MÔN TRIẾT HỌC MÁC-LÊNIN

 
 
 
Các vấn đề tham khảo môn triết học , các đồng chí vào cuối trang này tải về !
 
 
 

 
THAM KHẢO CÁC ĐỀ TÀI SEMINAR
 

 

SÊMINA

MÔN HỌC : CHỦ NGHĨA DUY VẬT  BIỆN CHỨNG

Câu hỏi. Đồng chí hãy vận dụng chủ nghĩa duy vật biện chứng để phê phán : Bệnh chủ quan duy ý chí, bệnh bảo thủ trì trệ, bệnh phiến diện, bệnh giáo điều và bệnh kinh nghiệm chủ nghĩa còn rơi rớt lại trong một số ít đảng viên của ta.

Bài làm

Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam, trong thực tiễn cách mạng của đất nước, chúng ta đã đạt được những thành tựu rất lớn, tuy nhiên trong quá trình đó chúng ta cũng gặp không ít khó khăn thử thách, có những giai đọan phát triển mạnh mẽ nhưng cũng có lúc thoái trào, có bước tiến nhưng cũng có bước lùi. Nguyên nhân dẫn đến những lúc thoái trào, những bước lùi trên có phần nào bắt nguồn từ các căn bệnh còn rơi rớt lại trong một số ít đảng viên của ta. Đó là các căn bệnh chủ quan duy ý chí, bệnh bảo thủ trì trệ, bệnh phiến diện, bệnh giáo điều và bệnh kinh nghiệm chủ nghĩa.

1. Trước hết đối với hai căn bệnh chủ quan duy ý chí và bệnh bảo thủ trì trệ :

Bệnh chủ quan duy ý chí là căn bệnh có khuynh hướng tuyệt đối hóa vai trò của nhân tố chủ quan, cường điệu tính sáng tạo của ý thức, của ý chí, xa rời hiện thực khách quan, bất chấp quy luật khách quan, lấy nhiệt tình cách mạng thay thế cho sự yếu kém về tri thức khoa học. Đây là lối suy nghĩ và hành động đơn giản, nóng vội, chạy theo nguyện vọng chủ quan; thể hiện rõ trong khi định ra những chủ trương, chính sách và lựa chọn phương pháp tổ chức họat động thực tiễn theo hướng áp đặt, rơi vào ảo tưởng, chủ quan. Ví dụ như : mục tiêu đặt ra quá cao, biện pháp không có tính khả thi .v.v. Ngòai ra bệnh chủ quan duy ý chí còn do nguồn gốc lịch sử, xã hội, giai cấp, tâm lý của người sản xuất nhỏ chi phối. Cơ chế quan liêu bao cấp cũng tạo điều kiện cho sự ra đời của căn bệnh này.

Bệnh bảo thủ, trì trệ là tuyệt đối một nhận thức nào đó về sự vật có được trong hòan cảnh lịch sử phát triển nhất định của nó và xem đó là nhận thức duy nhất đúng về tòan bộ sự vật trong quá trình phát triển tiếp theo của nó. Hay nói cách khác, bệnh bảo thủ, trì trệ là khuynh hướng cường điệu vai trò quyết định của vật chất, sùng bái sức mạnh của quy luật, hạ thấp vai trò của nhân tố chủ quan – khuynh hướng đó sẽ dẫn đến bảo thủ, trì trệ, ngại gian khổ, bó tay khuất phục trước khó khăn, trước hòan cảnh khách quan. Biểu hiện của “bệnh” này là tình trạng ỷ lại, dựa dẫm, chờ đợi, ngại đổi mới, thậm chí cản trở cái mới, bằng lòng thỏa mãn với cái đã có – là bạn đồng hành với chủ nghĩa quan liêu, độc đóan và hậu quả tất yếu là làm cản trở, thậm chí còn kéo lùi sự phát triển.

Hai căn bệnh này xuất phát từ khuynh hướng sai lầm, cực đoan trong việc nhận thức mối quan hệ giữa vật chất và ý thức.

Chúng ta đã biết theo chủ nghĩa duy vật biện chứng, giữa vật chất và ý thức có mối quan hệ biện chứng, thể hiện qua vai trò quyết định của vật chất đối với ý thức và tính độc lập tương đối, sự tác động trở lại của ý thức đối với vật chất. Vật chất là cơ sở, cội nguồn sản sinh ra ý thức. Vật chất là cái có trước, nó sinh ra ý thức, quyết định nội dung và xu hướng phát triển của ý thức. Không có vật chất thì không thể có ý thức bởi vì nguồn gốc của ý thức chính là vật. Tuy nhiên, mặc dù do vật chất sinh ra và quy định nhưng ý thức lại có tính độc lập tương đối. Sự phản ánh của ý thức đối với vật chất là sự phản ánh sáng tạo chủ động chứ không thụ động máy móc nguyên si, vì vậy nó có tác động trở lại đối với vật chất thông qua hoạt động thực tiễn của con người. Tuy vậy, sự tác động của ý thức đối với vật chất cũng chỉ với mức độ nhất định, nó không thể sinh ra hay tiêu diệt các quy luật vận động của vật chất.

Từ mối quan hệ biện chứng giữa vật chất và ý thức, chúng ta rút ra được nguyên tắc khách quan. Nguyên tắc này đòi hỏi chúng ta trong nhận thức và hành động phải xuất phát từ chính bản thân sự vật với những thuộc tính, những mối liên hệ vốn có của nó, những quy luật khách quan, phải có thái độ tôn trọng sự thật, không được lấy ý muốn chủ quan của mình làm chính sách, không được lấy tình cảm làm điểm xuất phát cho chiến lược, sách lược cách mạng. Việc thực hiện nguyên tắc khách quan không có nghĩa là quan điểm khách quan xem nhẹ, tính năng động, sáng tạo của ý thức mà nó còn đòi hỏi phải phát huy tính năng động sáng tạo của ý thức, của nhân tố chủ quan. Bởi vì quá trình đạt tới tính khách quan đòi hỏi chủ thể phải phát huy tính năng động, sáng tạo trong việc tìm ra những biện pháp, những con đường để từng bước thâm nhập sâu vào bản chất của sự vật, trên cơ sở đó thực hiện việc biến đổi từ cái “vật tự nó” thành cái phục vụ cho nhu cầu lợi ích của con người

Vì vậy trong thực tế nhận thức và hoạt động của con người, việc tuyệt đối hóa một trong hai mặt của vật chất và ý thức đã dẫn tới bệnh chủ quan duy ý chí và bệnh bảo thủ trì trệ.

Trước thời kỳ đổi mới Đảng ta đã mắc bệnh chủ quan duy ý chí và bệnh bảo thủ trì trệ trong việc xác định mục tiêu và hướng đi về xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, cải tạo XHCN và quản lý kinh tế. Đảng ta đã nóng vội muốn xóa bỏ ngay nền kinh tế nhiều thành phần, chỉ còn lại hai thành phần là : kinh tế quốc doanh và tập thể; hay có lúc đẩy mạnh quá mức việc xây dựng công nghiệp nặng mà không chú ý đến phát triển công nghiệp nhẹ và nông nghiệp trong khi nước ta là một nước nông nghiệp, tất cả những điều kiện vật chất khách quan đều thuận lợi để phát triển nông nghiệp; Đồng thời đã duy trì quá lâu cơ chế quản lý kinh tế tập trung quan liêu, bao cấp, cơ chế xin – cho, có nhiều chủ trương sai lầm trong việc cải cách giá cả, tiền tệ, tiền lương; công tác tư tưởng và tổ chức cán bộ phạm nhiều khuyết điểm nghiệm trọng. Từ đó đã kìm hãm sự phát triển kinh tế – xã hội, làm cho nhân dân bị nghèo nàn, đất nước lạc hậu, hạn chế việc phát huy các nguồn lực, chậm khai thác tiềm năng xây dựng đất nước.

