آب معدنی دماوند

ماجرا چیست

آب + منیزیم

اگر در آرشیو تابستان‌های چهار پنج سال پیش خبرگزاری‌ها و روزنامه های ایران بگردید، حتما خبرهای مختلفی از آلودگی آب در تهران و دیگر شهرها می‌بینید. اگر به حافظه تاریخی‌تان هم رجوع کنید، حتما یادتان می‌آید سال گذشته، در منبع آب حوالی پونک، جسد متلاشی شده ای کشف شد. سال پیش از آن، نشت نفت، آب زاینده رود اصفهان را آلوده کرد و اصفهانی‌ها برای آب بسته بندی شده، صف می‌کشیدند. ترس از اپیدمی وبا و آلودگی آب تهران و چند شهر دیگر هم از آن موضوعات سه چهار سال پیش است.  نیترات هم که یکی از غرهای همیشگی رسانه ها و کارشناسان دولتی به وزارت نیرو و سازمان آب منطقه ای تهران است.

همه این اتفاقات باعث شده است از اواسط دهه ۸۰، آب‌های بسته بندی شده، خوش اقبال شوند. علاقه مردم برای استفاده از آب معدنی و آب بسته بندی شده تا حدی است که حتی کسی از خودش نمی‌پرسد چرا یک لیتر آب معدنی و آشامیدنی، هم ارز با پنج لیتربنزین است، به راحتی آب‌های معدنی و آشامیدنی خریداری می‌شوند و شرکت‌های بسته بندی آب‌های آشامیدنی و معدنی هر روز بیشتر سر از خاک بیرون می‌آورند. هر چند گهگداری شنیده می‌شود فلان آب معدنی تقلبی است و آب لوله کشی را در بطری کرده اند و فروخته اند، اما به هر حال، اقبال آب‌های بسته بندی شده، کاهش ندارد. درمیان همه آب‌های بسته‌بندی شده و معدنی، آب معدنی دماوند، مدعی است که پر تیراژترین میان رقباست. البته از شواهد و قرائن هم چنین بر می‌آید که آب معدنی دماوند، بیشترین فروش را دارد. ۴۰ در صد بازار آب معدنی ایرانی در اختیار آب‌های معدنی دماوند است. این در حالی است که این شر کت هیچ صادراتی ندارد. دلیل هم نیاز بازار داخلی است. بحران‌هایی که در آب شهری بوجود می‌آید، فرصتی برای صادرات باقی نمی‌گذارد. هر چند که همیشه نگاهی به بازارهای منطقه ی وجود دارد.

شرکا

دنون در دماوند

 شرکت آب‌های معدنی دماوند در سال ۱۳۵۲ به ثبت رسید و در سال ۱۳۵۷ با مشارکت شرکای خارجی اولین محصولاتش را به بازار داد. شرکت‌های پی یه فر انسه و کوکاکولا در شرکت آب‌های معدنی دماوند سهم داشتند اما پس از پیروزی انقلاب شر کت مصادره شد و مدیریت آن در اختیار بنیاد مستضعفان قرار گرفت. شرکت آب‌های معدنی دماوند تا سال ۷۸ توسط بنیاد مستضعفان اداره می‌شد، اما پس از آن به بخش خصوصی واگذار شد و در آن زمان نیز ۷۰ درصد سهام شرکت متعلق به شرکت‌های فرانسوی و ۳۰ درصد متعلق به ایران بود. در سال ۷۸ در یک مناقصه سهام شرکت توسط بخش خصوصی خریداری شد و کماکان ۷۰ درصد شرکت متعلق به خارجی‌ها بود و ۳۰ درصد به بخش خصوصی ایرانی تعلق داشت. در این زمان تغییراتی در سهام شرکت بوجود آمد که ۶۰ درصد آن ایرانی و ۴۰ درصد متعلق به شریک فرانسوی بود.هنگامی که آب‌های معدنی دماوند به بخش خصوصی منتقل شد، ساختار و دستگاه‌های شرکت کلا تغییر کرده و مدرن شدند. شرکت ویشی فرانسه یکی از شرکای آب‌های معدنی دماوند بود. همان شرکتی که حضورش باعث تولید نوشابه تاپسیا هم شد. اما از سه سال پیش تا کنون شرکت دنون فرانسه، سهام ویشی را خرید. دنون بزرگترین تولید کننده آب معدنی در دنیاست. آب معدنی با برند ویان در مالکیت این شرکت است که از کوه‌های ویان فرانسه استخراج می‌شود. دنون فرانسه در ۱۲۰ کشور دنیا کارخانه تولید آب معدنی دارد. دماوند هر سه ماه یک‌ بار تولیداتش را برای آزمایش به فرانسه و سوئیس می‌فرستد تا کیفیت آن بررسی و تایید شود. این آزمایش‌ها غیر از آزمایش‌های داخلی است. آب معدنی دماوند غیر از استاندارد داخلی، ایزو ۹۰۰۰، ایزو ۱۴۰۰۱ و ایزو ۲۲۰۰۰ را دارد.

