DESAPARECIDOS


pamilya ng desaparecidos para sa katarungan

HOME

ABOUT

MGA LIKHANG SINING

> Ang mga Nawawala

> Beinte Uno

> Juan

> Laban . . Anak ng Desaparecido

> Para sa iyo . . . Kapatid ko

RIGHTS VIDEOS


ang desaparecidos

1. Ano ang "DESAPARECIDOS"?

Ang DESAPARECIDOS ay salitang Espanyol na ang ibig sabihin ay "mga nawawala". Sa Argentina, napopularisa ang salitang ito sa konteksto ng aktibong pakikibaka ng mamamayan laban sa diktadurang militar ni Jorge Rafael Videla. Mula 1976 hanggang 1983, may naitalang 9,000 andibidwal ang nawawala doon. Sila ay yaong mga inakusahan ng subersyon, dinukot at pinatay sa utos ng mga diktadura at ibinaon nang walang mapagkilanlan.

Sa Pilipinas, ang DESAPARECIDOS ay bukluran ng mga pamilya ng mga biktima ng sapilitang pagkawala. Ito ay isang kolektibong ekspresyon ng pagnanais ng mga kaanak na hanapin at matagpuan ang kanilang mga mahal sa buhay sa pamamagitan ng pagbibigay at pagtangan ng lakas mula sa isa't isa.

2. Ano ang SAPILITANG PAGKAWALA?

Ang SAPILITANG PAGKAWALA o ENFORCED DISAPPEARANCE ay kinatatampukan ng mga sumusunod na katangian:

    • iligal, sapilitan, lihim o lantarang pagdukot, pagkuha at pagtatago sa isa o mahigit pang indibidwal.
    • ginawa ng mga nakilala o di nakilalang opisyal ng gobyerno, mga may kapangyarihan at/o kanilang mga ahente; mga regular na pwersang panseguridad ng gobyerno (militar at/o pulisya), pwersang paramilitar (CAFGU at/o CVO) at/o kanilang mga ahente (bidyilantes, at mga bayarng mamamatay-tao).
    • ito ay may kadahilanang pulitikal,maaaring takutin, dahasin, tortyurin, kuhanan ng impormasyon, saktan at sa kalaunan ay patayin ang biktima.

Batay sa batas kung lumagpas sa tatlumpu't anim na oras at nananatiling lihim o itinatanggi ang kinaroroonan ng biktima, ito ay kaso ng sapilitang pagkawala.

3. Ano ang kadalasang motibo sa mga kaso ng sapilitang pagkawala?

Pinatutunayan na ang mahabang listahan ng mga kaso ng sapiitang pagkawala ang motibong pulitikal.

Sa ilalim ng batas militar ng administrasyong Marcos ang kaso ng mga sapilitang pagkawala ay naging isang lehitimong paraan upang patahimikin ang mga legal at demokratikong organisasyon. Isa sa pinakaunang biktima nito ay si Carlos del Rosario, o mas kilaa sa pangalang "Charlie", isang propesor ng Political Science at History sa PUP. Siya ay pangkalahatnag Kalihim ng Kabataan Makabayan (KM) at kasai ng Movement for a Democratic Philippines (MDP) nang siya ay dinukot noong Marso 1971. Hanggang sa kasalukuyan, wala ni anumang bakas ang kanyang kinahantungan.

Sa kabila ng pagbagsak ng diktaduryang Marcos, walang naging aksyon ang rehimeng Aquino sa mga naging biktima ng sapilitang pagkawala. Sa katunayan, lalo pa itong lumala. Sa loob ng anim na taong panunungkulan ng rehimeng Aquinomay naitalang 810 katao na hanggang sa kasalukuyan ay patuloy na nawawala.

Matapos ang tatlong ulit pang pagpalit ng presidente, bawat administrasyon ay nagmamarka ng mga kaso ng saplitang pagkawala. Walang ni anumang batas na naipatupad upang maparusahan ang mga may sala.

Kahit ang United Nations Working Group on Enforced Disappearances or Involuntary Disappearances (UNWGEID) ay nagpahayag na may 69 na gobyerno ng mga bansa sa daigdig ay nagpapatupad ng patakaran ng sapilitang pagkawala mula pa noon hanggang ngayon upang supilin ang anumang pampulitikang pagtutol.

4. Ano ang rekord ng kasalukuyang administrasyong Arroyo sa kaso ng sapilitang pagkawala?

Maihahalintulad at hindi malayong malagpasan pa ng administrasyong Arroyo ang malubhang rekord sa karapatang pantao ni Marcos noon. Sa kabila ng kawalan ng pormal na deklarasyon ng batas militar, lantaran, sistematiko at may halong despersyon ang mga porma ng panunupil ng gobyerno.

