ΣΚΕΠΤΙΚΟΙ

ΟΙ ΣΚΕΠΤΙΚΟΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΙ

 

α. Οι ακαδημαϊκοί σκεπτικιστές (3ος – 1ος αι. π.Χ.)

 

Ονομασία : επειδή προέρχονται από τη φιλοσοφική σχολή που είχε ιδρύσει ο Πλάτωνας, την Ακαδημία.

Βασική θέση : Οι άνθρωποι είναι καταδικασμένοι να ζουν στο ψέμα και την άγνοια.

 

Κυριότεροι εκπρόσωποι

1. Αρκεσίλαος : Αμφιβάλει για τη δυνατότητα του ανθρώπου να φτάσει στην έγκυρη γνώση. Την αμφιβολία του στηρίζει :

α. Αισθήσεις : αποτελούν αναξιόπιστους φορείς πληροφοριών, αφού στον κόσμο των αισθητών κυριαρχεί η ρευστότητα και η διαρκής αλλαγή. ( αυτό υποστήριζε και ο Πλάτωνας).

β. Νους : Με τους συλλογισμούς που επιτρέπει να γίνονται δεν μπορεί να εξασφαλίσει έγκυρη και ασφαλή γνώση.( διαφορετική άποψη από τον Πλάτωνα).

Σωρείται (<σωρός) επιχειρήματα : Με αυτά υποστηρίζει την άποψή του για αδυναμία του νου να φτάσει την αλήθεια.Ενας κόκκος σταριού δεν αποτελεί σωρό, αντίθετα είναι αμελητέα ποσότητα, ισοδύναμη με το μηδέν. Αν στον ένα κόκκο προσθέσουμε αλλον έναν πάλι δεν έχουμε σωρό, αφού μηδέν+μηδέν=μηδέν. Αν συνεχίσουμε με τον ίδιο τρόπο δεν μπορούμε ποτέ να δεχτούμε ότι έχει σχηματιστεί σωρός. Το επιχείρημα ισχύει και αντίστροφα : αν αφαιρέσουμε έναν κόκκο από το σωρό, επειδή αυτός είναι αμελητέα ποσότητα ο σωρός θα παραμείνει σωρός. Το ίδιο θα συμβεί ακόμα και αν αφαιρέσουμε χιλιάδες κόκκους.

2. Καρνεάδης (214/219π.Χ.) : Οι άνθρωποι δεν είναι σε θέση να γνωρίσουν την απόλυτη αλήθεια, μπορούν όμως να διατυπώνουν θέσεις-κρίσεις αληθοφανείς ή πιθανές.

3. Φίλωνας ο Λαρισαίος (2ος-1ος αι. π. Χ.): Οι άνθρωποι μπορούν να διατυπώνουν κρίσεις που διακρίνονται για την ενάργειά τους, μια νοητική κατάσταση που είναι εγκυρότερη από την αληθοφάνεια του Καρνεάδη.

4. Αντίοχος ο Ασκαλωνίτης : Αρχικά : Αμφιβολία για την ύπαρξη της αλήθειας και τη δυνατότητα να τη γνωρισει κανείς.

Τελικά: Υπάρχει αλήθεια και το κριτήριο για να την αναγνωρίσουμε είναι η συμφωνία ως προς αυτή μεταξύ των διάφορων φιλοσόφων.

Γενική εκτίμηση : Η θεωρία του ακαδημαϊκού σκεπτικισμού αυτοϋπονομεύτηκε. Η βασική της θέση ότι δεν υπάρχει αλήθεια υπονομεύτηκε από την αξίωσή της να γίνει δεκτή η θέση ως αληθής. Γι’ αυτό εκφυλίστηκε.

Σκεπτικισμός : Ο όρος στο χώρο της φιλοσοφίας σημαίνει την αμφιβολία για τη δυνατότητα του ανθρώπου να γνωρίσει την ουσία του κόσμου. Γεννιέται σαν φυσική αντίδραση στις υπερβολές του δογματισμού.  Στη σύγχρονη ερμηνεία σημαίνει την αμφιβολία για την επιτυχία κάποιας ενέργειας, την αμφιβολία και τη δυσπιστία για όλα. Υποδηλώνει μια απαισιόδοξη θεώρηση και στάση ζωής.

 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Ως προς τι διαφοροποιείται ο σκεπτικισμός από τις θεωρίες του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη στο θέμα της αλήθειας.

2. Τι σημαίνει  ο όρος σκεπτικισμός; Να αναφέρετε τις δύο κύριες μορφές που προσέλαβε στο πλαίσιο της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας.

3. Γιατί ο σκεπτικισμός αμφισβητεί τη δυνατότητα του ανθρώπου να αποκτήσει έγκυρη γνώση;

4. Σε τι διαφοροποιείται ο Αρκεσίλαος από τον Πλάτωνα;

5. Ποια επιχειρήματα ονομάζονται «σωρείται»;

6. Ποια η βασική διαφορά μεταξύ των θεωριών του Καρνεάδη και του Αρκεσίλαου;

7.Ποια  η συμβολή του Φίλωνα του Λαρισαίου στην προβληματική του σκεπτικισμού;

8. Ποια αντίφαση εμπερικλείει ο σκεπτικισμός;

9. Ποιος απέρριψε τον ακαδημαϊκό σκεπτικισμό;

10. « ο Αρκεσίλαος δεν έγραψε τίποτε λένε μερικοί, για το λόγο ότι κρατούσε τη γνώμη του για τον εαυτό του («επέχειν»). Διογένης Λαέρτιος, Βίοι φιλοσόφων, Δ-6.32, Αρκεσίλαος.

Ποιες απόψεις των σκεπτικιστών υποκρύπτονται αυτής της στάσης του Αρκεσίλαου;

11. Ποιους μπορούμε να θεωρήσουμε ως τους πρώτους σκεπτικιστές φιλοσόφους της αρχαιότητας και γιατί;

12. Ο Αρκεσίλαος επικαλείται τα γνωστά :

α. Σωρείται επιχειρήματα     β, παράδοξα επιχειρήματα

γ. Λογικά επιχειρήματα        δ. Σύνθετα επιχειρήματα

13. Ο Καρνεάδης ισχυρίζεται ότι ο άνθρωπος διατυπώνει κρίσεις :

α, λογικές            β. Αντιφατικές

γ. Απόλυτες        δ. Αληθοφανείς

14. Η ενάργεια του Φίλωνα είναι μια νοητική κατάσταση :

α. Έγκυρης γνώσης        β. Αληθοφανούς γνώσης

γ. Πιο αξιόπιστη από την αληθοφανή γνώση

δ. Εμπειρικής γνώσης

15. Η ιστορική απόληξη του ακαδημαϊκού σκεπτικισμού ήταν :

α. Ο εκφυλισμός του        β. Η διεύρυνση της θεωρίας του

γ. Πλήρης αποδοχή της θεωρίας του

δ. Δημιουργία νέας θεωρίας.  

Comments