طبیعی

آب معدنی تصفیه می‌شود؟

 استحصال آب معدنی کار سختی است، دلیل هم حفظ کردن تمام خواص آب چشمه است. به همین دلیل باید تکنولوژی پیشرفته ای برای انتقال آب تا کارخانه و بطری شدن آن وجود داشته باشد. برای انتقال آب چشمه اعلاء تا کارخانه، چشمه در اتاقکی بتونی محصور شده است تا امکان آلودگی خارجی برای آب وجود نداشته باشد. همچنین از محل جوشش چشمه تا کارخانه آب معدنی دماوند، لوله کشی فوق مدرن با جنس فولاد با پوشش سرامیکی و مخصوص انجام شده است. لوله ها و تجهیزات آن از فرانسه خریداری شده است. آب معدنی طبیعی پس از ورود به کارخانه، توسط مجهزترین و معروف‌ترین دستگاه‌های ساخت بطری‌های‌ ‌‌Pet از کانادا و فرانسه ویژه ساخت بطری‌های آب معدنی و دستگاه‌های پرکن از ایتالیا و هرمس از آلمان با سرعت ۲۶۰۰ بطری در ساعت بسته بندی می‌شوند. یکی از معدود اتفاقاتی که برای آب معدنی می‌افتد، فیلتر کردن آن برای گرفتن ذرات معلق است. مدیر تولید آب معدنی دماوند می‌گوید: «آب را از کوه دماوند می‌گیریم. فیلتراسیون می‌کنیم، تا ذرات معلق و میکروارگانیزم‌هایش گرفته می‌شود، می‌فرستیم برای بطری شدن، و بطری می‌شود به بازار عرضه می‌کنیم. تمام این مراحل تحت آزمایش‌های مختلف است. با استانداردهای مختلف، آب نباید آلودگی شیمیایی، میکروبی، بیولوژی و فیزیکی داشته باشد، این‌ها را کنترل می‌کنیم و بعد می‌فرستیم به بازار.»

نگاه منفی

آب معدنی ضرر دارد؟

     از حدود دو سال پیش، هجمه عجیبی علیه آب معدنی و آب‌های بسته بندی شده، در امریکا بوجود آمد. کار تا جایی پیش رفت که شهردار نیویورک از مردم خواست به جای آب معدنی، از آب لوله کشی استفاده کنند. دلایل مختلفی برای این مخالفت وجود داشت که مهمترین آنها، تهدید محیط زیست به دلیل استفاده از بطری پلاستیکی است. همچنین تشویق‌هایی برای رستوران‌هایی که آب لوله کشی به مردم می‌دهند هم دیده شد. اما تحقیقاتی نشان داده است آب معدنی برای همه هم خوب نیست. مصرف بیش از حد آب معدنی در افراد بویژه بیماران قلبی و کلیوی عوارض جبران ناپذیری در پی دارد و حتی ممکن است افراد سالم را نیز با مشکل مواجه کند. محققان دانشگاه علوم پزشکی تهران این عقیده را دارند. به گفته آنها وجود ترکیبات و املاح مختلف در این آب‌ها می‌تواند مشکل آفرین باشد. همچنین ترکیب شیمیایی مناسب و غیر مضر آب‌های معدنی از نظر میزان عناصر کلسیم، منیزیم و نیترات که عوامل مهمی در تشکیل ترکیبات رسوبی در کلیه و مجاری ادراری انسان است. غیر از این گفته شده است آب معدنی باعث پوسیدگی دندان کودکان می‌شود. دلیل هم فقدان فلوراید کافی است. در واقع کم بودن عنصر فلوراید در آب‌هایی که در بطری‌های بسته بندی شده عرضه می‌شود در مقایسه با آب لوله کشی زمینه ساز پوسیدگی دندان در کودکان است. متخصصان بین المللی تاکید کردند میزان فلوراید موجود در آب معدنی ۲۵ شرکت بزرگ تولید آب معدنی دنیا ۲۶ تا ۴۸ درصد کمتر از میزان این عنصر در مصرف کنندگان آب‌های لوله کشی و کمتر از میزان مورد نیاز برای پیشگیری از پوسیدگی دندان کودکان است.