Để khắc phục hai căn bệnh nêu trên, cần thực hiện những biện pháp là :

- Phải tiến hành đổi mới toàn diện, đồng bộ và triệt để trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, đổi mới từ quan niệm, tư duy lý luận đến đổi mới cơ chế chính sách, tổ chức cán bộ, phong cách và lề lối làm việc. Thực hiện đổi mới với những hình thức, bước đi, cách làm phù hợp, trong đó lấy đổi mới kinh tế làm trọng tâm mà trước hết là đổi mới tư duy kinh tế, nâng cao năng lực nhận thức và vận dụng quy luật, trình độ chuyên môn nghiệp vụ của Đảng viên.

- Tăng cường phát huy dân chủ, phát huy tiềm năng cán bộ KHKT, đội ngũ cán bộ quản lý.

- Tăng cường công tác tổng kết thực tiễn, tổng kết cái mới, không ngừng bổ sung, phát triển, hoàn chỉnh lý luận.

- Phải đổi mới và nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng trong điều kiện mới.

2. Đối với căn bệnh phiến diện :

Bệnh phiến diện là “bệnh” khi xem xét sự vật hiện tượng chỉ nhìn thấy những sự vật cá biệt mà không nhìn thấy mối quan hệ qua lại giữa những sự vật ấy, chỉ nhìn thấy sự tồn tại mà không nhìn thấy sự phát sinh và tiêu vong của sự vật ấy, nhìn trạng thái tĩnh mà quên mất sự vận động của sự vật. “nhìn thấy cây mà không thấy rừng”. Có khi cũng chú ý tới nhiều mặt, nhiều mối liên hệ nhưng dàn trải đều, đánh giá ngang nhau ở vị trí, vai trò của các mối liên hệ, không biết so sánh, phân tích để làm nối bật cái cơ bản nhất, cái quan trọng nhất đang chi phối sự tồn tại, vận động, chuyển hóa và phát triển của SVHT.

Căn bệnh này xuất phát từ việc không nhận thức và vận dụng đúng nguyên lý về mối liên hệ phổ biến trong chủ nghĩa duy vật biện chứng.

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến là một trong hai nguyên lý cơ bản của phép biện chứng duy vật, trong đó mối liên hệ phổ biến là khái niệm dùng để chỉ sự liên quan tác động, ràng buộc, quy định và chuyển hóa lẫn nhau giữa các mặt, các yếu tố trong một sự vật, hiện tượng (SVHT) hoặc giữa các SVHT với nhau. Mọi SVHT trong thế giới khách quan đều tồn tại trong những mối liên hệ tác động lẫn nhau, sự vật này thay đổi kéo theo sự vật kia thay đổi và không có một SVHT nào tồn tại một cách cô lập, tách rời, do đó mối liên hệ giữa các SVHT mang tính phổ biến. Mối liên hệ này còn mang tính khách quan do đây là cái vốn có từ bên trong SVHT chứ không phải do áp đặt từ bên ngoài, nó bắt nguồn từ tính thống nhất vật chất của thế giới vật chất của thế giới, từ sự tồn tại và phát triển của chính SVHT. Các SVHT trong thế giới vật chất rất đa dạng nên mối liên hệ giữa chúng cũng đa dạng.

Từ  nguyên lý về mối liên hệ phổ biến, chúng ta rút ra ý nghĩa phương pháp luận là trong nhận thức và hoạt động thực tiễn đòi hỏi chủ thể phải có quan điểm toàn diện và quan điểm lịch sử cụ thể. Quan điểm toàn diện đòi hỏi khi xem xét, đánh giá sự vật hiện tượng, ta phải đặt chúng vào mối quan hệ với các SVHT khác, xem xét các SVHT trong mối quan hệ qua lại giữa các bộ phận, các yếu tố các thuộc tính khác nhau của chính bản thân SVHT và giữa SVHT đó với những SVHT khác (kể cả trực tiếp, gián tiếp). Quan điểm lịch sử cụ thể đòi hỏi khi xem xét mọi vấn đề do thực tiễn đặt ra hoặc khi đánh giá một SVHT, để nhìn thấy được bản chất của sự vật hiện tượng  chúng ta gắn nó với không gian và thời gian cụ thể, với những điều kiện, những hoàn cảnh lịch sử cụ thể của sự tồn tại của sự vật, không được đánh giá chung.

Vì vậy việc không nhận thức và vận dụng đúng nguyên lý về mối liên hệ phổ biến, về quan điểm toàn diện, quan điểm lịch sử cụ thể, tách rời các mặt khi xem xét một vấn đề, hoặc xem xét không gắn với những hoàn cảnh lịch sử cụ thể dẫn tới căn bệnh phiến diện.

Trước thời kỳ đổi mới ( Đại hội 6 ), Đảng ta đã mắc phải “bệnh” phiến diện, một chiều trong việc xây dựng phương thức sản xuất XHCN : chỉ tập trung xây dựng QHSX mà không thấy được vai trò của LLSX (tức là chưa vận dụng đúng quy luật QHSX phải phù hợp với tính chất và trình độ của LLSX), chỉ thấy một mặt của PTSX là QHSX, dẫn đến xây dựng một QHSX tiên tiến vượt xa với tính chất và trình độ của LLSX đưa đến không phát triển được nền kinh tế đất nước. Hoặc là khi xây dựng QHSX chỉ chú ý đến quan hệ sở hữu về tư liệu sản xuất mà không chú ý đến mối quan hệ giữa nó với việc tổ chức quản lý sản xuất và phân phối sản phảm dẫn đến quốc hữu hóa TLSXC, phát triển kinh tế quốc doanh và tập thể (2 thành phần kinh tế chủ yếu lúc bấy giờ  với 2 hình thức sở hữu là : là sở hữu nhà nước và sở hữu tập thể) đưa đến nền sản xuất bị đình trệ, nền kinh tế chậm phát triển.

Để khắc phục bệnh phiến diện một chiều, chúng ta cần phải có quan điểm toàn diện, quan điểm lịch sử cụ thể khi xem xét nghiên cứu SNHT, phải biết kết hợp chặt chẽ giữa “chính sách có dàn đều” và “chính sách có trọng điểm” trong phát triển kinh tế. Đổi mới phải thực hiện toàn diện, đồng bộ triệt để với những bước đi, hình thức, cách làm phù hợp. Trong mỗi bước đi của công cuộc đổi mới đó phải xác định đúng khâu then chốt để tập trung sức giải quyết, làm cơ sở đổi mới các khâu khác, các lực lượng khác, như lấy đổi mới kinh tế làm trọng tâm thúc đẩy mạnh mẽ các lĩnh vực khác.

3. Đối với căn bệnh giáo điều và bệnh kinh nghiệm chủ nghĩa.

Bệnh giáo điều là căn bệnh mà khuynh hướng tuyệt đối hóa lý luận, coi thường kinh nghiệm thực tiễn, coi lý luận là bất di bất dịch, việc nắm lý luận chỉ dừng lại ở những nguyên lý chung trừu tượng, không chú ý đến những hoàn chỉnh lịch sử cụ thể của sự vận dụng lý luận. Bệnh giáo điều thuộc lòng lý luận, cho rằng áp dụng lý luận áp dụng vào đâu cũng được không xem xét điều kiện cụ thể của mình. Ví dụ như theo Mác thì phải xóa bỏ tư hữu dẫn đến việc ta tiến hành cải tạo XHCN xóa tất cả các thành phần kinh tế nhằm mục đích chỉ còn 2 thành phần kinh tế quốc doanh và tập thể mà không thấy được rằng "Nền kinh tế nhiều thành phần là một đặc trưng của thời kỳ quá độ", sự có mặt của nhiều thành phần kinh tế với các mối quan hệ tác động qua lại của nó sẽ tạo động lực cho sự phát triển kinh tế trong giai đoạn này.

