Het begrip voedselbos en permacultuur


In een voedselbos wordt het natuurlijk ecosysteem (bv een bos) nagebootst om zo voedsel te verbouwen. De reguliere planten worden hierbij grotendeels vervangen door eetbare varianten. Het bijzondere hiervan is dat, omdat het ecosysteem zichzelf in stand houdt, er in principe geen onderhoudswerkzaamheden (b.v. omploegen) hoeven te worden verricht. Het resultaat is een permanente voedselvoorziening oftewel een permacultuur. Een voedselbos kan hierdoor samengevat worden als milieuvriendelijk landbouwsysteem met een hoge natuurwaarde.

Wouter van Eck, een pioneer op het gebied van voedselbossen, definieert het volledige als: "Voedselbos ontwerp is gebaseerd op menselijke creativiteit, natuurlijke biodiversiteit en ecologische principes van natuurlijke bossen. Belofte van een productief voedselbos ecosysteem is een hoge biodiversiteit en hoge opbrengst (in kwaliteit, kg 's en ecologische waarde en diversiteit) en een lage graad van onderhoud"


Kenmerken:

Verbetering van de bodem. Een bodemleven van talloze onzichtbaar kleine tot zichtbaar grotere dieren, van protozoa en nematoden tot wormen en allerhande larven zorgt voor omzetting van organisch afval in voor planten opneembare voedingsstoffen. Het bodemleven is ook belangrijk voor plaagbestrijding: ze eten elkaar op.


  • Door de grond te bewerken wordt dit bodemleven telkens weer overhoop gegooid. Schimmeldraden, die wel tientallen meters lang kunnen zijn, worden kapotgetrokken, diertjes die diep in de grond leven komen aan de oppervlakte en andersom waardoor allebei de soorten doodgaan.

  • Heel gevarieerde beplanting. Wanneer een plaagdiertje opduikt dan is het volgende ‘prooi’gewas niet binnen bereik en kan de plaag zich vaak niet verspreiden.
  • Ontstaan van een milieu waarin het vochtig en warm is, vocht goed vastgehouden wordt in de bodem, waar bepaalde gewassen goed gedijen, zoals abrikozen en schapenbes.

  • Rekening houden met ontwikkeling van soorten. Als de ene soort volwassen is en vrucht draagt, is de andere aan het afsterven. Dit geldt bijvoorbeeld voor de pecan notenbomen en de amandelbomen.

Voedselbos, in het Engels Food Forest, is goed bekeken niet echt een bos. Het groeit nooit dicht. Er zijn open ruimtes waar zonlicht tot op de bodem kan komen. Noem het parkachtig. Of een boomgaardachtig park, zoals bij De EcoVredeGaard. Er zijn veel variaties mogelijk, afhankelijk van de omstandigheden en de wensen van de beheerders. Maar altijd is het zowel een verrijking voor de natuurlijk en levert het een gezonde bodem en gezond voedsel op.



Figuur 1: een overzicht van de lagen voedselbos






Figuur 2: Een Voedselbos in ontwikkeling (de EcoVredeGaard)