ebnp‎ > ‎

wszukiwarki

JEDNYM Z ETAPÓW PRAKTYKI PIELĘGNIARSKIEJ OPARTEJ NA FAKTACH (EBNP) JEST WYSZUKIWANIE AKTUALNEGO, NAJLEPSZEGO DOSTĘPNEGO DOWODU DLA POSTAWIONEGO WCZEŚNIEJ PYTANIA KLINICZNIE ISTOTNEGO. PODOBNIE - DLA PROWADZĄCYCH BADANIA, WAŻNYM JEST NAJPIERW USTALENIE STANU AKTUALNEJ WIEDZY W OPARCIU O WSZYSTKIE ZWIĄZANE Z PYTANIEM BADAWCZYM DOTYCHCZASOWE PRACE BADAWCZE.
POWSTAJE JEDNAK ZASADNICZE PYTANIE: JAK I GDZIE SZUKAĆ?
NA TEJ STRONIE POSTARAM SIĘ ODPOWIEDZIEĆ NA TO PYTANIE.

WYSZUKIWARKI I META-WYSZUKIWARKI

Ogólnie: wyszukiwarka (search engine) daje możliwość znalezienia tego czego szukamy w zasobach które przeszukuje. Dodatkowo, niemal każda wyszukiwarka daje nam możliwość zawężania wyników wyszukiwania poprzez wyszukiwanie zaawansowane (np operatory Boolean) i predefinowane filtry (np wiek, płeć, przedział czasowy, typ publikacji, format publikacji). Warto z nich korzystać gdy na zadane pytanie wyszukiwarka zwraca bardzo dużo wyników, lub po prostu w sytuacji, gdy rezultaty wyszukiwania są zbyt ogólne i nie zawierają elementów które nas konkretnie interesują. Niektóre wyszukiwarki oferują MeSH (Medical Subject Headings) - czyli własne słowniki haseł ułożone według określonego porządku logicznego. MeSH jest szczególnie przydatny gdy nasze własne hasła nie zwróciły żadnych rezultatów lub wydają się one byś zbyt skromne.

Meta-wyszukiwarka: narzędzie wyszukiwawcze, które wysyła nasze zapytanie do wielu różnych (heterogenicznych) wyszukiwarek aby zwrócić jednolite (homogeniczne) rezultaty. A wszystko po to aby z jednej strony - niczego co istotne nie pominąć, a zarazem trzymać się określonych źródeł, np bazy danych badań medycznych, bazy wytycznych dla praktyki klinicznej, bazy przeglądów systematycznych itp. Meta-wyszukiwarki mogą mieć także predefiniowane filtry, opcje wyszukiwania zaawansowanego.

Wyszukując prace badawcze chcemy nie tylko mieć pewność że przeszukaliśmy wszystkie dostępne źródła, ale także, że przeszukujemy źródła wiarygodne.
Poniżej przedstawiam wybrane wyszukiwarki z zakresu medycyny.

PODSTAWOWE WYSZUKIWARKI "MEDYCZNE"
KTÓRE MAMY DO DYSPOZYCJI

Wyszukiwarki-medycyna



OGÓLNA ZASADA WYSZUKIWANIA DOWODU Z BADAŃ MEDYCZNYCH

Proponuję by najpierw spojrzeć na proces praktyki pielęgniarskiej opartej na faktach (dowodzie). Pozwoli to "umiejscowić" i łatwej przez to zrozumieć to o czym tutaj piszę:


Powyższy schemat pokazuje, że badania medyczne to nie tylko teoria - domena uczonych. Badania muszą wynikać bezpośrednio z codziennej praktyki pielęgniarskiej i do niej wracać z odpowiedziami na pytania klinicznie istotne. Więcej TUTAJ
 
Aby nasze wyszukiwania były miarodajne nie wystarczy znać odpowiednie wyszukiwarki i umieć z nich korzystać. Musimy także znać i umieć zastosować odpowiednią strategię wyszukiwania.
Ta umiejętność jest niezbędna do ustalenia aktualnego stanu wiedzy
(i niewiedzy lub wątpliwości) gdy:
  • piszemy podręcznik (chociażby tylko jeden rozdział),
  • zamierzamy pisać pracę naukową (magisterską, doktorską)
  • chcemy zmienić praktykę w miejscu sprawowania opieki
    (szpital, środowisko, dom opieki)
Chodzi o to by sposób w jaki przeszukujemy zasoby był zawsze:
  • wyczerpujący i dawał aktualne rezultaty
  • skuteczny dla postawionego pytania badawczego (typ PICOT)
  • uporządkowany, odtwarzalny i wiarygodny
Celem każdego wyszukiwania jest otrzymanie materiału dowodowego (evidence) dotyczącego przedmiotu który badamy (pytanie PICOT).
Nasze rezultaty wyszukiwania muszą zatem zostać poddane weryfikacji wstępnej i zaawansowanej.
Weryfikacja wstępna: pogrupowanie dowodu według hierarchii oraz na podstawie zdefiniowanych kryteriów włączenia wybranie tych badań, które są dla naszego pytania istotne.
Hierarchia badań TUTAJ (slajdy od 24 do 30)
Weryfikacja zaawansowana: ocena krytyczna badań, ogólnie rzecz ujmując polega ona na odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy rezultaty badania są trafne?
 (metody badania są wystarczająco dokładne by uchwycić możliwie najbliższe prawdzie wnioski)
2. Jakie są rezultaty i czy są istotne?
 -
badania interwencyjne
 (interwencja "działa", ma wpływ na punkty końcowe, duże prawdopodobieństwo uzyskania podobnych rezultatów w codziennych warunkach klinicznych)
- badania jakościowe
 (podejście badawcze jest właściwie dopasowane do celu badania, rezultaty/wyniki mogą być potwierdzone)
3. Czy wyniki pomogą mi w opiece nad moimi pacjentami?
 (pomiędzy badanymi a pacjentami jest podobieństwo, korzyści przeważają ryzyko, wykonalne i opłacalne, w zgodzie z wartościami i preferencjami pacjenta)