Bệnh kinh nghiệm chủ nghĩa là căn bệnh áp dụng nguyên si rập khuôn mô hình của nước khác, của địa phương khác vào nước mình, địa phương mình mà không sáng tạo lại. Bệnh kinh nghiệm chủ nghĩa có khuynh hướng tuyệt đối hóa vai trò của tri thức kinh nghiệm, coi thường lý luận, đề cao thực tiễn, hạ thấp lý luận, ngại học tập lý luận.

Một trong những nguyên nhân của bệnh kinh nghiệm chủ nghĩa và bệnh giáo điều xuất phát từ khuynh hướng nhận thức sai lệch về mối quan hệ giữa lý luận và thực tiển.

Giữa lý luận và thực tiễn có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại với nhau. Trong mối quan hệ đó,  thực tiễn có vai trò quyết định, vì thực tiễn là hoạt động vật chất, còn lý luận là sản phẩm của hoạt động tinh thần. Vai trò quyết định của thực tiễn đối với lý luận thể hiện ở chổ : chính thực tiễn là cơ sở, là động lực, là mục đích, là tiêu chuẩn để kiểm tra nhận thức và lý luận; nó cung cấp chất liệu phong phú sinh động để hình thành lý luận và thông qua hoạt động thực tiễn, lý luận mới được vật chất hóa, hiện thực hóa, mới có sức mạnh cải tạo hiện thực. Lý  luận mặc dù được hình thành từ thực tiễn nhưng nó có vai trò tác động trở lại đối với thực tiễn. Sự tác động của lý luận thể hiện qua vai trò xác định mục tiêu, khuynh hướng cho hoạt động thực tiễn (lý luận là kim chỉ nam cho hoạt động thực tiễn), vai trò điều chỉnh hoạt động thực tiễn, làm cho hoạt động thực tiễn có hiệu quả hơn.

Từ mối quan hệ biện chứng giữa lý luận và thực tiễn, ta rút ra được quan điểm thực tiễn.  Quan điểm thực tiễn đòi hỏi khi xem xét sự vật hiện tượng phải gắn với thực tiễn, phải theo sát sự phát triển của thực tiễn để điều chỉnh nhận thức cho sự phù hợp với sự phát triển của thực tiễn, hiệu quả của thực tiễn để kiểm tra những kết luận của nhận thức, kiểm tra những luận điểm của lý luận. Quan điểm thực tiễn cũng đòi hỏi những khái niệm của chúng ta về sự vật phải được hình thành, bổ sung và phát triển bằng con đường thực tiễn, trên cơ sở thực tiễn chứ không phải bằng con đường suy diễn thuần túy, không phải bằng con đường tự biện. Do thực tiễn luôn vận động và phát triển nên phải thường xuyên tổng kết quá trình vận dụng lý luận vào thực tiễn, xem nó thừa thiếu nhằm bổ sung phát triển nó cho phù hợp.

Vì vậy việc vi phạm sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn dẫn tới căn bệnh kinh nghiệm chủ nghĩa và bệnh giáo điều.

Trước thời kỳ đổi mới ( Đại hội 6 ), căn “bệnh” giáo điều biểu hiện ở nước ta là qua việc xóa bỏ chế độ tư hữu, tiến hành cải tạo XHCN; xóa tất cả các thành phần kinh tế, chỉ còn kinh tế quốc doanh và kinh tế tập thể. Điều này do áp dụng lý luận vào đâu cũng được mà không xem xét điều kiện thực tiễn, điều kiện cơ sở vật chất khách quan của đất nước.

Còn đối với căn bệnh kinh nghiệm chủ nghĩa biểu hiện ở việc bắt chước một cách rập khuôn theo mô hình XHCN ở Liên Xô ( cũ ) : Liên Xô có bao nhiêu bộ ta cũng có bấy nhiêu bộ, Liên Xô phát triển công nghiệp nặng thì ta cũng phát triển công nghiệp nặng mà không xem xét đến điều kiện cụ thể của Việt Nam, đồng thời không chú ý đến phát triển nông nghiệp và công nghiệp nhẹ trong khi nước ta là một nước nông nghiệp với tất cả những điều kiện vật chất khách quan đều thuận lợi để phát triển nông nghiệp.    

Để khắc phục bệnh kinh nghiệm chủ nghĩa, bệnh giáo điều chúng ta cần phải nâng cao trình độ lý luận; Đẩy mạnh tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận, thảo luận dân chủ, sớm làm rõ và kết luận những vấn đề mới, bức xúc nảy sinh từ thực tiễn; từng bước cụ thể hóa, bổ sung phát triển đường lối, chính sách của Đảng, đấu tranh với khuynh hướng, tư tưởng sai ; đổi mới và nâng cao chất lượng công tác nghiên cứu lý luận, công tác giảng dạy và học tập lý luận; mở rộng dân chủ và giữ vững định hướng chính trị trong họat động lý luận; đổi mới công tác lý luận của Đảng viên trên nền tảng Chủ Nghĩa Marx – Lénin và tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác lý luận, Đảng định hướng cho công tác lý luận.

Kết luận :

Từ những sai lầm về việc không nhận thức và vận dụng đúng các quan điểm của phép duy vật biện chứng đã dẫn đến những “ căn bệnh “ như đã phân tích ở trên đã dẫn đến một cái giá mà những người cộng sản đã phải trả quá đắt, đó là sự tan vở của hệ thống xã hội chủ nghĩa, sự thóai trào của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế. Đó là bài học xương máu mà Đảng Cộng Sản Việt Nam đã rút ra được để tiến hành họach định và thực hiện đường lối đổi mới từ Đại Hội tòan quốc của Đảng lần thứ 6 đến nay.

Đại hội Đảng lần thứ IX tiếp tục tổng kết từ sự vận động của thực tiễn trong nước và trên thế giới đã khẳng định một trong những bài học chủ yếu đưa công cuộc đổi mới ở nước ta đi đến thắng lợi là : “ đường lối đúng đắn của Đảng là nhân tố quyết định thành công của đổi mới. Đảng khởi xướng và lãnh đạo công cuộc đổi mới, tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận, hòan thiện đường lối đổi mới; thường xuyên xây dựng, chỉnh đốn Đảng, tạo ra sự thống nhất về quan điểm, ý chí và hành động trong tòan Đảng; lãnh đạo tổ chức thực hiện, xây dựng và kiện tòan bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh”. ( VK-ĐHĐBTQ lần thứ IX – NXB – CTQG, H.2001, trang 82 ) ./.

 

 

Seminar :  Ñoàng chí haõy vaän duïng lyù luaän Trieát Hoïc Duy Vaät Bieän Chöùng ñeå phaân tích, pheâ phaùn moät soá “ caên beänh” : chuû quan duy yù chí, baûo

 

thuû trì treä, phieán dieän, kinh nghieäm vaø giaùo ñieàu cuûa moät soá Ñaûng vieân ôû nöôùc ta ?

 

Baøi soïan :

 

          I. KHAÙI QUAÙT VEÀ CHUÛ NGHÓA DUY VAÄT BIEÄN CHÖÙNG :

Nhö chuùng ta ñaõ bieát, Marx ñaõ keá thöøa haït nhaân hôïp lyù cuûa Heùgel laø pheùp bieän chöùng vaø cuûa Feurebac laø quan ñieåm duy vaät, ñoàng thôøi khaùi quaùt nhöõng thaønh töïu cuûa khoa hoïc töï nhieân ñöông thôøi, Marx ñaõ caûi taïo pheùp bieän chöùng cuûa Heùgel ñaët noù vaøo hieän thöïc, treân theá giôùi quan duy vaät, Oâng ñaõ xaây döïng neân pheùp bieän chöùng duy vaät : noù vöøa mang tính duy vaät trieät ñeå, vöøa mang tính khoa hoïc. Ñoù laø söï thoáng nhaát giöõa theá giôùi quan duy vaät vaø phöông phaùp luaän bieän chöùng.