Sa balangkas ng digmaan laban sa terorismo ng gobyerno ng Estados Unidos, ang rehimeng GMA ay naglabas din ng sarili nitong bersyon ng kampanya laban sa terorismo. Subalit ang pinupuruhanng kampanyang ito ay ang mga legal at demokratikong organisasyon. Kung kaya naman sa esensya, ito ay walang ibang sadya kundi ang supilin at durugin ang makabayan at makataong sintemyento at organisasyon ng mamamayan.

Sa mga kaso pa lamang ng sapilitang pagkawala, mas mapangahas, lantaran at sistematiko itong pnatutupad. Sa kasalukuyan, mahigit kumulang sa dalawang daan na ang naisasadokumentong nawawala mula nang maluklok si GMA sa pwesto. Hindi pa kasama ang dito ang mga naging biktima na ang katangian ay dinukot, itinago, at makalipas ang ilang araw ay ililitaw.

5. Sinu-nino ang nagiging biktima ng sapilitang pagkawala?

Sa ilalim ng teroristang panunupil ng rehimeng Arroyo, ang lahat ng mamamayang Pilipino ay bulnerableng target ng sapilitang pagkawala.

Sa kasalukuyan, ang mga aktibistang pulitikal, mga lider ng militanteng unyon, mga organisador ng mga magsasaka at komunidad, mga estudyante at iba pang lider at kasapi ng mga progresibong organisasyon ang karaniwang biktima ng sapilitang pagkawala.

6. Ano ang mga batas at/o karapatang pantao ang nilalabag ng sapilitang pagkawala?

Ang patuloy na pagdami ng mga mga kaso ng sapilitang pagkawala ay tahasang paglabag sa Konstitusyon ng Pilipinas. Binabanggit sa Bill of Rights. Sectin 1, Article lll na walang sinuman ang pagkakaitan ng buhay, kaayaan o ari-arian nang hindi sa kaparaanan ng batas, ni pagkaitan ang sinuman ng pantay na pangangalaga ng batas.

Ang Comprehensive Agreement on the Respect for Human Rights and Humanitarian Law (CARHRIHL) na nilagdaan ng Government of the Republic of the Philippines (GRP) at National Democratic Front of the Philippines (NDFP) noong 1998 ay kumukilala sa karapatan sa buhay, lalo na laban sa pag-salvage, sapilitang pagkawala, masaker at walang patumanggang pambobomba ng mga komunidad.

7. Bakit kinokonsiderang "karumaldumal" na paglabag sa karapatang pantao ang sapilitang pagkawala?

Ang kaso ng sapilitang pagkawala ay walang pagpapahalaga sa buhay man o kamatayan,

Ang mga pamilya at kaanak ng mga biktima ay mga biktima rin. Sinusuong nila ang panganib ng paghahanap. Binabalikat nila ang bigat ng kawalan ng katiyakan ng kalagayan ng kanilang mahal sa buhay na nabiktima. Sa proseso ng paghahanap, natitigil sila sa kanilang kabuhayan upang puntahan ang mga lugar na maaaring kinaroroonan ng biktima.

Mahirap rin para sa kanila ang pagpapatuloy. Walang bangkay na paglalamayan, walang libingang mababalikan... ang natitira na lamang sa kanila ay ang karapatang umasa na makakabalik pa ang kanilang mahal sa buhay na nawawala.

8. Paano tutulan at lalabanan ang sapilitang pagkawala?

Ang phenomenon ng sapilitang pagkawala ay hindi hiwalay sa pakikibaka ng sambayanang Pilipino laban sa paglabag sa karapatang pantao. Mahaharap lamang ito sa pamamagitan ng organisado at kolektibong pagkilos ng mamamayan laban sa karahasan at panunupil.

Noong Marso 1995, ang mga pamilya ng mga biktima ng sapilitang pagkawala ay boluntaryong binuklod ang kanilang sarili sa isang organisasyon, angDESAPARECIDOS o Families of Desaparecidos for Justice. Layunin nitong tipunin ang lahat ng mga kaanak ng mga biktima ng sapilitang pagkawala at igiit ang katarungan, itaguyod at pagtanggol ang karapatang pantao.

Sa pamamagitan nito, nabibigyan ng pagkakataon ang mga kaanak ng biktima na maproseso ang kanilang karanasan upang maging aktibong elemento sa pagtutol at paglaban sa karahasan at panunupil sa balangkas ng pambansang pagkilos.

LINKS

KARAPATAN

PROJEKT DESAP: SURFACING

PROJEKT DESAP BLOG

FREE JONAS BURGOS MOVEMENT

Save Luisa and Nilo

Stop the Killings

Arkibong Bayan

Bulatlat

Pinoy Weekly

Bagong Alyansang Makabayan

Free Counter
Free Counter