, να αναγνωριστεί η δυνατότητα να εγείρεται θέμα μεγάλης Μακεδονίας, μακεδονικού κράτους, να εγείρεται αξίωση, το κράτος των Σκοπίων να εμφανίζεται ως ο εκφραστής των λεγόμενων Μακεδόνων της διασποράς.

Αυτά όλα δεν προβλήθηκαν αυτό το διάστημα, σαν εγγυήσεις τις οποίες ζητά η Ελλάδα, αντίθετα, υποβιβάστηκε το θέμα σε έναν όρο, ο οποίος όπως και αν εξελιχτεί το πράγμα, δε διασφαλίζει τα συμφέροντα της χώρας. Αυτή είναι η πρώτη μας διαφωνία».

Για το ρόλο της ΕΟΚ και των ΗΠΑ

«Εμείς μάλιστα - συνέχισε η Αλ. Παπαρήγα - όταν μιλάμε για εγγυήσεις για την υπεράσπιση της Ελλάδας και της Ελληνικής Μακεδονίας, σε καμία περίπτωση δε θεωρούμε ότι αυτές οι εγγυήσεις - το λέμε δε a priori και ανεξάρτητα από τις αποφάσεις της ΕΟΚ - ότι μπορεί αυτές οι εγγυήσεις στην πράξη να τις διασφαλίσει η ΕΟΚ. Είναι σα να λέμε στο λύκο κυριολεκτικά να φυλάει τα πρόβατα. Δεν μπορεί, αποδείχτηκε, ότι η ΕΟΚ από μόνη της δεν μπορεί να δώσει τέτοιες εγγυήσεις, αφού ηγετικές της δυνάμεις έχουν την άμεση και την πρώτη ευθύνη στα Βαλκάνια, μαζί με τις ΗΠΑ».

Η Αλ. Παπαρήγα υπογράμμιζε ότι «τελικά, το ανάστημα και η φωνή που υψώνει η πολιτική ηγεσία του τόπου - όπως λέγατε, εμείς βέβαια δεν είμαστε συνυπεύθυνοι σε αυτό - είναι κυρίως το ανάστημα απέναντι σε ένα κράτος - πιόνι, δηλαδή χτυπάει το σαμάρι, διότι βεβαίως όλα τα κόμματα ομολογούν, οι πάντες ομολογούν, ότι αυτά καθεαυτά τα Σκόπια, η ηγεσία των Σκοπίων, δεν αντιπροσωπεύει κάποια απειλή για την Ελλάδα, αντιπροσωπεύει κάποια απειλή ακριβώς διότι είναι πιόνι και γίνεται ένα πιόνι στα χέρια, κυρίως τώρα των ΗΠΑ».

Συνεχίζοντας τόνιζε: «Ακουσα χτες χειροκροτήματα ότι αυτή η υπεύθυνη στάση των τριών κομμάτων οδήγησε τον Πρόεδρο Μπους να ζητάει αναβολή στο θέμα της αναγνώρισης του κράτους των Σκοπίων. Μα είναι εύλογα τα πράγματα. Γιατί ζητάει αναβολή; Αναβολή ζητάει για να κερδίσει χρόνο και να πειθαναγκάσει την ελληνική κυβέρνηση να μην προβάλλει αυτή τη - θα έλεγα - ανούσια αντίσταση που προβάλλει.

Και το κυριότερο, ας μην ξεχνάμε τη σημασία που έχουν - βεβαίως για τον Πρόεδρο Μπους - οι επικείμενες αμερικανικές εκλογές και θέλει να παίξει και με την ψήφο της ελληνικής ομογένειας, τις ηγεσίες μάλιστα - θα έλεγα - της ελληνικής ομογένειας, η οποία είναι πάρα πολύ γνωστό, ότι αποτελεί και ένα σημαντικό χρηματοδότη του αγώνα του Μπους, για να ξανακερδίσει την προεδρία. Τέτοιες νίκες - λοιπόν - κατάφερε να πετύχει η ελληνική διπλωματία, με τη συνευθύνη και των δύο κομμάτων της αντιπολίτευσης».

«Από εκεί και πέρα - συνέχισε η Αλ. Παπαρήγα - πρέπει να πάρουμε υπόψη τις όλες εξελίξεις στα εξής ζητήματα: Τη φλόγα που φουντώνει στα Βαλκάνια. Δεν μπορεί να μην συνεξετάζεται και αυτό και συγκεκριμένα θέλω να υπενθυμίσω - και λέω υπενθυμίζω, γιατί κατά τη γνώμη μας είναι πάρα πολύ γνωστά αυτά - ότι μαίνεται ακόμα ο εμφύλιος στη Βοσνία - Ερζεγοβίνη, παρά τις επίσημες συμφωνίες. Δεν αρκούν οι επίσημες συμφωνίες, χρειάζονται ουσιαστικότεροι όροι, μαίνεται ο πόλεμος.