           Ñeå pheâ phaùn moät soá caên “caên beänh” : chuû quan duy yù chí, baûo thuû trì treä, phieán dieän, kinh nghieäm vaø giaùo ñieàu chuùng ta phaûi vaän duïng chuû nghóa DVBC ñeå ñaùnh giaù, pheâ phaùn maø cuï theå laø öùng duïng caùc nguyeân lyù cuûa pheùp bieän chöùng; naém vöõng ñöôïc ñònh nghóa vaät chaát, yù thöùc vaø moái quan heä giöõa vaät chaát vaø yù thöùc; moái quan heä giöõa lyù luaän vaø thöïc tieãn ñeå tìm hieåu nhöõng nguyeân nhaân vaø neâu leân ñöôïc höôùng khaéc phuïc caùc “caên beänh” neâu treân.

          Trieát hoïc laø gì ? trieát hoïc laø heä thoáng nhöõng tri thöùc lyù luaän chung nhaát cuûa con ngöôøi veà theá giôùi bao goàm : theá giôùi töï nhieän, xaõ hoäi vaø con ngöôøi (tö duy); veà caùc moái quan heä qua laïi giöõa con ngöôøi vaø theá giôùi; veà vò trí vaø vai troø cuûa con ngöôøi trong theá giôùi ñoù. Trieát hoïc laø haït nhaân theá giôùi quan cuûa moät giai caáp hay moät löïc löôïng xaõ hoäi nhaát ñònh.

          Theo ñònh nghóa vaät chaát cuûa Leùnin :” vaät chaát laø moät phaïm truø trieát hoïc duøng ñeå chæ thöïc taïi khaùch quanñöôïc ñem laïi cho con ngöôøi trong caûm giaùc; ñöôïc caûm giaùc cuûa chuùng ta chuïp laïi, cheùp laïi, phaûn aùnh vaø toàn taïi khoâng leä thuoäc vaøo caûm giaùc. Do ñoù vaät chaát laø toàn taïi khaùch quan beân ngoøai yù thöïc vaø khoâng phuïc thuoäc vaøo yù thöùc, baát keå laø söï vaät toàn taïi aáy con ngöôøi ñaõ nhaän thöùc ñöôïc hay chöa nhaän thöùc ñöôïc. Nhö vaäy, Leùnin ñaõ khaúng ñònh, thöøa nhaän vaät chaát laø tính thöù nhaát vaø yù thöùc laø tính thöù hai.

          YÙ thöùc laø gì ? YÙ thöùc laø moät thuoäc tính cuûa vaät chaát nhöng noù khoâng phaûi cuûa moät daïng vaät chaát maø chæ laø thuoäc tính cuûa moät daïng vaät chaát soáng coù toå chöùc cao – chính laø boä oùc con ngöôøi. YÙ thöùc phuï thuoäc vaøo hoïat ñoäng cuûa boä oùc, boä oùc cuûa con ngöôøi cuøng vôùi theá giôùi beân ngoøai taùc ñoäng leân boä oùc chính laø nguoàn goác töï nhieân cuûa yù thöùc. Con ngöôøi laø saûn phaåm cao nhaát cuûa quaù trình phaùt trieån töø thaáp ñeán cao, töø ñôn giaûn ñeán phöùc taïp cuûa vaät chaát vaän ñoäng vaø trong quaù trình ñoù con ngöôøi ñaõ thoâng qua lao ñoäng saùng taïo, ngoân ngöõ vaø nhöõng quan heä xaõ hoäi ñaõ hình thaønh neân yù thöùc – ñaây chính laø nguoàn goác xaõ hoäi cuûa yù thöùc, laø nguoàn goác tröïc tieáp vaø quan troïng nhaát quyeát ñònh söï ra ñôøi vaø phaùt trieån cuûa yù thöùc. Nhö vaäy, yù thöùc laø moät hieän töôïng xaõ hoäi.

          Baûn chaát cuûa yù thöùc : YÙ thöùc laø söï phaûn aùnh theá giôùi khaùch quan vaøo boä oùc con ngöôøi, laø hình aûnh chuû quan cuûa theá giôùi khaùch quan, laø söï phaûn aùnh mang tính tích cöïc, chuû ñoäng vaø saùng taïo. Tính naêng ñoäng cuûa yù thöùc theå hieän : moät laø : YÙ thöùc laø söï phaûn aùnh khaùi quaùt, tröøu töôïng, giaùn tieáp, ñöôïc theå hieän thoâng qua caùi “voû vaät chaát” cuûa noù laø heä thoáng ngoân ngöõ (tieáng noùi, chöõ vieát); hai laø : söï phaûn aùnh cuûa yù thöùc khoâng phaûi laø söï sao cheùp, lieät keâ nhöõng hieän töôïng, nhöõng moái lieân heä beân ngoøai, mang tính ngaãu nhieân cuûa ñoái töôïng maø laø moät quaù trình con ngöôøi khoâng ngöøng tìm kieám, tích luõy nhöõng hieåu bieát môùi ngaøy caøng ñaày ñuû vaø saâu saéc hôn veà maët baûn chaát, quy luaät vaän ñoäng vaø phaùt trieån cuûa söï vaät; ba laø : söï phaûn aùnh saùng taïo cuûa yù thöùc gaén lieàn vôùi nhu caàu cuûa cuoäc soáng vaøo hoïat ñoäng thöïc tieãn cuûa con ngöôøi, yù thöùc coù theå döï baùo nhöõng caùi seõ xaûy ra trong töông lai, nhôø ñoù con ngöôøi coù theå chuû ñoäng vaø töï giaùc hôn trong haønh ñoäng; boán laø : tính saùng taïo cuûa yù thöùc coøn ñöôïc theå hieän ôû choã thoâng qua hoïat ñoäng thöïc tieãn cuûa con ngöôøi yù thöùc taùc ñoäng laøm bieán ñoåi theá giôùi, taïo ra nhöõng ñoái töôïng chöa coù saün trong töï nhieân.

          Qua noäi dung ñaõ phaân tích ôû treân, vaät chaát vaø yù thöùc coù moái quan heä bieän chöùng nhö theá naøo ? vaø yù nghóa phöông phaùp luaän cuûa vaán ñeà ñöôïc theå hieän ra sao ?

          Qua ñònh nghóa ta thaáy : vaät chaát quyeát ñònh yù thöùc :

          - Vaät chaát laø cô sôû, laø coäi nguoàn cuûa yù thöùc, noù saûn sinh ra yù thöùc, khoâng coù vaät chaát laø khoâng coù yù thöùc. Trong ñoù : boä oùc cuûa con ngöôøi laø cô quan vaät chaát cuûa yù thöùc; caùc söï vaät hieän töôïng trong theá giôùi khaùch quan ñöôïc phaûn aùnh vaøo boä oùc; hoïat ñoäng thöïc tieãn, hoïat ñoäng saûn xuaát laø neàn taûng xaõ hoäi cuûa söï hình thaønh vaø phaùt trieån yù thöùc.

          - Vaät chaát quyeát ñònh noäi dung cuûa yù thöùc, muoán thay ñoåi moät thoùi quen trong phong tuïc taäp quaùn naøo ñoù thì phaûi thay ñoåi ñieàu kieän vaät chaát. YÙ thöùc lyù luaän khoa hoïc cuõng do vaät chaát hieän thöïc khaùch quan quyeát ñònh.

          - Vaät chaát quyeát ñònh söï bieán ñoåi noäi dung cuûa yù thöùc, yù thöùc ra ñôøi töø töø vaät chaát, töø quaù trình phaûn aùnh hieän thöïc khaùch quan, phaûn aùnh nhöõng ñieàu kieän sinh hoïat vaät chaát cuûa xaõ hoäi, phaûn aùnh quaù trình lao ñoäng, ñaáu tranh, saûn xuaát cuûa xaõ hoäi .v.v.

