Historie van ons Comité




a.Historie van het comité

1980-2005

Op  25  april 2010  bestaat  ons Comité 25 jaar. U zult zich afvragen 25 jaar? Hoe kan dat.? 

Dat vereist enige uitleg:

Vanaf 1946 werd er in onze gemeente natuurlijk al wel aandacht besteed aan de Dodenherdenking op 4 mei. Het was toen echt een activiteit in alle 7 kernen van onze gemeente. Vaak werd deze herdenking door de kerk(en) en de oranjevereniging georganiseerd.

In Velp en in Ellecom vinden nog steeds aparte 4 mei-herdenkingen plaats.In  1946 werd in de gemeente Rheden een Comité gevormd. Dat Comité wilde ook in onze gemeente een monument laten maken. Dat monument zou voor de hele gemeente moeten gelden. Daarom moest het een centrale ligging hebben. De keus viel toen op het plantsoen bij het Rozenbos in het dorp Rheden. Het duurde erg lang voor het gedenkteken gemaakt kon worden Er moest  nogal wat in het ontwerp worden veranderd voor het de goedkeuring van de Raad kreeg. Het was te duur Toen werd een nieuw ontwerp ingediend.

Op 9 april 1953 gaat de gemeenteraad akkoord met het ontwerp en trekt een krediet uit van fl. 9500. Het Comité had via giften al 1. 4740 beschikbaar.Toen kon het Rhedense monument eindelijk worden geplaatst.







Beschamende toestanden rond dodenherdenking

Velpsche Courant  6 mei 1966

NOG EEN RHEDENSE KUDDE ZONDER HERDER(S)

Beschamende toestanden rond dodenherdenking  Zoals bekend is woensdagavond de op verzoek van de Oranjevereniging en geestelijkheid van Rheden door ons met een opwekkend stukje aangekon digde bijeenkomst in de gereformeerde kerk, ter herdenking van de gevallenen uit de tweede wereldoorlog, zoals vol gens de traditie dat in Rheden reeds ja ren geschiedt, niet doorgegaan. Op het laatste moment (dinsdag stond de aan kondiging m de krant), werd door ds. Snel aan het bestuur van de O.V. mee gedeeld, dat de heren geestelijken niet wilden meewerken. Volgens het be stuur van de O.V. (dat zich zoals bleek na een urenlang gesprek dat wij woens dagavond na de openluchtsamenkomst met dit bestuur hadden, van geen kwaad 'bewust is en alles heeft ge daan wat gedaan moest worden), heeft de heer Snel dit namens de heren Waardenburg, De Ruyter en De Lange meegedeeld.  Daarmee het Oranjebestuur met de brokken laten zittend,ten opzichte van de bevolking, die zich blijkens uitlatingen van diverse burgers, door hun geestelijke leidslieden in de steek gelaten voelde.

Van de zijde der geestelijkheid zijn diverse motiveringen naar voren u bracht, waardoor een kerkelijke bijeenkomst naar hun mening niet (meer) gehouden hoeft te worden:

1. Het Oranjebestuur wil alles alleen regelen en dus ook de organisatie van de dodenherdenking in handen houden;

2. De kerk was niet beschikbaar

3. De dodenherdenking leeft niet meer bij de Rhedense bevolking.

4. Er zitten vrijwel geen volwassenen in de kerk; de meesten wachten buiten tot de bijeenkomst is afgelopen en sluiten zich daarna 'bij de stoet aan.

5. Bijeenkomst plus „Rozenbosch" zijn een doublure; een van beide, met name de kerkelijke samenkomst is overbodig, temeer door wat sub 4 is genoemd.

6. Aanvankelijk werd ons meegedeeld, dat het Oranjebestuur de geestelijkheid te laat verzocht zou 'hebben, weer mee te werken en het gebruik van de kerk eveneens te laat zou hebben aangevraagd. (Later bleek, dat dit reeds een dag of tien geleden zou zijn aangevraagd).

7. Het moet nu maar voorbij zijn, deze herdenking.


 
 
 
 
  

De krant gaf het volgende commentaar:

"Wij hopen, dat de partijen spoedig tot elkaar komen. Wie de eerste stap zet, is niet belangrijk maar men geeft daarmee wel te kennen, dat één doel vast voor ogen staat en dat mag men van bestuurderenden en geestelijken zeker verwachten: een stijlvolle herdenking van onze gevallenen en niet de eer van het organiseren van die herdenking; nog minder belangrijk is of men vorig jaar ook reeds in 'n dergelijke bijeenkomst heeft voorgegaan, dan wel dat men inderdaad bij de organisatie een steek heeft laten vallen.