بحث روز

نیترات در آب معدنی چه می‌کند؟

وزیر بهداشت به عنوان بلندترین مقام رسمی، آلودگی آب تهران به نیترات را اعلام کرد. او به مردم توصیه کرد حتما برای کودکان و زنان باردار از آب‌های بسته بندی شده استفاده کنند. اما عمده آب‌های معدنی نیترات دارند. البته روی بطری همه آب‌های معدنی نوشته ند: ۵۰ میلی گرم در لیتر. این حد، حداکثر نیتراتی است که در آب می‌تواند وجود داشته باشد. حالا چه معدنی و چه لوله کشی شهری. مدیر تولید آب معدنی دماوند درباره کنترل نیترات در آب معدنی می‌گوید: «نیترات آب، طبق استاندارد ۵۰ میلی گرم در لیترمجاز است. روش آزمایش دارد، استاندارد دارد. اما زیاد نمی‌شود در آب معدنی دخل و تصرف کرد. ضمن اینکه میزان املاح و موادی که در آب‌های معدنی هستند کم و زیاد نمی‌شود. املاح آب معدنی در چهار فصل سال ثابت است. البته در تمام مراحل تولید و بسته بندی، میزان املاح و مواد معدنی اندازه گیری می‌شود.» البته وزات بهداشت می‌تواند ادعا کند نظارت بیشتری روی آب‌های معدنی و آشامیدنی دارد، حداقل این است که آب‌های بسته بندی شده و معدنی باید پروانه وزارت بهداشت داشته باشند.

بیشتر بدانید

یونیسف از دماوند می‌رود

از حدود دو سال پیش برچسب‌های جدید آب معدنی دماوند با لوگوی یونیسف و عنوان کودکان سرزمین من وارد بازار شد. این عنوان به دلیل همکاری آب معدنی دماوند با صندوق کودکان ملل متحد روی برچسب‌های آب معدنی دماوند خورد. این همکاری برای ساخت ۶۰ مهد کودک در سه استان محروم ایران بود، اما این همکاری به زودی به پایان می‌رسد. دلیل هم پایان قرار است. مدیران آب معدنی دماوند می‌گویند در پروتکل همکاری‌های یونیسف، بیشتر از دو سال همکاری وجود ندارد، هرچند پس از مدت کوتاهی، دوباره طرفین می‌توانند با هم همکاری داشته باشند.

چشمه

آب معدنی دماوند از کجا می‌آید؟

روی بطری‌های آب معدنی دماوند را  که بخوانید، نوشته: پر شده از آب معدنی چشمه اعلاء دماوند. این چشمه در فاصله حدود هفتاد کیلومتری شمال شرقی تهران است. درباره چشمه‌های آبی مناطق مختلف گمانه زنی‌های فراوانی وجود دارد، اما چیزی که مشخص است، آب چشمه اعلاء، از باران و برف سالیانه که به خاک نفوذ می‌کنند، می‌جوشد. برف‌های روی قله دماوند مسیری بسیارطولانی را از میان لایه های مختلف در داخل کوه طی می‌کنند تا به مخزنی در دل کوه برسند. چشمه اعلاء دماوند تا کنون از آسیب موجودات زنده در امان مانده است. چشمه اعلاء با دو مظهر مشخص در شمال شهر دماوند و جنوب ارتفاعات دماوند واقع است. اطراف چشمه پوشیده شده از رسوبات آبرفتی دوران چهارم زمین شناسی و آهک‌های سخت دولومینت است. مظهر چشمه در مجاورت همین آب معدنی طبیعی از رشته آب‌های بیکربناته کلسیک سبک سرد و خوراکی است.

مخالفان

آب معدنی مافیا دارد؟

 جدل درون دولتی وزارت بهداشت، وزارت نیرو و استانداری تهران بر سر سلامت آب تهران، هرچند با اظهار نظر وزیر بهداشت شروع شد و وزارت نیرو آن را تکذیب کرد، اما اظهارات تند استانداری تهران، بازی را عوض کرده است. مر تضی تمدن هفته گذشته از اقدام برخی شرکت‌های آب معدنی برای ایجاد شایعه در جامعه در مورد آلوده بودن آب تهران خبر داد و گفت:«به زودی این مافیای آب معدنی پایتخت معرفی می‌شود. با وجود تمام اظهار نظرها بازهم اعلام می‌کنم آب تهران سالم است. به تازگی اسناد و اطلاعاتی از برخی شرکت‌های بسته بندی آب‌های معدنی به دست آمده که حاکی از اقدام آنها برای شایعه پراکنی و ایجاد اضطراب و ترس در بین شهروندان تهرانی در مورد آلودگی آب تهران ست. این شرکت‌ها با شایعه پراکنی به دنبال عرضه و فروش بیشتر آب‌های معدنی بسته بندی میان مردم بوده اند که بزودی اسامی آنها اعلام می‌شود.» نکته اینجاست که یکی از شرکت‌های تولیدکننده آب‌معدنی در تبلیغاتش می‌نویسد:« تنها آب معدنی بدون نیترات ایران».

منبع: هفته نامه پیک سبز ۹ مرداد ۱۳۸۹

Comments