          - Vaät chaát laø ñieàu kieän khaùch quan ñeå hieän thöùc hoùa yù thöùc, tö töôûng.

          Qua phaân tích vaø noäi dung cuûa vaät chaát vaø yù thöùc ta thaáy söï taùc ñoäng trôû laïi cuûa yù thöùc ñoái vôùi vaät chaát nhö sau :

          YÙ thöùc do vaät chaát sinh ra vaø quyeát ñònh, song sau khi ra ñôøi, yù thöùc coù tính ñoäc laäp töông ñoái neân coù söï taùc ñoäng trôû laïi ñoái vôùi vaät chaát thoâng qua hoïat ñoäng thöïc tieãn cuûa con ngöôøi :

          - Vai troø cuûa yù thöùc bieåu hieän trong vieäc xaùc ñònh xaây döïng muïc tieâu, cô cheá, chính saùch cuøng caùc bieän phaùp, caùc böôùc ñi  .v.v. cho hoïat ñoäng thöïc tieãn cuûa con ngöôøi. Ví vaät, trong nhöõng ñieàu kieän khaùch quan nhaát ñònh, yù thöùc tö töôûng trôû thaønh nhaân toá quyeát ñònh laøm cho hoïat ñoäng cuûa con ngöôøi ñuùng hay sai, thaønh coâng hay thaát baïi .v.v.

          - Vai troø cuûa yù thöùc, söùc maïnh cuûa yù thöùc khoâng phaûi ôû choã noù taùch rôøi ñieàu kieän vaät chaát, thoùat ly hieän thöïc khaùch quan, maø laø bieát döïa vaøo ñieàu kieän vaät chaát ñeå coù nhaän thöùc ñuùng theá giôùi khaùch quan, ñeå caûi taïo theá giôùi moät caùch chuû ñoäng, saùng taïo vaø coù hieäu quaû. Leùnin noùi :” yù thöùc con ngöôøi khoâng chæ phaûn aùnh theá giôùi khaùch quan maø coøn taïo ra theá giôùi khaùch quan”.

          Qua nghieân cöùu noäi dung chuû yeáu cuûa Trieát Hoïc Maùc-xít veà hai phaïm truø cô baûn laø vaät chaát vaø yù thöùc, veà moái quan heä bieän chöùng giöõa vaät chaát vaø yù thöùc giuùp chuùng ta ruùt ra yù nghóa thieát thöïc ñoái vôùi hoïat ñoäng nhaän thöùc vaø hoïat ñoäng thöïc tieãn. Ñaây laø moät trong nhöõng noäi dung chuû yeáu, yeâu caàu caáp baùch cuûa vieäc nhaän thöùc laïi, vaän duïng saùng taïo, boå sung va phaùt trieån hoïc thuyeát Marx-Leùnin trong thôøi ñaïi ngaøy nay noùi chung, trong ñieàu kieän ñoåi môùi xaây döïng CNXH ôû nöôùc ta noùi rieâng.

          Moái quan heä giöõa vaät chaát vaø yù thöùc coù yù nghóa phöông phaùp luaän heát söùc quan troïng – ñoù laø :

          - Nguyeân taéc khaùch quan trong nhaän thöùc vaø haønh ñoäng : Ñaây chính laø yeâu caàu coù tính chaát baét buoäc nhaèm ñaûm baûo söï thaønh coâng cuûa hoïat ñoäng nhaän thöùc vaø haønh ñoäng thöïc tieãn. Nguyeân taéc naøy ñöôïc ruùt ra töø quan ñieån duy vaät bieän chöùng veà moái quan heä giöõa vaät chaát vaø yù thöùc. Noù ñoøi hoûi hoïat ñoäng nhaän thöùc vaø hoïat ñoänt thöïc tieãn phaûi xuaát phaùt töø khaùch quan, toân troïng vaø haønh ñoäng theo quy luaät khaùch quan; phaûi xuaát phaùt töø chính baûn thaân söï vaät vôùi nhöõng thuoäc tính, nhöõng moái lieân heä voán coù cuûa noù, nhöõng quy luaät khaùch quan, khoâng ñöôïc laáy yù muoán chuû quan cuûa mình laøm chính saùch, khoâng ñöôïc laáy tình caûm laøm ñieåm xuaát phaùt cho chieán löôïc vaø saùch löôïc caùch maïng. Xuaát phaùt töø khaùch quan nghóa laø toøan boä nhöõng hoïat ñoäng cuûa con ngöôøi phaûi döïa treân vieäc phaùt hieän, khai thaùc, vaø söû duïng söùc maïnh cuûa caùc yeáu toá sau :

                   + Nhöõng ñieàu kieän, hoøan caûnh vaät chaát khaùch quan nhö :  tieàm naêng, taøi nguyeân, ñieàu kieän ñòa lyù, khí haäu . . . hay caùc ñieàu kieän laø boái caûnh quoác teá . . .

                   + Nhöõng quan heä vaät chaát khaùch quan trong ñôøi soáng xaõ hoäi : quan heä saûn xuaát, quan heä giai caáp, nhöõng quan heä vaät chaát môùi naûy sinh trong quaù trình thöïc hieän chính saùch môû cuûa, hoäi nhaäp ...

                   + Nhöõng quy luaät khaùch quan : bao goàm caû nhöõng quy luaät töï nhieân vaø quy luaät xaõ hoäi; caû nhöõng quy luaät ñaõ ñöôïc nhaän thöùc vaø chöa nhaän thöùc . . .Söï taùc ñoäng cuûa caùc quy luaät khaùch quan laø caùi xuyeân suoát, caùi chi phoái vaän ñoäng vaø phaùt trieån cuûa hieän thöïc khaùch quan. Bôûi vaäy, naêng löïc nhaän thöùc vaø vaän duïng quy luaät khaùch quan laø caùi coù yù nghóa quyeát ñònh ñoái vôùi söï thaùnh coâng hay thaát baïi cuûa con ngöôøi.

          - Phaùt huy tính naêng ñoäng, saùng taïo cuûa yù thöùc, phaùt huy vai troø nhaân toá chuû quan :  vieäc thöïc hieän nguyeân taéc khaùch quan khoâng nhöõng khoâng loïai tröø maø coøn ñoøi hoûi phaûi phaùt huy tính naêng ñoäng, saùng taïo cuûa yù thöùc, phaùt huy vai troø nhaân toá chuû quan. Tröôùc heát coù nghóa laø vieäc söû duïng caùc ñieàu kieän söùc maïnh vaät chaát khaùch quan, söùc maïnh cuûa quy luaät . . .ñeán möùc ñoä naøo, hieäu quaû lôïi ích maø chuùng mang laïi cho con ngöôøi ñeán ñaâu laø tuøy thuoäc vaøo khaû naêng cuûa chính con ngöôøi. Thoâng qua vieäc phaùt huy tính naêng ñoäng, saùng taïo cuûa yù thöùc, phaùt huy vai troø nhaân toá chuû quan baèng vieäc toå chöùc caùc hoïat ñoäng phuø hôïp, con ngöôøi thöïc hieän bieán ñoåi caùi “vaät töï noù”, töùc laø caùi khaùch quan thaønh caùi “vaät cho ta”, töùc laø phuïc vuï nhu caàu naøo ñoù cuûa con ngöôøi. Vieäc phaùt huy tính naêng ñoäng, saùng taïo cuûa yù thöùc, phaùt huy vai troø nhaân toá chuû quan, söùc maïnh cuûa noù ñöôïc theå hieän ôû söï taùc ñoäng toång hôïp cuûa caùc yeáu toá sau :

                   + Thöù nhaát : tri thöùc, naêng löïc nhaän thöùc vaø vaän duïng caùc quy luaät khaùch quan – ñaây laø yeáu toá cô baûn nhaát cuûa nhaân toá chuû quan.