Men moet het niet tot een ordinaire dorpsrel laten komen. Het is beschamend en  onwaardig om, over de graven der gevallenen heen, als onvol wassenen te krakelen over een doden-herdenkmg. Het schijnt in dorp Rheden moeilijk te zijn iets zonder herrie te organiseren; denken we aan de dertigste april, toen de burgemeester voor niets kwam. Onlangs is uitvoerig ge sproken en geschreven over de bevolking van Rheden, met name over het betrekken der nieuwkomers bij allerlei zaken. Dit 4 mei-geval zal zeker geen goede indruk nalaten bij de nieuwe inwoner», van een dorp, dat wél een duizendjarig bestaan kan vieren, in vrijheid, maar dat verdeeld is,innerlijk onvrij, als het gaat om de herdenking van hen die hun leven gaven voor die vrijheid Nogmaals beschamend (red) P.S. Overigens als er geen kerk beschikbaar is , is er nog altijd een Kwetternest."



 

Op vrijdag 2 mei 1975 kwam de Velpsche Courant  met een uitgave waarin verschillende inwoners schreven over  30 jaar vrijheid.

   

VELPSE COURANT

4 mei herdenking 1975

WOENSDAG 6 MEI 1970

De gevallenen uit de Tweede We­reldoorlog zijn maandagavond 4 mei herdacht tijdens een samenkomst in de Geref. 'kerk te Rheden. •Medewer­king aan deze herdenking verleen­den het Hervormd en het Rooms Ka­tholieke kerkkoor onder leiding van de heer Talsma. De 'herdenkingstoespraak werd gehouden door de heer F. Kunst. Mevr. H. Weitering-Bui-ten declameerde het gedicht „Niet vergeefs" van Muus Jacobse. Door .tijdgebrek moest het programma van .deze bijeenkomst drastisch worden ingekort.Na de samenkomst werd eens stille tocht gemaakt van 'de kerk naar het monument aan het Rozenbos te De. Steeg.

Na twee minuten stilte werden bloe­men bij het monument neergelegd door burgemeester mr. J. P. Drosten deputaties van Oranjeverenigingen-,Rhedens Dorpsbelang en padvindsters. Een trompettist blies de .Last Post en de beide kerkkoren zon­gen het oud-Nederlandse lied „Wilt heden nu treden" onder leiding van de heer M. W. Schippers. De belangstelling bij deze herden­king was groot. Van de koorzang was voor de aanwezigen weinig te verstaan door het te vroeg vrijgeven van het verkeer op de drukke straatweg langs het Rozenbos. Ook in Velp werd een korte plechtig­heid gehouden in de Geref. Kerk waarna de herdenking bij het monument aan de Vijverlaan.


Krantenberichten : herdenkingsdienst in Rheden afgelast

 

HET KEERPUNT

Het boterde dus niet tussen de kerken en de 4 mei organisatie

Henk van Langen en Henk Hermen ( RhedensDorpsbelang) besloten om samen met andere verzetsmensen in de regio om de Dodenherdenking toch elk jaar te vieren. De volgende oproep kwam van het op 12 maart 1980 opgerichte Comité “Voormalig Verzet”Rheden-De Steeg  in de krant :

OPROEP

In mei 1980 is het 35 jaar geleden, dat er een einde kwam aan de bezetting van ons land door de Duitse horden. Er kwam een einde aan de onver draaglijke onderdrukking, de onmenselijke moordpartijen. de martelin gen en deportaties en de vergassing van miljoenen mensen. Men komt woorden tekort om al het afschuwelijke leed wat toen door Hitler is aange bracht te beschrijven,

De jongere generatie en de jeugd van nu heeft in de laatste tijd gelukkig via de TV in stukken als Holocaust" en andere, enige Indruk kunnen krijgen over wat zich afspeelde tussen 1940 en 1945.

Ondergetekenden, allen in min of meerdere mate deelnemers aan het verzet, hebben zich tot een comité gevormd dat een dringend beroep wil doen op alle Inwoners van de dorpen Rheden en De Steeg om op 4 mei a.s. waardig de doden te herdenken en op 5 mei dé dag van de bevrijding te vieren. Van overheidswege werd de officiële herdenking en viering terugge bracht op éénmaal per 5 jaar. Maar in zeer veel plaatsen bleef men gelukkig jaarïijks doorgaan, zij het zonder officieel vertoon. Het kan toch niet teveel zijn om éénmaal per jaar een uur te geven voor een herdenking,.. éénmaal per jaar enkele minuten In stilte bijeen te zijn en te denken aan de meer dan 200.080 Nederlanders, vrienden, familiele den, mannen en vrouwen... die sneuvelden, gefusilleerd werden, die ver gast of doodgemarteld werden, verhongerden of op andere wijze omkwa­men, die niet terugkeerden... ook duizenden kinderen... 

