Veiligheid in Ubuntu, Linux Mint en Debian: een uitleg en wat tips


Terug naar de thuispagina


Waarom Linux zo veilig is

Veiligheid kort en krachtig

1. Allereerst: 100 % veiligheid bestaat niet. Niet in het leven in het algemeen, en ook niet in de digitale wereld. Zelfs niet als uw computer op Linux draait. Gezond verstand gebruiken is dus altijd noodzakelijk. En zelfs dan kan het mis gaan. Het is niet anders. Een bepaald risico, hoe klein ook, hoort er nu eenmaal bij.

Over virussen, firewalls en veiligheidsgaten kan ik kort zijn:

Virusscanner

1.1. Een antivirusprogramma heeft u niet nodig in Linux. Want een virus kan in Linux niets beginnen. Hoofdzakelijk hierom: om zich te installeren op uw computer, heeft een virus uw wachtwoord nodig. En dat heeft hij niet. Bovendien installeert u in principe alleen programma's uit de beveiligde eigen "programmawinkel" (pakketbronnen) van uw Linux.

Daarom zijn er ook geen Linuxvirussen "in het wild" te vinden (wel af en toe op webservers, maar het beveiligen van webservers is een vak apart). Waar u natuurlijk wel voorzichtig mee moet zijn, is het installeren van programma's die niet in de pakketbronnen zitten. Maar dat spreekt eigenlijk vanzelf.

De beste beveiliging tegen virussen is deze:
- draai een goed ondersteunde Linux, zoals bijvoorbeeld Ubuntu of Linux Mint;
- controleer dagelijks op updates;
- gebruik geen antivirusprogramma, want antivirus voor Linux is een combinatie van bangmakerij en een vals gevoel van veiligheid, maar gebruik gewoon uw gezonde verstand.

Verderop, onder punt 2 en verder, ga ik daar dieper op in.

Firewall

1.2. Een firewall is al standaard geïnstalleerd: IPtables. Ook is er standaard een programmaatje geïnstalleerd om IPtables te bedienen: Uncomplicated Firewall oftewel ufw. U kunt desgewenst een grafische bedieningsschil installeren voor ufw, namelijk Gufw. Gufw is bijvoorbeeld in oudere versies van Linux Mint standaard geïnstalleerd.

Standaard staat de firewall niet aan, want achter de poorten die vanaf het internet toegankelijk zijn, liggen standaard geen diensten te luisteren. Een aanvaller kan niks beginnen zonder een luisterende dienst.

Kortom: de vuurmuur aanzetten is in een standaardinstallatie van Ubuntu niet nodig. Maar omdat u er (uiteraard) het nodige bij installeert in uw Ubuntu, kan dat anders komen te liggen. Voor alle zekerheid raad ik daarom aan, om de firewall standaard in te schakelen.

Omstandigheden waarin een firewall sowieso nodig is:

Situatie 1: het is verstandig om de firewall aan te zetten, wanneer u zelf services hebt geactiveerd achter poorten die toegankelijk zijn via het internet. Misschien hebt u dat zelfs onwetend gedaan, simpelweg door het installeren van bepaalde extra programma's.

Situatie 2: hebt u een computer (laptop?), die gebruik maakt van een draadloos netwerk dat tegelijkertijd ook door anderen wordt gebruikt? Dan raad ik u aan om de firewall aan te zetten. Want anders zouden die gelijktijdige medegebruikers via de gedeelde verbinding toch in uw computer kunnen komen.

Aanzetten van de firewall kan via de terminal. U doet dit als volgt:

Open een terminalvenster.
(Een terminalvenster opent u zo: *Klik*)

Nu kunt u de firewall inschakelen met een opdrachtregel.
Tik in (kopieer en plak):

sudo ufw enable

druk op Enter

(uw wachtwoord blijft onzichtbaar, zelfs geen sterretjes, dat hoort zo).

Uncomplicated Firewall (ufw) is voorzien van verstandige en praktische standaardinstellingen, die voor verreweg de meeste thuisgebruikers prima voldoen. U hoeft er dus verder niets aan te doen, tenzij u bijzondere wensen heeft.

Controleer de status van de firewall via de terminal:

sudo ufw status verbose

Wanneer de firewall is ingeschakeld, zou de uitvoer als volgt moeten zijn:

pjotr@bureaucomputer:~$ sudo ufw status verbose
Status: actief
Loggen: on (low)
Standaard: deny (inkomend), allow (uitgaand)
Nieuwe profielen: skip
pjotr@bureaucomputer:~$

De belangrijkste mededeling heb ik rood gemaakt: als "deny" geldt voor "inkomend", dan is het goed.