Więcej o ocenie krytycznej (critical appraisal) badań ilościowych TUTAJ.
Wybrane zagadnienia szczegółowe TUTAJ
Pytania pomocnicze dla oceny siły i jakości dowodu pochodzącego z badań pierwotnych (primary studies) i badań wtórnych (secondary research): TUTAJ i TUTAJ

STRATEGIA WYSZUKIWANIA DOWODU DLA
ZADANEGO PYTANIA KLINICZNIE ISTOTNEGO

Niezależnie od tego czy pytanie klinicznie istotne zostało postawione w celu określenia stanu aktualnej wiedzy (prace naukowe, książki) czy aby móc odpowiedzieć na wątpliwości powstałe w trakcie praktyki pielęgniarskiej
(np: czy dorosła pacjentka w bezpośrednim przygotowaniu do planowanego zabiegu może 4 godziny przed operacją na jelicie grubym wypić klarowny, odtłuszczony bulion), zawsze potrzebujemy strategii by znaleźć prace badawcze na interesujący nas temat.

Wspomniałem wcześniej o hierarchii badań. Aby ułatwić sobie zadanie możemy najpierw skupić uwagę na znalezieniu prac przeglądowych dla danego pytania PICOT. Wiemy, że nie można podejmować decyzji klinicznych na podstawie pojedynczych badań, choćby tych z "górnej półki". Musimy odnaleźć wszystkie mające związek z badanym zagadnieniem prace, a następnie przeprowadzić ich ocenę krytyczną i zobaczyć czy wszystkie one mówią jednym głosem. Czy wskazują nam pewien kierunek? Czy są badania które krytycznie się odnoszą np do efektywności lub bezpieczeństwa określonej interwencji?
Dobrą zasadą jest poszukiwanie najpierw najnowszych prac przeglądowych (przegląd systematyczny, meta-analiza, meta-synteza) a następnie sprawdzenie czy są aktualne i czy po opublikowaniu pracy przeglądowej nie opublikowano badań które w przeglądzie nie zostały uwzględnione. O ocenie krytycznej tych badań wspomniałem już wyżej. Nie będę tego tematu kontynuował na tej stronie bo nie należy to do jej tematu.
Proszę przeanalizować poniższy schemat:


Baza Cochrane ma ponad 5000 badań które wprost odnoszą się do praktyki pielęgniarskiej w tym także ponad 300 badań jakościowych.

Poniżej rozbudowana strategia wyszukiwania składająca się z wyszukiwania pierwszego (odnalezienie prac przeglądowych) oraz wtórnego aby upewnić się że niczego nie pominęliśmy. Uzasadnioną praktyką jest by każde z tych wyszukiwań przeprowadzał inny zespół (by uniknąć pomyłek i przeoczeń).



JAK NAJLEPIEJ WYKORZYSTAĆ PRZEGLĄDARKI "MEDYCZNE"?

Tutaj stopniowo będę dodawał nowe prezentacje, które mam nadzieję pozwolą na szybkie zrozumienie podstawowych funkcji i zastosowań dla konkretnych wyszukiwarek i meta-wyszukiwarek medycznych.
Mówiąc o funkcjonalności muszę mieć na uwadze możliwości dostępu w Polsce do światowych medycznych baz danych. Zatem to co można zrobić mając dostęp dzięki popularnemu np w Wielkiej Brytanii Athens, nie koniecznie można dzięki dostępowi poprzez Wirtualną Bibliotekę Nauki w Polsce. Aby jednak poniższe poradniki miały sens, ograniczam się do możliwości które ma użytkownik w Polsce. Wraz z rozwojem infrastruktury w Polsce będę dokonywał aktualizacji poradników. Jeśli czegoś w tych poradnikach zabraknie - a wiecie Państwo że to "działa" w Polsce - proszę koniecznie o szczegółową informację na mój adres e-mail ebnppl@gmail.com
Za wszystkie uwagi z góry serdecznie dziękuję.

JAK NAJLEPIEJ WYKORZYSTAĆ COCHRANE LIBRARY, PUBMED I MEDLINE



Jak efektywnie korzystac z biblioteki PubMed - wideoprezentacja.



Comments