Κλείνω αυτό το θέμα, τονίζοντας το εξής: Είναι ανοιχτά και άλλα ζητήματα στις σχέσεις της Ελλάδας και με την Αλβανία και με τη Βουλγαρία και, αναμφισβήτητα, υπάρχει το πρόβλημα του τουρκικού επεκτατισμού.

Εδώ, πρέπει να γίνει μία επιλογή και, κυρίως απευθύνομαι στα κόμματα της αντιπολίτευσης. Πρέπει να κάνουν μία επιλογή. Πρέπει να μας πούνε ποια είναι η στάση τους απέναντι στην πολιτική της ΕΟΚ και ιδιαίτερα των ηγετικών της δυνάμεων και των ΗΠΑ, στη στάση αυτών των δυνάμεων απέναντι στα Βαλκάνια και απέναντι στην Ελλάδα.

Αν δεν ξεκινήσεις απ' αυτό, δεν είναι δυνατό να χαράξεις μια σωστή εξωτερική πολιτική. Αν δε θέλουν να τοποθετηθούν εφ' όλης της ύλης για τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις και για την ΕΟΚ, ας τοποθετηθούν σ' αυτό το ζήτημα, διότι, όσο συνεχίζεται η ΕΟΚική επέμβαση στα Βαλκάνια και ο ρόλος των ΗΠΑ, τότε δε θα λύνει τα προβλήματα αποκλειστικά η συζήτηση με τις ονομασίες. Αυτά ήθελα να πω για το συγκεκριμένο ζήτημα».

«Αλλος προσανατολισμός,

έστω και στο παραπέντε»...

Στα πλαίσια εκείνης της συνέντευξης Τύπου η Αλ. Παπαρήγα είχε δεχτεί την ακόλουθη ερώτηση:

«Μας είπατε διά μακρόν την άποψή σας για τους τρεις όρους της Κοινότητας, για το απαραίτητο να επιμένουμε σε εγγυήσεις, εγώ θα ήθελα να σας ρωτήσω κάτι πάρα πολύ συγκεκριμένο, στο θέμα του ονόματος της Δημοκρατίας των Σκοπίων. Ο κύριος Μητσοτάκης, ως υπουργός μάλιστα Εξωτερικών επιπλέον, στη σύσκεψη που θα γίνει το Μάιο στις 12, τι θα πρέπει να κάνει ως προς το όνομα, πέρα από το τι πρέπει να κάνει για τα άλλα θέματα; Να αποδεχτεί ονομασία της Δημοκρατίας των Σκοπίων, που θα περιλαμβάνει τη λέξη Μακεδονία ή να μην την αποδεχτεί;».

Η απάντηση ήταν η εξής: «Οι τρεις αποφάσισαν ότι θα πάνε με την ελληνική ερμηνεία του ενός από τους δύο όρους, αυτό αποφάσισαν χτες. Καταλαβαίνετε τι αδύνατη θέση είναι αυτή, αντικειμενικά.

Εμείς προτείναμε κάτι το διαφορετικό. Εμείς προτείναμε ότι η ελληνική κυβέρνηση τώρα - και εκεί θα μπορούσαμε να συμφωνήσουμε και έπρεπε να συμφωνήσουμε όλα τα κόμματα, δεν έγινε δυνατό - πρέπει να ανοίξει παντού, σε όλη τη διεθνή κοινότητα και στον ΟΗΕ, το γενικότερο πρόβλημα των προϋποθέσεων για την ειρήνευση στα Βαλκάνια και τις εγγυήσεις συνύπαρξης όλων των κρατών των Βαλκανίων και βεβαίως ανάμεσα στην Ελλάδα και τα Σκόπια.

Δεν μπορούμε εμείς να μπούμε σε αυτή τη λογική ή δέχεστε εκείνο το όνομα ή δε δέχεστε, αφού είτε με απάλειψη του όρου "Μακεδονία", είτε χωρίς απάλειψη, το πρόβλημα για μας θα υπάρχει, η έγερση ενδεχόμενα θέματος βλέψεων και μακεδονικής μειονότητας, ακόμα και αν φραστικά δε διατυπωθούν σήμερα, διότι υπάρχει η φλόγα του πολέμου στα Βαλκάνια. Δεν μπορούν να μας εγκλωβίσουν σε ένα στενό τέτοιο ερώτημα.