Technisch gesproken blokkeert u met "sudo ufw enable" overigens niet alle binnenkomende verkeer: er zitten verstandige uitzonderingsregels in de standaardinstellingen.

Met de standaardinstellingen zou bijvoorbeeld het gebruik van samba geen probleem moeten zijn. Ook het binnenhalen van torrents zou probleemloos moeten verlopen; voor het uitzaaien van torrents daarentegen, is het misschien nodig om de firewall even uit te zetten.

Mocht u dat willen, dan kunt u ufw als volgt eenvoudig uitzetten:

sudo ufw disable

Als u de zaak wat grondiger wil beschouwen, dan kunt u kijken naar de uitvoer van sudo ufw show raw of de regelbestanden lezen in /etc/ufw (de bestanden waarvan de namen eindigen op .rules).

Veiligheidsgaten

1.3. Veiligheidsgaten kunnen in elk besturingssysteem en elk programma zitten. Ook in Linux dus. Daartegen wordt u beschermd door de updates.

Dagelijks controleert het updateprogramma automatisch op de beschikbaarheid van updates. Het is belangrijk om voorgestelde veiligheidsupdates meteen toe te passen. Zo houdt u uw systeem zo veilig mogelijk.

Let op: bij progjes die u hebt geïnstalleerd buiten de pakketbronnen om, moet u zelf handmatig controleren op beschikbare updates. Dat kunt u alleen doen door regelmatig een kijkje te nemen op de webstek van de makers. Deze progjes vallen namelijk niet onder de gecentraliseerde updatefunctie van Ubuntu.

Het volledige verhaal

2. Het volledige verhaal is als volgt.

Door de opkomst van Linux proberen veel antivirusbedrijven een nieuwe markt aan te boren. Veel nieuwe Linuxgebruikers denken door de reclamepropaganda van deze bedrijven ook daadwerkelijk een antiviruspakket nodig te hebben.

Het tegendeel is echter waar.

Het maken van een virus voor Linux is op zich niet moeilijk, maar het maken van een doeltreffend virus is bijna onmogelijk (in tegenstelling tot de situatie bij andere besturingssystemen). Hoe komt dit, zult u zich misschien afvragen. Ik zal proberen om uit te leggen hoe het precies zit.

Linuxcomputers zijn net zo goed doelwit als computers die een ander besturingssysteem gebruiken. Veel populaire (en dus waardevolle) websites draaien op Linux, dus is er geen gebrek aan motivatie om Linux te kraken.

Sommige mensen suggereren dat de Linuxgemeenschap zelfingenomen is of achterloopt als het om virussen of andere veiligheidskwesties gaat. Deze suggestie is niet waar. De ontwikkelaars van Linux hebben virussen niet genegeerd; het systeem is zodanig opgebouwd dat het goed bestand is tegen virussen. Het ontwerp is veilig.

En omdat de code open is zijn er letterlijk duizenden mensen die de code controleren op fouten. Een veiligheidsgat is geen groot probleem, mits het snel wordt ontdekt en snel wordt gerepareerd.

Virusscanners werken in bijna alle gevallen "reactief", dat wil zeggen dat ze alleen bescherming bieden tegen virussen die al bekend zijn bij de makers van de scanner. Antivirusprogramma's kunnen alleen bescherming bieden tegen een nieuw virus NADAT dat virus gemaakt is, niet ervoor.

Belangrijker nog: de beste bescherming tegen het virus zal bestaan uit het repareren van het lek in de software, waar het virus op aangrijpt. Deze reparaties gebeuren door middel van veiligheidsupdates (die vaker uitkomen in Linux dan in Windows en Mac OS).

Slechts weinig antivirusfabrikanten hebben een snellere responstijd dan het Ubuntu security team. De tijd tussen het bekend worden van een veiligheidsprobleem en het uitkomen van een virusscanner-update en/of een systeem-update is uiteraard de gevaarlijkste periode...

Zoals eerder gezegd: een veiligheidsgat is geen groot probleem, mits het snel wordt ontdekt en vlug wordt gerepareerd.

Het is moeilijk om een virus te installeren op een Linux computer, maar het is zeker niet onmogelijk. Het grootste gevaar zit in het toevoegen van onbetrouwbare pakketbronnen en onveilige code die een (onwetende) beheerder uitvoert. Op dit moment zijn er in elk geval geen Linuxvirussen "in het wild" te vinden.

Het enige waar u zeer terughoudend mee hoeft te zijn, is het installeren van programma's van buiten de pakketbronnen. Losse installatiebestanden (doorgaans met de extensie .deb) die u binnenhaalt vanaf een website, net zoals in Windows: vage schermbeveiligers, onduidelijke "leuke" grafische thema's, bepaald inbrekersgereedschap. Kortom, de bekende rotzooi. Blijf ervan af, dan loopt u geen risico.