Laat ons hen blijven herdenken.

Wij,oud-strijders tegen die terreur van toen mogen een dringend beroep doen op de onderwijskrachten van de scholen, om in de komende weken enkele uren te willen besteden aan de geschiedenis van de jaren 1940-'45, aan de verderflijke beginselen en gevolgen Van nationaal-sociallsme, van dictatuur, van wat geleden en gestreden werd onder de bezetting van Nazi-Dultsland. Onderstaande comltéleden vertegenwoordigen geen politieke partij of groepering, geen kerk of vereniging. Zij voelen zich als in de.oorlogsjaren verbonden als oud-verzetsmensen, als Nederlanders die destijds ongeacht afkomst, overtuiging, kleur of wat ook wilden vechten voor onze zo dier bare vrijheid.  

                          Herdenkt de 4e mei - viert de 5e mei

Moge deze oproep U bereiken en aanspreken, U persoonlijk als vrij  Nederlander, als onderwijskrachten, als verenigings- kerk- of gemeentebestuurder of als bestuurder in welke vorm ook.Staat U achter onze oproep, wilt U ons op enige wiijae steunen, dan kunt U  voor Informatie terecht op ons kontaktadres: Oranjeweg 15 te Rheden, telefoon 23 61.

 Het Comité „Voormalig Verzet" Rheden - De Steeg

M. W. van Alebeek Diepesteeg 3 De Steeg
M. H. Bandel Snippendaalseweg 14 Rheden
W. v.d. Berg Dorpsstraat 43 Rheden
H.G.van Busse Vingerhoed 16 De Steeg    
R. van Doom Snippendaalseweg 24 Rheden
W. A. van Driel Havelandseweg 60 Rheden 
W, Eelttnk Broekveïdseweg 64 Rheöen
H. B. Hermsen Amhemsestraatweg 3a Rheden
H. . Kelderman Buurtweg l5b Rheden
Th. Ketels Waardweg 34 Rheden
F. Kunst Rozenbos 8 Rheden
J. H. F. van Langen Oranjeweg 15 Rheden .
W Liet Leeuwerikenweg 10 Rheden

Op de 4e mei 1980 wordt de Dodenherdenking (nieuwe stijl)  georganiseerd door Vereniging Rhedens Dorpsbelang, Oranjevereniging Rheden voor Oranje, Belangengemeenschap De Steeg-Havikerwaard en het Comité “Voormalig Verzet”Rheden-De Steeg. Medewerking verlenen  verder Thomassen Mannenkoor en het Rhedens FanfareCorps. Ook zullen er stille tochten vanuit De Steeg en Rheden worden gehouden.  Een nieuwe opzet dus. Eens per vijf jaar zal er een kerkdienst voorafgaande aan de herdenking worden gehouden. Het Comité “Voormalig Verzet “Rheden –De Steeg wil zsm een bestuur vormen. Dit lukt pas in 1981 . Lid van het bestuur zijn dan de heren Van Langen, Hermsen en van Alebeek. Dit trio gaat van start met het organiseren  van een tentoonstelling en het uitbrengen van een boekje. Gelukkig krijgt het bestuur versterking van  dhr. Hagen, Peelen en mevr. v.d. Velden. Omdat er ook sympathisanten en  verzetsmensen buiten Rheden en De Steeg lid zijn geworden vindt men het noodzakelijk de naam te wijzigen in “4 en 5 mei-Comité Rheden e.o. waarin opgenomen Voormalig Verzet 1940-45.” Daardoor zal  geprobeerd worden om  vanaf 1984 de 4 mei –viering  een gemeentelijk karakter te geven.  

Het defintieve bestuur  wordt in  1983

Voorzitter : Henk van Langen

Secretaris : Tinus Enserink

Penningmeester : Henk Hermsen

Leden : Ot Hagen., Hans Rijnbende ( Later nog Janny Rouwenhorst).

In 1984 kwam Wim van Giessen erbij.

In 2009 bestaat het bestuur uit

Voorzitter : Wim,van Giessen

Secretaris : Jorina de `Leeuw

Penningmeester :Gosse Hiemstra

Lid. : Ben Teunissen

Lid : Maud van Braam