Εμείς θεωρούμε ότι το ζήτημα δεν μπορεί να επικεντρώνεται στο θέμα του ονόματος, πρέπει επιτέλους να ξεδιπλωθεί μια ολοκληρωμένη πολιτική, να γίνει διάσκεψη διεθνής στα Βαλκάνια και αν δεν μπορεί να γίνει άμεσα, να αρχίσουν εκείνες οι ενέργειες οι διμερείς προς αυτή την κατεύθυνση, με διακηρύξεις, με δεσμεύσεις. Διότι έχει γίνει το εξής παράλογο: Στην ουσία θεωρείται κατά 99% τελεσμένο γεγονός η αναγνώριση των Σκοπίων και εμείς συζητάμε αν θα υπάρχει ή όχι ο όρος "Μακεδονία"».

Σε δεύτερη ερώτηση η οποία είχε ως εξής: «Ναι, κυρία Παπαρήγα, αλλά εκεί η Πορτογαλική Προεδρία θα κάνει μια συγκεκριμένη πρόταση, τι να πει ο Μητσοτάκης;», η απάντηση ήταν:

«Κύριε Αποστολόπουλε, ξέρετε τι μου λέτε, άφησε αυτή τη στιγμή όλο το γενικότερο προσανατολισμό της κυβέρνησης και πες, με δοσμένο αυτόν τον προσανατολισμό, πώς θα το χειριστεί. Οχι, εμείς διαφωνούμε σε όλο τον προσανατολισμό και θα πάρουν την ευθύνη, τώρα η κυβέρνηση, και θα τοποθετηθούν όπως αποφάσισαν.

Εμείς καταγγέλλουμε όλον τον προσανατολισμό, ο οποίος οδηγεί την Ελλάδα να μπει στη φωτιά του πολέμου. Δεν είναι το θέμα μόνο του όρου "Μακεδονία" και της απάλειψής του. Δεν μπορούμε εμείς να απαντήσουμε με τους όρους του παιχνιδιού που παίζει αυτή τη στιγμή η κυβέρνηση, η αξιωματική αντιπολίτευση. Το τι θα κάνει το αποφάσισε χτες, μόνο που δεν αποφάσισε τι θα γίνει την άλλη μέρα, διότι - ξέρετε - η μία απόφαση φέρνει την άλλη και ο ελληνικός λαός πρέπει να ξέρει τι του μέλλεται. Ξαναλέω, χρειαζεται αναπροσανατολισμός της όλης πολιτικής και τακτικής.

Από εκεί και πέρα, αν ξεκινήσει ένας άλλος προσανατολισμός, θα υψωθεί μια άλλη φωνή, θα έρθουμε και στα συγκεκριμένα και θα συζητήσουμε, αν οι δεσμεύσεις είναι επαρκείς, τι θα γίνει με το όνομα, πώς θα γίνει με το όνομα και πώς θα αντιμετωπίσουμε το ζήτημα να μην εγείρεται το ανύπαρκτο Μακεδονικό πρόβλημα.

Αυτό είναι το δεύτερο που μπορεί κανείς να συζητήσει. Δεν μπορείς να ξεκινήσεις από το τελευταίο ζήτημα, δεν μπορούμε να παίζουμε με τη φωτιά του πολέμου, εκτός και αν πιστεύετε ότι τα Βαλκάνια είναι ένας παράδεισος και το μόνο πρόβλημα είναι η Ελλάδα με τα Σκόπια. Δεν είναι μόνο αυτό το πρόβλημα, θα είχε λυθεί αν ήταν μόνο αυτό. Εμείς, λοιπόν, αυτό απαντάμε, άλλος προσανατολισμός, έστω στο παραπέντε».

Μεταπολεμική Περίοδος

Ο Εμφύλιος έληξε το 1949 με την ήττα των δυνάμεων του ΔΣΕ. Η ηγεσία του ΚΚΕ και ένα μεγάλο μέρος των μαχητών του κατέφυγαν σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης όπου έζησαν επί δεκαετίες ως πολιτικοί πρόσφυγες. Για τα περισσότερα μέλη του που παρέμειναν στην Ελλάδα συνεχίσθηκε το κύμα διώξεων, φυλακίσεων και εξοριών. Ένα σημαίνον στέλεχος του ΚΚΕ ο Νίκος Μπελογιάννης που επέστρεψε στην Ελλάδα για να συμβάλει στην αναδιοργάνωση του εκτός νόμου ΚΚΕ εκτελέστηκε μαζί με άλλους συντρόφους του το 1952, παρά τις διεθνείς αντιδράσεις.