Installeer alleen die "losse" progjes van buiten de pakketbronnen, die boven elke verdenking staan. Zoals bijvoorbeeld Google Chrome en Oracle (Sun) Java JRE. Haal ook die alleen binnen vanaf de website van de maker.

Meer daarover kunt u hier lezen.

(wordt vervolgd in de rechterkolom)


Deze website wordt gesponsord door Google-advertenties.

Gebruikt u een advertentieblokkeerder? Dan blokkeert u ook mijn advertentie-inkomsten....

Als u deze website wil ondersteunen, dan kunt u uw advertentieblokkeerder instellen om voor mijn website een uitzondering te maken.

Bij voorbaat dank....


Mijn advies: installeer GEEN antivirus

3. Mijn advies is dan ook om geen virusscanner te gebruiken als u Linux draait op uw computer!

En wel hierom:

a. Onder Linux wordt de uitvoerbaarheid van een bestand niet bepaald door een extensie (bijvoorbeeld .exe) maar door rechten die op dit bestand zitten. Elk nieuw aangemaakt bestand is onder Linux niet uitvoerbaar, dus de gebruiker zal zelf eerst actie moeten ondernemen om het aangemaakte bestand uitvoerbaar te maken.

b. Onder Linux heeft een normale gebruiker maar zeer beperkte rechten. Zo kan een normale gebruiker geen essentiële systeemopdrachten uitvoeren en is de werkomgeving van deze gebruiker beperkt tot zijn eigen home-map.  Voor het installeren van programmatuur is altijd het rootwachtwoord nodig.

c. Elke Linuxgebruiker richt zijn systeem naar eigen smaak in. Door de verscheidenheid aan Linuxdistributies, programma's en kernelversies is het moeilijk voor een crimineel om een "rendabele" exploit voor Linux te schrijven.

d. Virusscanners scannen voornamelijk op Windowsvirussen. Die virussen werken niet in Linux.

e. Virusscanners geven vaak ten onrechte een virusmelding. Daardoor kunnen mensen nodeloos hun systeem gaan beschadigen.

f. De schijnveiligheid van virusscanners kan mensen de foutieve indruk geven, dat het daarmee veilig wordt om losse programmatuur te installeren van buiten de pakketbronnen.

g. Virusscanners worden tegenwoordig zelf steeds meer aangevallen, omdat ze per definitie volledige systeemtoegang hebben en vaak zelf onvoldoende beschermd zijn tegen aanvallen. Dat maakt ze tot een ideaal doelwit voor misdadige hackers.

h. Er zijn momenteel geen actieve Linux-virussen bekend.

Kortom: antivirus op Linux is niet alleen overbodig maar zelfs schadelijk, want het zet mensen aan tot verkeerd gedrag en het maakt uw systeem vaak juist kwetsbaarder.

Misverstand: bescherming van Windowsgebruikers

4. Soms hoort u iemand het volgende misverstand verkondigen: "ik draai een virusscanner in Linux, zodat ik niet per ongeluk via een e-mail-bijlage een Windowsvirus kan doorgeven aan een Windowsgebruiker".

Dat is om de volgende redenen een verkeerde opvatting:

a. Antivirus draaien op Linux is nutteloze verspilling van systeemkracht. Systeemkracht die nuttiger gebruikt kan worden, bijvoorbeeld om uw computer sneller te laten lopen.

Eén van de grote voordelen van Linuxgebruik is, dat u uw systeem niet hoeft te belasten met antivirus. Het zou nogal contraproductief zijn om over te stappen op een virusbestendig besturingssysteem, als u uiteindelijk toch daarop de antivirus-ballast gaat draaien.....

Het maakt het nog erger als men dat doet ter wille van een ander besturingssysteem, waarvan de eigenaar er nota bene voor kiest om het onveilig te laten zijn.

Indien een Windowsgebruiker te beroerd is om zijn eigen systeem te beschermen tegen bedreigingen die het gevolg zijn van tekortkomingen in zijn eigen besturingssysteem, dan zullen de inspanningen van een relatief kleine groep Linuxgebruikers daar geen enkel verschil in maken. Zulke Windowsgebruikers zullen onvermijdelijk worden besmet via een andere bron.

Sterker nog, ik vind dat Windowsgebruikers de gevolgen moeten dragen van hun eigen keuzes. Niet om hard te zijn, maar het is meer het principe dat gevolgen gedragen moeten worden door de verantwoordelijke partij. Want anders is er geen prikkel voor verandering.