                   + Thöù hai : YÙ chí, tình caûm, nhieät tình, ñoäng cô haønh ñoäng cuûa con ngöôøi . . . laø yeáu toá coù vai troø raát quan troïng, coù taùc duïng ñònh höôùng cho vieäc phaùt huy söùc maïnh cuûa nhaân toá chuû quan.

                   + Thöù ba : naêng löïc toå chöùc hoïat ñoäng thöïc tieãn – ñaây laø ñieàu kieän ñeå thöïc hieän söï chuyeån hoùa söùc maïnh caûi taïo hieän thöïc trong thöïc teá.

          Toùm laïi : quan ñieåm khaùch quan naøy coù theå ñöôïc toùm taét vôùi hai noäi dung cô baûn sau : phaûi xuaát phaùt töø khaùch quan, toân troïng vaø haønh ñoäng theo quy luaät khaùch quan; ñoàng thôøi phaûi phaùt huy vai troø naêng ñoäng, saùng taïo cuûa nhaân toá chuû quan. 

          II. MOÄT SOÁ “CAÊN BEÄNH” & BIEÅU HIEÄN CUÛA NOÙ :

          Ñeå phaân tích caùc “caên beänh”, töø ñoù tìm hieåu nguyeân nhaân cuûa noù, pheâ phaùn noù chuùng ta caàn tìm hieåu roõ noäi dung cuûa caùc “caên beänh” ñoù laø gí ? bieåu hieän cuûa noù nhö theá naøo ?

          1. “Beänh” chuû quan duy yù chí :

Noäi dung vaø bieåu hieän : Laø khuynh höôùng tuyeät ñoái hoùa vai troø cuûa nhaân toá chuû quan, cöôøng ñieäu tính saùng taïo cuûa yù thöùc, cuûa yù chí, xa rôøi hieän thöïc khaùch quan, baát chaáp quy luaät khaùch quan, laáy nhieät tình caùch maïng thay theá cho söï yeáu keùm veà tri thöùc khoa hoïc.

          Ñaây laø loái suy nghæ vaø haønh ñoäng ñôn giaûn, noùng voäi, chaïy theo nguyeän voïng chuû quan; theå hieän roõ trong khi ñònh ra nhöõng chuû tröông, chính saùch vaø löïa choïn phöông phaùp toå chöùc hoïat ñoäng thöïc tieãn theo höôùng aùp ñaët, rôi vaøo aûo töôûng, chuû quan. Ví duï nhö : muïc tieâu ñaët ra quaù cao, bieän phaùp khoâng coù tính khaû thi .v.v. Ngoøai ra beänh chuû quan duy yù chí coøn do nguoàn goác lòch söû, xaõ hoäi, giai caáp, taâm lyù cuûa ngöôøi saûn xuaát nhoû chi phoái. Cô cheá quan lieâu bao caáp cuõng taïo ñieàu kieän cho söï ra ñôøi cuûa caên beänh naøy.

          Tröôùc thôøi kyø ñoåi môùi ( Ñaïi hoäi 6 ) Ñaûng ta ñaõ maéc beänh chuû quan duy yù chí trong vieäc xaùc ñònh muïc tieâu vaø höôùng ñi veà xaây döïng cô sôû vaät chaát kyõ thuaät, caûi taïo XHCN vaø quaûn lyù kinh teá. Ñaûng ta ñaõ noùng voäi muoán xoùa boû ngay neàn kinh teá nhieàu thaønh phaàn, chæ coøn laïi hai thaønh phaàn laø : kinh teá quoác doanh vaø taäp theå; hay coù luùc ñaåy maïnh quaù möùc vieäc xaây döïng coâng nghieäp naëng maø khoâng chuù yù ñeán phaùt trieån coâng nghieäp nheï vaø noâng nghieäp trong khi nöôùc ta laø moät nöôùc noâng nghieäp, taát caû nhöõng ñieàu kieän vaät chaát khaùch quan ñeàu thuaän lôïi ñeå phaùt trieån noâng nghieäp; chuùng ta ñaõ duy trì quaù laâu cô cheá quaûn lyù kinh teá taäo trung quan lieâu, bao caáp, cô cheá xin – cho, coù nhieàu chuû tröông sai laàm trong vieäc caûi caùch giaù caû, tieàn teä, tieàn löông; coâng taùc tö töôûng vaø toå chöùc caùn boä phaïm nhieàu khuyeát ñieåm nghieäm troïng.

          Höôùng khaéc phuïc : Ñeå khaéc phuïc beänh chuû quan duy yù chí chuùng ta phaûi tieán haønh ñoàng boä nhieàu bieän phaùp. Tröôùc heát laø ñoåi môùi tö duy lyù luaän, nhaát laø tö duy veà CNXH, veà con ñöôøng ñi leân CNXH ôû nöôùc ta, ñaåy maïnh coâng taùc toång keát thöïc tieãn ñeå phaùt trieån lyù luaän, duøng lyù luaän ñeå höôùng daãn, giaûi thích nhöõng vaán ñeà do thöïc tieãn ñaët ra; Ñoåi môùi toøan dieän, ñoàng boä vaø trieät ñeå vôùi nhöõng hình thöùc, böôùc ñi vaø caùch laøm phuø hôïp, laáy ñoåi môùi kinh teá laøm troïng taâm; toân troïng vaø haønh ñoäng theo quy luaät khaùch quan, naâng cao naêng löïc nhaän thöùc vaø baän duïng quy luaät, taêng cöôøng phaùt huy daân chuû, phaùt huy tieàm naêng, trình ñoä chính trò, chuyeän moân nghieäp vuï, quaûn lyù cuûa caùn boä khoa hoïc kyõ thuaät, caùn boä Ñaûng vieân nhaèm ñaùp öùng yeâu caàu cuûa söï nghieäp coâng nghieäp hoùa, hieän ñaïi hoùa ñaát nöôùc; Ñoåi môùi, naâng cao vai troø laõnh ñaïo cuûa Ñaûng Coäng Saûn Vieät Nam  trong ñieàu kieän môùi, cuûng coá, boài döôõng tình caûm, yù chí caùch maïng trong toøan Ñaûng, toøan daân; xaây döïng vaø kieän toøan boä maùy nhaø nöôùc trong saïch, vöõng maïnh.

          2. “Beänh” baûo thuû, trì treä :  Qua nghieân cöùu nguyeân lyù veà moái lieân heä phoå bieán vaø nguyeân lyù veà söï phaùt trieån. Theo quan ñieåm cuûa pheùp duy vaät bieän chöùng, moïi söï vaän hieän töôïng ñeàu toàn taïi baèng caùch taùc ñoäng nhau, raøng buoäc nhau, quy ñònh vaø chuyeån hoùa laãn nhau; taát caû ñeàu vaän ñoäng, bieán ñoåi, phaùt sinh ( phaùt trieån ) vaø maát ñi.

