ฮอร์โมนจากต่อมใต้สมอง

ฮอร์โมนจากต่อมใต้สมอง(pituitarygland)

ต่อมใต้สมอง

มีลักษณะเป็นติ่งยื่นออกจากไฮโพทาลามัส ต่อมใต้สมองของคนมีส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1.3 เซนติเมตร แบ่งออกได้เป็น

-ต่อมใต้สมองส่วนหน้า

-ต่อมใต้สมองส่วนกลาง

-ต่อมใต้สมองส่วนหลัง

ต่อมใต้สมองส่วนหน้า

ต่อมใต้สมองส่วนหน้า

จะพบในสัตว์มีกระดูกสันหลังบางชนิดเท่านั้น โดยทำหน้าที่ผลิต และหลั่งเมลาโนไซด์สติมิวเลติงฮอร์โมน (melanicyte stimulating hormone : MSH) MSHจะทำหน้าที่กระตุ้รเมลาโนไซด์ ซึ่งเป็นเซลล์ที่แทรกอยู่ระหว่างหนังกำพร้าและหนังแท้ ให้สังเคราะห์สารสีน้ำตาล-ดำที่เรียกว่า เมลานิน (malanin) นอกจากนั้น MSH ยังทำหน้าที่กระตุ้นให้เมลานินในเมลาโนไซด์กระจายตัวออกไปทั่วเซลล์ เป็นผลให้สีผิวเข้มขึ้น

- โกรทฮอร์โมน

- ไทรอยด์สติมิวเลติงฮอร์โมน

- โกนาโดโทฟิน

- โพรแลคติน

- อะดรีนัลคอร์ติโครโทรฟิน

โกรทฮอร์โมน (growth hormone) : GH)

โกรทฮอร์โมน

หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า โซมาโตโทรฟิน (somatotrophin : STH) ฮอร์โมนนี้มีผลต่อการเจริญเติบโตของร่างกายโดยเพิ่มการนำกรดอะมิโนเข้าสู่เซลล์ และเพิ่มการสังเคราะห์โปรตีนของเซลล์ นอกจากนั้นยังมีผลในการกระตุ้นการเจริญเติบโตของกระดูกทางอ้อม กล่าวคือ โกรทฮอร์โมนจะกระตุ้นให้ตับสังเคราะห์พอลิเพปไทด์ชนิดกนึ่งชื่อว่า โซมาโตมีดีน ซึ่งจะมีผลกระตุ้นการเจริญเติบโตของกระดูกอีกต่อหนึ่ง

ปัจจัยที่ควบคุมการหลั่งของโกรทฮอร์โมนคือ GH-releasing hormone และ GH-inhibiting hormone ซึ่งหลั่งจากไฮโพทาลามัส ในภาวะที่โกรทฮอร์โมนในกระแสเลือดมีปริมาณมากจะกระตุ้นให้ไฮโพทาลามัสหลั่ง GH-inhibiting hormone เพื่อยับนั้งการหลั่งโกรทฮอร์โมน และในภาวะที่โกรทฮอร์โมนในกระแสเลือดมีปริมาณน้อยลงจะทำให้ไฮโพทาลามัสหลั่ง GH-releasing hormone เพื่อกระตุ้นการหลั่ง โกรทฮอร์โมน นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่นที่มีผลต่อการหลั่งโกรทฮอร์โมน เช่น ความเครียด

ในภาวะปกติ ร่างกายจะหลั่งโกรทฮอร์โมนในขณะนอนหลับและออกกำลังกาย

ไทรอยด์สติมิงเลติงฮอร์โมน (thyroid stimulating hormone)

 

ไทรอยด์สติมิงเลติงฮอร์โมน

ทำหน้าที่กระตุ้นให้ต่อมไทรอยด์ผลิตและหลั่งฮอร์โมน

โกนาโดโทรฟิน (gonodotrophin hormone)

โกนาโดโทรฟิน

เป็นฮอร์โมนที่ทำหน้าที่เกี่ยวกับการสืบพันธุ์ และควบคุมลักษณะทางเพศ ต่อมใต้สมองส่วนหน้าจะเริ่มต้นหลั่งโกนาโดโทรฟินเมื่อเริ่มเข้าวัยหนุ่มสาว โดยไฮโปรทาลามัสจะเริ่มต้นหลั่งโกนาโดโทรฟินรีลิสซิงฮอร์โมน ซึ่งจะกระตุ้นต่อมใต้สมองให้หลั่งโกนาโดโทรฟิน