Tenzij een Linuxgebruiker een publieke server draait (niet bepaald alledaags gebruik dus), raad ik de installatie van antivirus daarom sterk af. Want het installeren van antivirus ondersteunt één van de slechtste aspecten van besturingssysteemontwerp. Wie kiest voor Windowsgebruik, moet zichzelf goed beschermen.

b. Als u de kans op het doorsturen van een Windowsvirus zoveel mogelijk wil beperken, dan kunt u dat bijvoorbeeld ook bereiken door "e-mails met bijlagen" alleen te verzenden via Gmail. Dan scant Google de bijlage automatisch voor u op de aanwezigheid van Windowsvirussen. Een Gmail-account is geheel gratis, dus om de kosten hoeft u het niet te laten....

Als u in Gmail POP3-ondersteuning inschakelt, dan kunt u zelfs Evolution of Thunderbird blijven gebruiken.

Overigens scant elke goede e-maildienst (niet alleen Gmail dus) tegenwoordig automatisch op Windowsvirussen, op de servers van de e-mailprovider.

c. Een andere mogelijkheid is het gebruik van deze gratis webdienst die inmiddels eigendom is van Google: VirusTotal.com. Die doorzoekt bestanden die u aanbiedt, op aanwezigheid van virussen en andere kwaadaardige programmatuur.

Installeer geen Wine in uw Linux

5. Het overzicht van de veiligheid van Linux zoals beschreven op deze pagina, geldt voor een "schone" Linux zonder Windows-emulatoren (nabootsers) als Wine, PlayOnLinux en CrossOver.

Zulke emulatoren worden gebruikt om Windowsprogrammatuur te kunnen draaien in Linux. Installeer ze liever niet, want ze maken uw Linux gedeeltelijk kwetsbaar voor kwaadaardige Windowsprogrammatuur.

Beveilig uw draadloze netwerk

6. Het beveiligen van uw draadloze netwerk is erg belangrijk. Het heeft niets te maken met uw besturingssysteem (Linux, Windows, Mac OS/X of BSD), want het staat daar los van. Ik heb een kleine beveiligingshandleiding gemaakt: draadloze veiligheid.

Gebruik van onbeveiligde of gedeelde internetverbindingen

7. Tegenwoordig bieden (onder andere) hotels en kampeerterreinen vaak een onbeveiligde draadloze internetverbinding aan. Iedereen binnen het draadloze bereik van het onbeveiligde toegangspunt, kan A. al uw draadloze verkeer zien, en B. uw computer direct aanvallen.

De oplossing voor beide problemen is, om er vanuit te gaan dat er een aanvaller is en dat die volledige toegang heeft tot uw netwerkverkeer, alsook netwerktoegang tot uw computer. Verstuur niets in onversleutelde tekst. Hou Ubuntu bijgewerkt met updates, schakel de vuurmuur in met UFW (zie hierboven, bij 1.2), controleer SSL-certificaten.

Schakel Universal Plug and Play (UPnP) uit in uw router

8. Wederom iets dat los staat van uw besturingssysteem: Universal Plug and Play (UPnP) via uw router. UPnP in uw router, maakt het mogelijk om netwerkapparaten met elkaar te laten communiceren op afstand.

Makkelijk, maar in de praktijk bloedlink: een veiligheidsgat van jewelste, waartegen niet op te repareren valt. Schakel het dus blijvend uit, want UPnP is simpelweg inherent onveilig.

Zoek de gebruiksaanwijzing van uw router op; als u die niet meer heeft, haal 'm dan binnen vanaf de webstek van de routerfabrikant.

Roep vervolgens het configuratiescherm van uw router op en schakel de UPnP-functie uit, alsmede de daaraan gekoppelde functie "Sta gebruikers toe om dit in te stellen" (of woorden van gelijke strekking).

Beveilig Java: zet die alleen aan wanneer nodig

9. Java (zowel Oracle Java als openJDK) wordt veel aangevallen. Daarom is het 't beste, om Java standaard uit te schakelen in uw webbrowser. U kunt Java dan telkens even inschakelen wanneer u het nodig hebt.

Dit advies geldt dus niet alleen voor Windows, maar ook voor Linux. Want ook Linux is op dit punt kwetsbaar! Java werkt namelijk onafhankelijk van het onderliggende besturingssysteem.

In Firefox doet u dat als volgt, en in Google Chrome of Chromium doet u dat zo.

Voor alle duidelijkheid: dit geldt alleen voor Java. Er is ook nog Javascript, en die is veel veiliger dan Java. Normaal gesproken is het dus niet nodig om Javascript uit te schakelen.

Nog meer tips?

Wilt u meer tips en trucs voor Linux Mint en Ubuntu? U vindt er nog veel meer op deze webstek!


Op de inhoud van deze webstek is een Creative Commons-licentie van toepassing.
Algemeen voorbehoud en uitsluiting aansprakelijkheid


Comments