Κατά την περίοδο της παρανομίας τα μέλη του ΚΚΕ δρούσαν κυρίως μέσω της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ), η οποία λειτουργούσε νόμιμα από το 1951 και είχε καταστεί σταδιακά σημαντικός παράγοντας του πολιτικού παιχνιδιού.

Το Μάρτη του 1956, λίγες μέρες μετά το 20ο συνέδριο του ΚΚΣΕ που καταδίκασε το σταλινισμό, συγκλήθηκε, όχι από την Κεντρική Επιτροπή (ΚΕ), ούτε από το Πολιτικό Γραφείο (ΠΓ) της ΚΕ, όπως ορίζει το Καταστατικό του KKE, αλλά από μια επιτροπή 6 κυβερνητικών κομμάτων της κεντρικής & ανατολικής Ευρώπης, η «6η Πλατιά Ολομέλεια της ΚΕ και της ΚΕΕ του ΚΚΕ». Σε αυτή συμμετείχαν ακόμα και μη μέλη του Κόμματος. Την εισήγηση, που υπερψηφίστηκε, δεν την παρουσίασε μέλος του Κόμματος, αλλά ο ΓΓ της ΚΕ του ρουμανικού Εργατικού Κόμματος, Γκεόργκι Γκεοργκίου - Ντεζ. Ο Νίκος Ζαχαριάδης καθαιρέθηκε από ΓΓ της ΚΕ και ο Β. Μπαρτζιώτας από γραμματέας της ΚΕ, ενώ, 7μελές Γραφείο, αποτελούμενο και από μη μέλη του Κόμματος, επιφορτίστηκε με τα καθήκοντα του ΠΓ και της γραμματείας της ΚΕ.

Το 1958 η ηγεσία του ΚΚΕ αποφάσισε να διαλύσει όλες τις παράνομες οργανώσεις του κόμματος που δρούσαν στην Ελλάδα και να εντάξει το σύνολο των μελών της στην Ελλάδα υπό την σκέπη της ΕΔΑ.

 Χούντα

Στις 21 Απριλίου 1967 μια ομάδα συνταγματαρχών του Ελληνικού Στρατού κατέλαβε την εξουσία δια της βίας με πρόσχημα την προστασία της χώρας από τον Κομμουνιστικό Κίνδυνο. Απαγορεύθηκε η λειτουργία όλων των πολιτικών κομμάτων και ανεστάλησαν μία σειρά άρθρων του Συντάγματος που προστάτευαν τις ατομικές και πολιτικές ελευθερίες. Οι διώξεις εναντίον των μελών του ΚΚΕ που δεν είχαν σταματήσει εντάθηκαν ακόμη περισσότερο.

Το 1968 η πολιτική και ιδεολογική κρίση που προκάλεσε στο παγκόσμιο κομμουνιστικό κίνημα η εισβολή της ΕΣΣΔ και άλλων μελών του Συμφώνου της Βαρσοβίας στην Τσεχοσλοβακία άγγιξε και το ΚΚΕ. Στη διάρκεια της 12ης Ολομέλειας μερικά μέλη του αποχώρησαν δημιουργώντας το ΚΚΕ-Γραφείο Εσωτερικού (γνωστό μετά τη μεταπολίτευση ως ΚΚΕ Εσωτερικού) ακολουθώντας την γραμμή του Ευρωκομμουνισμού.

Τον ίδιο χρόνο, το 1968 το ΚΚΕ με απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής του ιδρύει τη νεολαία του Κόμματος, την ΚΝΕ (Κομμουνιστική Νεολαία Ελλάδας)

Μεταπολίτευση

Μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας το 1974 η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή νομιμοποίησε το ΚΚΕ. Το 1974 το ΚΚΕ, η ΕΔΑ και το ΚΚΕ Εσωτερικού συμμετείχαν από κοινού στην εκλογική διαδικασία ως "Ενωμένη Αριστερά" λαμβάνοντας ποσοστό 9,47%. Στο εξής (με εξαίρεση την περίοδο όπου συμμετείχε στον Συνασπισμό της Αριστεράς και της Προόδου) το ΚΚΕ κατεβαίνει μόνο του στις εκλογές επιτυγχάνοντας τα ακόλουθα ποσοστά:

Έτος Αρχηγός κόμματος Αριθμός ψήφων Ποσοστό ψήφων Έδρες στην Βουλή Σημειώσεις/Θέση στην Βουλή