โกนาโดโทรฟินประกอบด้วยฮอร์โมนที่สำคัญ 2 ชนิด คือ ฟอลลิเคิลสติมิวเลติงฮอร์โมน(FSH)และลูทิไนซิงฮอร์โมน(LH) ฮอร์โมนทั้งสองนี้ถึงแม้จะพบทั้งในชายและหญิง แต่มีการทำหน้าที่ต่างกัน

โพรแลคติน (prolactin)

โพรแลคติน

ในหญิงที่ไม่ได้ตั้งครรถ์ ไฮโพทาลามัสจะหลั่งโพรแลคตินอินฮิบิติงฮอร์โมน (prolactin inhibiting hormone) เพื่อยับยั้งการหลั่งโพรแลคตินจากต่อมใต้สมองส่วนหน้า เมื่อเกิดการตั้งครรถ์ โพรแลคตินอินฮิบิติงฮอร์โมน จะถูกยับยั้ง และมีการหลั่งโพรแลคตินรีลิสซิงฮอร์โมน (prolactin releasing hormone) ซึ่งจะกระตุ้นต่อมใต้สมองส่วนหน้าให้หลั่งโพรแลคติน ระดับโพรแลคตินในเลือดจะสูงเมื่อระยะการตั้งครรถ์ครบกำหนด โพรแลคตินจะเริ่มมีการสร้างน้ำนมเมื่อคลอดลูกแล้ว

ภายหลังการคลอดระดับโพรแลคตินในเลือดจะค่อย ๆ ลดลง แต่ถ้าให้ทารกดูดนมแม่จะทำให้ไฮโพทาลามัสหลั่งPIHน้อยลง ทำให้ต่อมใต้สมองหลั่งโพรแลคตินเพิ่มขึ้นเป็นระยะ ทำให้มีการผลิตน้ำนมได้ตลอดเวลา

อะดรีโนคอร์ติโคโทรฟิน

ทำหน้าที่กระตุ้นเนื้อเยื่อชั้นนอกของต่อมหมวกไตให้ผลิต และหลั่งฮอร์โมน

ต่อมใต้สมองส่วนกลาง

ต่อมใต้สมองส่วนกลาง

จะพบในสัตว์มีกระดูกสันหลังบางชนิดเท่านั้น โดยทำหน้าที่ผลิต และหลั่งเมลาโนไซด์สติมิวเลติงฮอร์โมน (melanicyte stimulating hormone : MSH) MSHจะทำหน้าที่กระตุ้รเมลาโนไซด์ ซึ่งเป็นเซลล์ที่แทรกอยู่ระหว่างหนังกำพร้าและหนังแท้ ให้สังเคราะห์สารสีน้ำตาล-ดำที่เรียกว่า เมลานิน (malanin) นอกจากนั้น MSH ยังทำหน้าที่กระตุ้นให้เมลานินในเมลาโนไซด์กระจายตัวออกไปทั่วเซลล์ เป็นผลให้สีผิวเข้มขึ้น

ต่อมใต้สมองส่วนหลัง

ต่อมใต้สมองส่วนหลัง

เป็นเนิ้อเยื่อประสาทที่เคลื่อนตัวลงมาในระหว่างการเจริญเติบโตในระยะเอ็นบริโอ ดังนั้นจึงประกอบด้วยเส้นประสาทที่มาจากเซลล์ประสาทในสมองส่วนไฮโพทาลามัส ฮอร์โมนที่สำคัญในต่อมใต้สมองคือ

- วาโซเพรสซิน (vasopressin)

ทำหน้าที่กระตุ้นการดูดซึมน้ำกลับสู่กระแสเลือดบริเวณท่อรวม (collecting duct) ของหน่วยไต ซึ่งช่วยร่างษาสมดุลน้ำในร่างกาย

- ออกซิโทซิน (oxytocin)

คือฮอร์โมนที่มีสูตรเคมีคล้ายกับ ADH มาก แต่มีหน้าที่แตกต่างกัน ออกซิโทซินจะถูกหลั่งออกมามากในหญิงตั้งครรถ์ที่ใกล้คลอด โดยมีผลกระตุ้นให้มดลูกหดตัวเป็นระยะ ๆ ซึ่งช่วยใหเกิดกระบวนการคลอด นอกจากนั้นภายหลังคลอด การดูดนมของทารกจะเป็นการกระตุ้นการหลั่งออกซิโทซิน นอกจากนั้นจะทำให้มดลูกเข้าอู่เร็ว เนื่องจากมีการหดตัวของมดลูก
 
อ้างอิงจาก : http://www.skn.ac.th/skl/project1/hor48/8.htm 

 

Comments