Bemiddeling bij conflicten

Conflictbemiddeling

Conflictbemiddeling is de hulp van een bemiddelaar om twee of meer personen die een sterk verschil van mening met elkaar hebben in gesprek te brengen om samen tot een oplossing te komen. Conflictbemiddeling is vooral nuttig als de communicatie verstoord is en als rechtstreekse onderhandeling tussen jullie niet meer lukt door een wederzijds gebrek aan vertrouwen. Maar ook als er sprake is van een steeds sterker geworden ruzie: 'escalatie'. Bemiddeling kan zelfs werken, als één van jullie zo kwaad of beledigd is, dat hij of zij weigert nog langer met de ander te praten. Een proffessionele vorm van conflictbemiddeling mediation, waarbij de mediator op een neutrale en onpartijdige manier bemiddelt.

Andere vormen van bemiddeling

Er zijn ook niet neutrale mogelijkheden voor conflictoplossing. Bijvoorbeeld door een derde persoon of partij zoals een arbiter, een geschillencommissie of de rechter. Zij nemen dan een beslissing die je moet opvolgen. Zij staan als het ware 'boven de partijen', daar waar de mediator tussen jullie in staat. Er bestaat ook een vorm van conflictbemiddeling waarbij je kunt afspreken dat de mediator een beslissing kan nemen. Deze vorm heet MedArb. Interessant is dat mediation meestal veel goedkoper is, sneller is en dat jullie het vaak beter met elkaar eens zijn over de uitkomst.

Belangrijk om te weten is dat er een verschil is tussen het werk van de bemiddelaar en dat van de mediator. De mediator bemoeit zich niet met de inhoud maar helpt jullie het geschil zèlf oplossen, terwijl de conflictbemiddelaar zich actief met de inhoud bemoeit en jullie wensen onderzoekt, om vervolgens zelf met een inhoudelijk oplossingsvoorstel te komen waartegen jullie ja of nee kunnen zeggen.

Bemiddeling is alleen mogelijk als aan de volgende punten voldaan wordt:

  1. Twee of meer partijen hebben een geschil dat ze niet (meer) zelf kunnen oplossen.
  2. De communicatie tussen de partijen is -soms ernstig- verstoord, zodat een gesprek onmogelijk is geworden.
  3. Geen van de partijen is in staat om zijn eigen wens zonder de andere partij te realiseren, ook niet met behulp van een externe autoriteit.
  4. Partijen zijn in principe bereid om afspraken te maken met de andere partij. (Als een partij de totale onderwerping of vernietiging van de andere partij wenst en niet met minder genoegen neemt, heeft bemiddeling geen zin.).
  5. Er is een bemiddelaar beschikbaar die voor beide partijen aanvaardbaar is.
  6. Partijen willen hun conflict niet in de openbaarheid (voor de rechter) brengen

Conflictbemiddeling en de wet

In februari 2005 werd het Gerechtelijk Wetboek aangevuld met Hoofdstuk 7: Bemiddeling. Hierdoor werd aan bemiddeling/mediation een wettelijk kader verschaft. De mogelijkheid om beroep te doen op een "bemiddelaar/mediator" werd zo uitgebreid van familiale aangelegenheden tot burgerlijke en handelszaken en sociale zaken. Elk conflict, dat voor een overeenkomst tussen partijen vatbaar is kan dus geschikt zijn voor een bemiddeling/mediation. Bemiddeling kan gebruikt worden als alternatief voor een gerechtelijke procedure (de vrijwillige bemiddeling), maar ook tijdens een procedure op verwijzing door de rechter of op vraag van één van of van jullie beiden. Zolang de jullie "bemiddelen" wordt (in geval van)de gerechtelijke procedure stopgezet en stoppen de verjaringstermijnen. Zodra de bemiddeling is beëindigd of stopgezet zijn jullie verplicht de rechter hiervan op de hoogte te brengen en wordt de procedure hervat. Omdat bemiddeling alleen kan op basis van "vrijwilligheid", kunnen jullie op elk ogenblik beslissen de bemiddelingspoging stop te zetten. Indien de bemiddeling werd gevoerd onder de leiding van een "erkend" bemiddelaar wordt de "overeengekomen oplossing" vastgelegd in een vaststellingsovereenkomst , die automatisch door de rechter kan worden overgenomen.

Bemiddeling in strafrechtelijke zaken

Bemiddeling in strafzaken kan niet zomaar. Wel kan er bemiddeling plaatsvinden tussen dader en slachtoffer als jullie dat willen. Dit kan vanaf de eerste dag van de gerechtelijke procedure tot de laatste dag van de strafuitvoering en in alle misdrijven: van diefstallen tot levensdelicten.

Slachtoffer-daderbemiddeling loopt parallel aan de gerechtelijke afhandeling; het is dus geen alternatief voor de rechtbank. De bemiddeling biedt aan slachtoffer en dader wel de kans om met elkaar in gesprek te gaan over de feiten en gevolgen ervan, en indien jullie dat wensen, te zoeken naar een oplossing en hoe er in de toekomst mee kan omgegaan worden. Zo kan er gesproken worden over het waarom van de feiten, de schadevergoeding, hoe jullie zullen omgaan met de (latere) vrijlating van de dader, enz. De rechter kan wel rekening houden met de bemiddeling tussen dader en slachtoffer, maar zal de wet als uitgangspunt blijven hanteren.