1974 Χαρίλαος Φλωράκης 464.787 9,47 5 αντιπολίτευση, μέλος της Ενωμένης Αριστεράς

1977 Χαρίλαος Φλωράκης 480.272 9,36 11 (+6) αντιπολίτευση

1981 Χαρίλαος Φλωράκης 620.302 10,93 (+1,57) 13 (+2) αντιπολίτευση

1985 Χαρίλαος Φλωράκης 629.518 9,89 (-1,04) 12 (-1) αντιπολίτευση

Ιούνιος 1989 Χαρίλαος Φλωράκης 855.944 13,1  Κυβέρνηση σε συνεργασία με την Νέα Δημοκρατία ως μέλος του "Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου"

Νοέμβριος 1989 Γρηγόρης Φαράκος 734,611 11.0  Μέλος οικουμενικής κυβέρνησης ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΣΥΝ ως μέλος του "ΣΥΝ"

1990 Γρηγόρης Φαράκος 677.059 10,3  αντιπολίτευση, μέλος του "ΣΥΝ"

1993 Αλέκα Παπαρήγα 313.001 4,88 9 αντιπολίτευση

1996 Αλέκα Παπαρήγα 380.167 5,61 (+1,07) 11 (+2) αντιπολίτευση

2000 Αλέκα Παπαρήγα 379.454 5,52 (-0,09) 11 (0) αντιπολίτευση

2004 Αλέκα Παπαρήγα 436.573 5,9 (+0,4) 12 (+1) αντιπολίτευση

2007 Αλέκα Παπαρήγα 583.272 8,15 (+2,26) 22 (+10) αντιπολίτευση

Συμμετείχε επίσης στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό κοινοβούλιο:

1994 6,29%

1999 8,67%

2004 9,48%

Συνασπισμός

Το 1989 το ΚΚΕ, η Ε.ΑΡ (μετεξέλιξη του ΚΚΕ Εσωτερικού) και άλλες οργανώσεις της αριστεράς δημιούργησαν τον Συνασπισμό της Αριστεράς και της Προόδου. Ο Συνασπισμός συμμετείχε για μερικούς μήνες σε κυβέρνηση συνεργασίας με τη Νέα Δημοκρατία με σκοπό την άρση της ασυλίας του Ανδρέα Παπανδρέου και την παραπομπή του σε δίκη για το Σκάνδαλο Κοσκωτά, γιατί αλλιώς, αν δε σχηματιζόταν Κυβέρνηση και ξανά προκηρύσσονταν εκλογές, θα παραγραφόταν κατά το Σύνταγμα η οποιαδήποτε ευθύνη Υπουργού ή Πρωθυπουργού της προπερασμένης βουλευτικής περιόδου. Η συμμετοχή του στην κυβέρνηση οδήγησε 15 μέλη της ΚΕ και χιλιάδες μέλη σε αποχώρηση, μεταξύ των οποίων ο γραμματέας της ΚΝΕ Γιώργος Γράψας και ο βουλευτής Κώστας Κάππος και στη συνέχεια στη δημιουργία του Νέου Αριστερού Ρεύματος (ΝΑΡ).

Το 1991, αρνούμενο να δεχθεί τη διάλυση των κομματικών του οργανώσεων, το ΚΚΕ αποχώρησε από τον Συνασπισμό με απώλεια ενός μεγάλου αριθμού στελεχών και μελών του, μεταξύ των οποίων 39 μέλη της ΚΕ του και 5 βουλευτές που επέλεξαν να παραμείνουν σε αυτόν. Ανάμεσα στους αποχωρήσαντες ήταν ο πρώην ΓΓ Γρηγόρης Φαράκος και η Μαρία Δαμανάκη πρόεδρος του Συνασπισμού.

 Γενικοί γραμματείς

Παντελής Πουλιόπουλος (1924-1926)

Νίκος Ζαχαριάδης (1929-1956)

Κώστας Κολιγιάννης (1956-1972)

Χαρίλαος Φλωράκης (1972-1989)

Γρηγόρης Φαράκος (1989-1991)

Αλέκα Παπαρήγα (1991- )

 Εκδόσεις

Ριζοσπάστης, καθημερινή εφημερίδα όργανο της Κεντρικής του Επιτροπής

Κομμουνιστική Επιθεώρηση (ΚΟΜΕΠ), τριμηνιαία πολιτική και θεωρητική επιθεώρηση

Θέματα Παιδείας, διμηνιαία επιθεώρηση θεμάτων παιδείας και παιδαγωγικής

Συνεργάζεται με τις εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή

902, τηλεοπτικός και ραδιοφωνικός σταθμός