Hồn quê ở Trường Sa

 

Chuyên mục: “Tản mạn hồn quê” trên báo Nông thôn Ngày nay do nhà văn Dạ Ngân đãm trách đã được in thành sách nhân kỷ niệm lần thứ 100 xuất hiện trên báo và cuốn sách chỉ nằm khiêm tốn trong số quà mà đất liền gửi ra tặng lính đảo Trường Sa.

NAM HẢI

Thật ngạc nhiên vì ngay bản thân tôi cũng không ngờ cuốn sách lại được đón nhận hân hoan với nhiều nước mắt và nụ cười đến thế giữa bạc đầu sóng vỗ. Thật đơn giản vì đó là hồn quê!

Trên đường từ tàu vào đảo Phan Vinh, con xuồng chòng chành rồi hất cả đoàn công tác xuống nước như một cách gây ấn tượng cho người lần đầu biết đến Trường Sa, mấy cậu lính trẻ ra đón đoàn lao vội xuống nước vớt các túi quà và đồ đạc, bất giác một cậu gào toáng lên: “Rơm! Rơm này anh em ơi”. Giữa sóng nướ thế này lấy đâu ra rơm? Thì ra là tại cái bìa sách có in hình mấy cây rơm cao ngất, thế là mấy tay lính trẻ ùa lấy nâng cuốn sách lên quá đầu để tránh sóng dù nó đã ướt sũng, cũng chỉ tại cái bìa sách mà tôi đành bất lực nhìn túi thịt bò khô trôi dần ra biển vì chẳng cậu lính nào buồn vớt mà chỉ lao đến để xem rơm.

Thèm rơm là thế nhưng lúc lên đảo hàng chục lính chỉ dám vây quanh cuốn sách mà nhăn nhó: “Nhớ rơm lắm anh ạ!”, dúi vào tay lính quyển sách thì bỗng nhớ đến quy định của đảo, thế là lại phải tất tưởi chạy lên báo cáo với Ban Chỉ huy đảo để xin cho lính được đọc ngay. Cần quyển sách lật giở từng trang, anh sĩ quan chính trị giao hẹn: “Được! Bảo anh em đọc nhanh lên, lát nữa... cho tớ mượn!”.

Phụng phịu vì bận ca gác trong khi bạn bè xúm xít đọc sách, cậu lính trẻ Nguyễn Văn Quỳnh (Giao Phong, Giao Thuỷ, Nam Định) xuýt xao: “Chỉ có quê em là nhiều rơm nhất, mùa nào em cũng đánh ba bốn đống rơm cao hơn cả cái chuồng trâu để mẹ em nấu bếp với lại cho bố em... thui chó! Bây giờ không biết ở nhà có ai đánh rơm cho mẹ không?”. Ninh Văn Tùng quê ở Tam Điệp, Ninh Bình hớt hải chạy ra kéo tôi vào để can một trận khẩu chiến của lính đảo, đang hồi gay cấn nên tôi phải nhờ Tùng phiên dịch vì đủ giọng Bắc - Nam, lại còn thêm dăm ông Quảng Nam nữa mới khổ chứ, cứ là rối rít tít mù! Rốt cục, nỗ lực của Tùng đã có hiệu quả, tôi nắm được nội dung của cuộc tranh cãi phức tạp ấy: “Quê nữ sĩ Dạ Ngân ở đâu?”. Vốn sợ người khác có ác cảm với mình, tôi thận trọng: “Nam bộ” - “Nhưng tỉnh nào?”, tôi vẫn thận trọng:”Theo như chị ấy nói với tớ thì chị ấy ở Hậu Giang” - Chỉ chờ có thế cậu hạ sĩ Ngô Quang Trưởng, người TP. Hồ Chí Minh trề môi: “Xời! Vậy mà mấy ổng nói chị ở ngoài Bắc, ngoài Bắc hổng ai biết cá kèo hết á! Đọc bài này thì biết nè!” - “Thế sao chị ấy lạ viết bài về nhút Thanh Chương” - cậu lính quê Nghệ An gân cổ cãi.

Về chuyện nhút Tanh Chương, Nghệ An thì chị Dạ Ngân và tôi hình như có lỗi vì mới đọc đến bài viết này bỗng anh lính hải quân vạm vỡ Phan Văn Châu quê Diễn Châu, Nghệ An trên đảo Núi Le A đỏ hoe đôi mắt: “Ngày xưa, cụ nội em trước khi mất thèm ăn nhút, chú em phải đến tận Thanh Chương mua cho bà, thế mà em rủ mấy thằng bạn ăn vụng hết!”. Nhiều người cứ bảo: Xa quê lúc nào cũng nhạt mồm, nhạt miệng... cũng đúng, có cái gì kích thích thần kinh bằng cái ăn, cái uống đâu. Mục “Tản mạn hồn quê” có tả món ăn quê hương được lính đảo đọc kĩ lắm, lại còn lôi tôi ra chất vấn như thể tôi là tác giả không bằng vì rằng nỗi nhớ quê nhiều khi được chị Dạ Ngân chuyển thành nỗi... thèm! Mà có gì hơn được thèm ăn: “Mắm quẹt phải có đậu bắp chần mớ ngon! Ở đây hổng thấty nói”  - “Ai lại canh nhút mà cho lá lốt vào! Quê em chẳng ăn thế bao giờ”. Cố gắng giải thích rằng đây là một ấn phẩm nặng tính văn học chứ không phải sách dạy nấu ăn thì bị ông đầu bếp đảo Núi Le là Võ Văn Tân cự nự mang đầy tính tự tôn nghề nghiệp: “Thì quê hương là các món ăn chứ gì? Nhớ quê là nhớ món ăn quê mình”... nghe cũng có lý!

Ngày đi, tôi khốn khổ chờ chị Dạ Ngân tỉ mẩn viết từng lời đề tặng chan chưa yêu thương mà không lời nào giống nhau trên bìa sách để gửi ra Trường Sa, thế mà chị còn nhắn với theo: “Bao nhiêu để đủ lời cho lính đảo Trường Sa”.Ra đây thấy thật đúng, quê hương lớn của anh em là đất liền Tổ quốc cũng cách xa gần nghìn cây số. Mọi tâm tình của lính đảo đều là  những tản mạn hồn quê dù thô vụng nhưng chan chứa tâm tình.

Báo Nông thôn Ngày nay số 33 ra ngày 07/02/07.