          Phaùt trieån laø moät phaïm truø trieát hoïc duøng ñeå khaùi quaùt hoùa quaù trình vaän ñoäng tieán leân töø thaáp tôùi cao, töø ñôn giaûn ñeán phöùc taïp, töø keùm hoøan thieän ñeán hoøan thieän hôn. Quan ñieåm duy vaät bieän chöùng khaúng ñònh raèng theá giôùi vaät chaát luoân luoân vaän ñoäng vaø phaùt trieån ñi leân, söï vaän ñoäng khoâng ngöøng laø khuynh höôùng chung cuûa moïi söï vaät hieän töôïng. Nguoàn goác cuûa söï phaùt trieån naèm ngay trong baûn thaân cuûa söï vaät, do maâu thuaån cuûa söï vaät quy ñònh, laø quaù trình töï thaân cuûa moãi söï vaät hieän töôïng. Do vaäy, phaùt trieån laø moät quaù trình khaùch quan ñoäc laäp vôùi yù thöùc cuûa con ngöôøi. Vì theá, khi xem xeùt caùc söï vaät hieän töôïng phaûi ñaët noù trong söï vaän ñoäng, söï phaùt trieån, phaûi phaùt hieän ra caùc xu höôùng bieán ñoåi chueån hoùa cuûa chuùng

          Quaùn trieät quan ñieåm veà söï phaùt trieån chuùng ta caàn phaûi khaéc phuïc, pheâ phaùn “beänh” baûo thuû, trì treä, ñònh kieán

          Noäi dung vaø bieåu hieän :  “beänh” baûo thuû, trì treä, ñònh kieán laø tuyeät ñoái moät nhaän thöùc naøo ñoù veà söï vaät coù ñöôïc trong hoøan caûnh lòch söû phaùt trieån nhaát ñònh cuûa noù vaø xem ñoù laø nhaän thöùc duy nhaát ñuùng veà toøan boä söï vaät trong qua trình phaùt trieån tieáp theo cuûa noù. Hay noùi caùch khaùc, “beänh” baûo thuû, trì treä laø khuynh höôùng cöôøng ñieäu vai troø quyeát ñònh cuûa vaät chaát, suøng baùi söùc maïnh cuûa quy luaät, haï thaáp vai troø cuûa nhaân toá chuû quan – khuynh höôùng ñoù seõ daãn ñeán baûo thuû, trì treä, ngaïi gian khoå, boù tay khuaát phuïc tröôùc khoù khaên, tröôùc hoøan caûnh khaùch quan. Bieåu hieän cuûa “beänh” naøy laø tình traïng yû laïi, döïa daãm, chôø ñôïi, ngaïi ñoåi môùi, thaäm chí caûn trôû caùi môùi, baèng loøng thoûa maõn vôùi caùi ñaõ coù – laø baïn ñoàng haønh vôùi chuû nghóa quan lieâu, ñoäc ñoùan vaø haäu quaû taát yeáu laø laøm caûn trôû, thaäm chí coøn keùo luøi söï phaùt trieån.

          Tröôùc thôøi kyø ñoåi môùi ( Ñaïi hoäi 6 ), ôû nöôùc ta caên “beänh” naøy coù moät soá bieåu hieän  nhö : duy trì quaù laâu cô cheá quaûn lyù kinh teá taäo trung quan lieâu, bao caáp neân ñaõ kìm haõm söï phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi, laøm cho nhaân daân bò ngheøo naøn, ñaát nöôùc laïc haäu ; chaäm ñoái môùi caùc chính saùch cuï theå, chính saùch tieàn löông, ñaõi ngoä .v.v. neân laøm haïn cheá vieäc phaùt huy caùc nguoàn löïc, chaäm khai thaùc tieàn naêng xaây döïng ñaát nöôùc.

Höôùng khaéc phuïc : Vì vaäy trong thôøi kyø ñoåi môùi vaø hieän nay chuùng ta caàn phaûi tieáp tuïc ñoåi môùi tö duy, lyù luaän; ñoåi môùi trong nhaän thöùc vaø haønh ñoäng, saün saøng tieáp nhaän caùi môùi, caùi tieán boä phuø hôïp vôùi töøng giai ñoïan, töøng thôøi kyø. Ñoåi môùi toå chöùc hoïat ñoäng cuûa caùc nhaân toá beân trong heä thoáng chính trò nhaèm khoâng ngöøng naâng cao quyeàn laøm chuû vaø phaùt huy tinh thaàn saùng taïo cuûa nhaân daân treân taát caû caùc lónh vöïc ñôøi soáng xaõ hoäi. 

          3. “Beänh” phieán dieän ( moät chieàu ) : 

Noäi dung vaø bieåu hieän : Laø “beänh” khi xem xeùt söï vaät hieän töôïng chæ nhìn thaáy nhöõng söï vaät caù bieät maø khoâng nhìn thaáy moái quan heä qua laïi giöõa nhöõng söï vaät aáy, chæ nhìn thaáy söï toàn taïi maø khoâng nhìn thaáy söï phaùt sinh vaø tieâu vong cuûa söï vaät aáy, nhìn traïng thaùi tónh maø queân maát söï vaän ñoäng cuûa söï vaät. “nhìn thaáy caây maø khoâng thaáy röøng”. Ví vaäy trong nhaän thöùc vaø haønh ñoäng thöïc tieãn ñoøi hoûi chuû theå phaûi coù quan ñieåm toøan dieän trong vieäc xem xeùt, giaûu quyeát moät vaàn ñeà trong thöïc tieãn. Phaûi nhìn thaáy söï vaät nhö laø moät chænh theå trong cuûa taát caû caùc maët, caùc thuoäc tính, caùc moái lieân heä trong baûn thaân söï vaät hieän töôïng vaø giöõa söï vaät hieän töôïng ñoù vôùi söï vaät hieän töôïng khaùc, vôùi moâi tröôøng xung quanh. Ngoøai quan ñieåm toøan dieän, khi xem xeùt söï vaät hieän töôïng ta cuõng xem xeùt ñeán quan ñieåm lòch söû cuï theå, coù nghóa laø xem xeùt söï vaät hieän töôïng phaûi gaén boù vôùi nhöõng ñieàu kieän, nhöõng hoøan caûnh lòch söû cuï theå aûnh höôûng ñeán söï toàn taïi cuûa söï vaät hieän töôïng ñoù.

Tröôùc thôøi kyø ñoåi môùi ( Ñaïi hoäi 6 ), Ñaûng ta ñaõ maéc phaûi “beänh” phieán dieän, moät chieàu trong vieäc xaây döïng phöông thöùc saûn xuaát XHCN : chæ taäp trung xaây döïng QHSX maø khoâng thaáy ñöôïc vai troø cuûa LLSX ( töùc laø chöa vaän duïng ñuùng quy luaät QHSX phaûi phuø hôïp vôùi tính chaát vaø trình ñoä cuûa LLSX ), chæ thaáy moät maët cuûa PTSX laø QHSX, daãn ñeán xaây döïng moät QHSX tieân tieán vöôït xa vôùi tính chaát vaø trình ñoä cuûa LLSX ñöa ñeán khoâng phaùt trieån ñöôïc neàn kinh teá ñaát nöôùc. Hoaëc laø khi xaây döïng QHSX chæ chuù yù ñeán quan heä sôû höõu veà tö lieäu saûn xuaát maø khoâng chuù yù ñeán moái quan heä giöõa noù vôùi vieäc toå chöùc quaûn lyù saûn xuaát vaø phaân phoái saûn phaûm daãn ñeán quoác höõu hoùa TLSXC, phaùt trieån kinh teá quoác doanh vaø taäp theå ( 2 thaønh phaàn kinh teá chuû yeáu luùc baáy giôø  vôùi 2 hình thöùc sôû höõu laø : laø sôû höõu nhaø nöôùc vaø sôû höõu taäp theå ) ñöa ñeán neàn saûn xuaát bò ñình treä, neàn kinh teá chaäm phaùt trieån.

Höôùng khaéc phuïc : ñeå  khaéc phuïc beänh phieán dieän moät chieàu chuùng ta phaûi coù quan ñieåm toøan dieän khi xem xeùt söï vaät hieän töôïng, phaûi keát hôïp chaët cheû giöõa “chính saùch daøn ñeàu” vaø “ chính saùch coù troïng ñieåm” theo nhö Leùnin ñaõ ñöa ra trong phaùt trieån kinh teá. Ñoåi môùi phaûi ñoåi môùi toøan dieän,  ñoàng boä, thieät ñeå vôùi nhöõng böôùc ñi, hình thöùc phuø hôïp, laáy ñoåi môùi kinh teá laøm troïng taâm treân cô sôû ñoù töøng böôùc ñoåi môùi heä thoáng chính trò.

