Herinnering aan Rheden

Herinnering aan Rheden

HERINNERING AAN RHEDEN

"Honderdvijftig bonkaarten moesten er zijn voor de onderduikers in Brummen. Ik zou die halen in Gorssel. Het duurde even want er moest eerst nog een distributiekantoor worden overvallen, ik meen in Brummen zelf. De groep van de marechaussee Kees Ruizendaal, "Zwarte Kees", zou daarvoor zorgen.

Toen ik de buit binnen had fietste ik naar Brummen, waar ik de distributiekaarten moest afleveren bij Jan Somer, maar Jan Somer was niet thuis.

Goede raad was duur.

Ik moest naar Doesburg. Daar werd de krant van Jan Somer in die tijd gedrukt bij drukkerij Germs in de Beitelstraat. Elke donderdag ging ik er heen ter controle. Het was riskant met zoveel bonkaarten in de fietstas rond te fietsen, maar het was veel riskanter ze in Brummen te laten. Dus fietste ik maar door.

Doesburg leek die dag een soort rattenval: je kon er wel in, maar je kwam er niet meer uit. Bij de Schipbrug stonden Duitsers. Wie de stad uit wilde werd daar gecontroleerd, aan omkeren viel niet te denken.

Dus fietste ik Doesburg in naar de drukkerij in de Bei-telstraat. Maar daar was het niet anders dan bij de Schipbrug: je kon de straat wel in, maar je kwam er niet meer uit. Ik zette de fiets met bonkaarten zomaar ergens tegen een huis en ging lopend verder. Onderweg werd duidelijk wat er aan de hand was.

Mannen in Duitse uniform slopen over de daken naast het Doesburgse gemeentehuis. Nu en dan werd er geschoten. Op een plat dak gebruikte men een automatisch wapen. Ik zag hoe een Duitser enkele salvo's achter elkaar gaf. Daarna werd het stil .....

In de drukkerij zeiden ze: "Daar zat een Partizaan op het dak in het konijnenhok van Gastelaars". Het woord "verzetsstrijder" was in dat bedrijf niet bekend. Het bleek juist, Kees Ruizendaal had een schuilplaats gevonden in de woning van de drogist Gastelaars in Doesburg. Door het verraad van Willy van Erp, alias Willy Marcus,werd het huis overvallen.

Kees Ruizendaal had zich verscholen in het konijnenhok.

Het hok werd met kogels doorboord .....

De drogist, Philip Gastelaars, werd gearresteerd en nog dezelfde avond gefusilleerd in kamp "Avegoor" in Ellecom. Tegen die tijd fietste ik met de bonkaarten terug naar Bruinmen.

De naam Beitelstraat is naderhand gewijzigd in Philip Gastelaarsstraat.

Dit is ongeveer de enige oorlogsherinnering die ik heb aan Rheden en omgeving. Het is mij meer dan voldoende. Het verraad van Willy Marcus, kroegbaas, zwart handelaar en dubbelspion, heeft de Duitsers tal van arrestanten opgeleverd. Vier daarvan wisten te ontkomen door van de wagen te springen.

Op een enkele uitzondering na zijn de anderen gefusil - leerd in de duinen te Overveen.

Dat is gebeurd op 6 juni 1944, D-day.

Jan Somer is, samen met zes anderen, in Brummen vermoord door Nederlandse handlangers van de Duitsers op 13 april 1945, voor de bevrijding."

Willy H.Heitling


Subpagina''s (1): Grebbeberg 17 mei 1940
Comments