          4. “Beänh” kinh nghieäm, giaùo ñieàu : 

Noäi dung vaø bieåu hieän : “Beänh” kinh nghieäm laø khuynh höôùng tuyeät ñoái hoùa vai troø cuûa tri thöùc kinh nghieäm, coi thöôøng lyù luaän, ñeà cao thöïc tieãn, haï thaáp lyù luaän, ngaïi hoïc taäp lyù luaän. “Beänh” giaùo ñieàu laø khuynh höôùng tuyeät ñoái hoùa vai troø cuûa tri thöùc lyù luaän, coi thöôøng kinh nghieäm, taùch rôøi lyù luaän ra khoûi thöïc tieãn, aùo duïng lyù luaän moät caùch raäp khuoân, maùy moùc, khoâng chuù yù ñeán ñieàu kieän lòch söû cuï theå. Vì vaäy chuùng ta caàn phaûi coù quan ñieåm thöïc tieãn, nhö Leùnin noùi : “ quan ñieåm veà ñôøi soáng, veà thöïc tieãn phaûi laø quan ñieåm thöù nhaát vaø cô baûn cuûa nhaän thöùc, lyù luaän “. Hoïat ñoäng nhaän thöùc, lyù luaän phaûi xuaát phaùt töø thöïc tieãn, phaûi toå chöùc hoïat ñoäng thöïc tieãn, toång keát thöïc tieãn, phaùt trieån lyù luaän. Caàn phaûi phaùt huy tính naêng ñoäng, saùng taïo cuûa lyù luaän, phaùt huy vai troø cuûa lyù luaän; phaûi naâng cao trình ñoä tö duy lyù luaän cho caùn boä, Ñaûng vieân; bieán tö duy kinh nghieäm thaønh tö duy lyù luaän; bieán tö duy sieâu hình, cöùng nhaéc thaønh tö duy meàm deõo, bieän chöùng; coâng taùc lyù luaän phaûi höôùng vaøo thöïc tieãn vaø giaûi quyeát ñöôïc nhöõng vaán ñeà do thöïc tieãn ñaët ra.

Tröôùc thôøi kyø ñoåi môùi ( Ñaïi hoäi 6 ), caên “beänh” naøy bieåu hieän ôû nöôùc ta laø qua vieäc xoùa boû cheá ñoä tö höõu, tieán haønh caûi taïo XHCN; xoùa taát caû caùc thaønh phaàn kinh teá, chæ coøn kinh teá quoác doanh vaø kinh teá taäp theå. Ñieàu naøy do aùp duïng lyù luaän vaøo ñaâu cuõng ñöôïc maø khoâng xem xeùt ñieàu kieän thöïc tieãn, ñieàu kieän cô sôû vaät chaát khaùch quan cuûa ñaát nöôùc. Hay laø vieäc baét chöôùc moät caùch raäp khuoân theo moâ hình XHCN ôû Lieân Xoâ ( cuõ ) : Lieân Xoâ coù bao nhieâu boä ta cuõng coù baáy nhieâu boä, Lieân Xoâ phaùt trieån coâng nghieäp naêng thì ta cuõng phaùt trieån coâng nghieäp naëng maø khoâng xem xeùt ñeán ñieàu kieän cuï theå cuûa Vieät Nam, ñoàng thôøi khoâng chuù yù ñeán phaùt trieån noâng nghieäp vaø coâng nghieäp nheï trong khi nöôùc ta laø moät nöôùc noâng nghieäp vôùi taát caû nhöõng ñieàu kieän vaät chaát khaùch quan ñeàu thuaän lôïi ñeå phaùt trieån noâng nghieäp.    

Höôùng khaéc phuïc :  ñeå khaéc phuïc beänh kinh nghieäm, giaùo ñieàu chuùng ta caàn phaûi naâng cao trình ñoä lyù luaän; ñaáu tranh choáng laïi nhöõng quan ñieåm, luaän ñieäu sai traùi; ñoåi môùi vaø naâng cao chaát löôïng coâng taùc nghieân cöùu lyù luaän, coâng taùc giaûng daïy vaø hoïc taäp lyù luaän; môû roäng daân chuû vaø giöõ vöõng ñònh höôùng chính trò trong hoïat ñoäng lyù luaän; ñoåi môùi coâng taùc lyù luaän cuûa Ñaûng vieân treân neàn taûng Chuû Nghóa Marx – Leùnin vaø tö töôûng, ñaïo ñöùc Hoà Chí Minh vaø taêng cöôøng söï laõnh ñaïo cuûa Ñaûng ñoái vôùi coâng taùc lyù luaän, Ñaûng ñònh höôùng cho coâng taùc lyù luaän.

Keát luaän :

Töø nhöõng sai laàm veà vieäc khoâng nhaän thöùc vaø vaän duïng ñuùng caùc quan ñieåm khaùch quan, quan ñieåm toøan dieän, nguyeân lyù veà moái lieân heä phoå bieán vaø söï phaùt trieån cuõng nhö nguyeân taéc veà söï thoáng nhaát giöõa lyù luaän vaø thöïc tieãn neân ñaõ daãn ñeán nhöõng “ caên beänh “ nhö : chuû quan, duy yù chí; baûo thuû, trì treä, phieán dieän, moät chieàu vaø beänh kinh nghieäm, giaùo ñieàu nhö ñaõ phaân tích ôû treân ñaõ daãn ñeán moät caùi giaù maø nhöõng ngöôøi coäng saûn ñaõ phaûi traû quaù ñaét, ñoù laø söï tan vôû cuûa heä thoáng xaõ hoäi chuû nghóa, söï thoùai traøo cuûa phong traøo coâng saûn vaø coâng nhaân quoác teá. Ñoù laø baøi hoïc xöông maùu maø Ñaûng Coäng Saûn Vieät Nam ñaõ ruùt ra ñöôïc ñeå tieán haønh hoïach ñònh vaø thöïc hieän ñöôøng loái ñoåi môùi töø Ñaïi Hoäi toøan quoác cuûa Ñaûng laàn thöù 6 ñeán nay.

Ñaïi hoäi Ñaûng laàn thöù IX tieáp tuïc toång keát töø söï vaän ñoäng cuûa thöïc tieãn trong nöôùc vaø treân theá giôùi ñaõ khaúng ñònh moät trong nhöõng baøi hoïc chuû yeáu ñöa coâng cuoäc ñoåi môùi ôû nöôùc ta ñi ñeán thaéng lôïi laø : “ ñöôøng loái ñuùng ñaén cuûa Ñaûng laø nhaân toá quyeát ñònh thaønh coâng cuûa ñoåi môùi. Ñaûng khôûi xöôùng vaø laõnh ñaïo coâng cuoäc ñoåi môùi, toång keát thöïc tieãn vaø nghieân cöùu lyù luaän, hoøan thieän ñöôøng loái ñoåi môùi; thöôøng xuyeân xaây döïng, chænh ñoán Ñaûng, taïo ra söï thoáng nhaát veà quan ñieåm, yù chí vaø haønh ñoäng trong toøan Ñaûng; laõnh ñaïo toå chöùc thöïc hieän, xaây döïng vaø kieän toøan boä maùy nhaø nöôùc trong saïch, vöõng maïnh”. ( VK-ÑHÑBTQ laàn thöù IX – NXB – CTQG, H.2001, trang 82 ) ./.

 
Č
ĉ
cao cap,
23:04 17-11-2010
ĉ
cao cap,
23:04 17-11-2010
ĉ
cao cap,
23:02 25-11-2010
ĉ
cao cap,
23:02 25-11-2010
ĉ
cao cap,
23:02 25-11-2010
ĉ
cao cap,
23:02 25-11-2010
ĉ
cao cap,
23:03 25-11-2010
ĉ
cao cap,
23:03 25-11-2010
ĉ
cao cap,
23:03 25-11-2010
Comments