วิธีการจักสาน

วัตถุดิบ
     ผลิตภัณฑ์จักสานผักตบชวาใช้ผักตบชวาอันเป็นทรัพยากรที่มีในท้องถิ่นเป็นวัตถุดิบสำคัญซึ่งชาวคลองนกกระทุง
ได้ใช้ความรู้ ความสามารถ และประสบการณ์ที่ได้จากการเรียนรู้การจักสานผักตบชวาด้วยตนเองและสั่งสมจนเป็น
ภูมิปัญญาในการเลือกใช้ผักตบชวาหรือเตรียมผักตบชวาก่อนนำมาจักสาน ตลอดจนกระบวนการผลิต ซึ่งจะได้นำ
เสนอให้ท่านผู้อ่านได้ทราบต่อไปในการจักสานผักตบชวาเป็นเครื่องใช้หรือผลิตภัณฑ์ต่างๆ ต้องใช้วัสดุต่อไปนี้
    1. ผักตบชวา
    2. ฆ้อนตัวเล็ก
   3. แบบหุ่นไม้
   4. กรรไกรตัดเส้น
   5. เครื่องรีดผักตบชวา
   6. เครื่องเลียดเส้น
   7. คีมปลายแหลม
   8. ตะปูเข็ม
   9. เข็มใหญ่
   10. กระบอกฉีดน้ำ
   11. แล็คเกอร์เงา
   12. แปรงทาแล็คเกอร์
กระบวนการผลิต
1. การเตรียมก้านผักตบชวา มีหลักและวิธีการสำคัญ ดังนี้
1.1 การคัดเลือกลำต้น ควรเลือกลำต้นที่มีคุณภาพ ขนาดความยาวตั้งแต่ 60 ซม. ขึ้นไป ความอ่อนแก่ของลำต้น
จะมีผลต่อสีผิวของผลิตภัณฑ์ ถ้าเป็นต้นแก่เมื่อตากแห้งแล้วจะเป็นสีน้ำตาลแก่ ถ้าต้นอ่อนเมื่อตากแห้งแล้วจะเป็นสีขาวนวล
 
1.2 การตัด การตัดลำต้นมาใช้ควรตัดถึงปลายโคนและตัดให้ถึงปลายใบเพื่อจะได้ก้านของผักตบชวายาวเต็มที่

1.3 การล้าง ใช้การล้างน้ำหรือใช้น้ำฉีดเพื่อให้ผิวสะอาด เวลานำเอามาทำผลิตภัณฑ์จะได้สวยงาม

1.4 การผ่าซีก ผลิตภัณฑ์บางชนิดอาจใช้ได้ทั้งต้น บางชนิดควรผ่าซีก การผ่าซีกนี้จะผ่าหรือไม่ผ่าก็ได้ขึ้น
อยู่กับการใช้งาน วิธีผ่าใช้มีดคมๆ ผ่าเป็น 2 ซีก หรือ 4 ซีก แล้วแต่การใช้งาน

1.5 การทำให้แห้ง มี 2 วิธี คือ
      1) การตากแดด มีเทคนิคในการตาก คือเมื่อตากเส้นผักตบชวาแห้งดีแล้วให้เก็บไว้อย่าตากแช่
ทิ้งไว้นานๆ เพราะจะทำให้กรอบได้ 

      2) การอบแห้ง ในกรณีที่ไม่มีแสงแดด ใช้การอบด้วยไอน้ำ ซึ่งจะช่วยให้ผักตบชวามีสีเขียวนวลสวยงาม

1.6 การป้องกันเชื้อราในเส้นใยผักตบชวา ใช้วิธีการอบด้วยกำมะถันการทาแลคเกอร์และการใช้สารเคมี
ที่สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทยได้ศึกษาวิจัยแล้วว่าสามารถป้องกันเชื้อราในเส้น
ใยผักตบชวาซึ่งมีความปลอดภัยใน การใช้และไม่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

1.7 การรีดผักตบชวา ใช้เครื่องรีดผักตบชวาให้แบนเรียบ

1.8 การเลียดผักตบชวา ใช้เครื่องเลียดผักตบชวาเพื่อทำเส้นผักตบชวาให้มีขนาดเล็กสำหรับผลิตภัณฑ์
ที่เป็นงานละเอียด

2. การจักสานผักตบชวาเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ

      การจักสานผักตบชวาเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ เมื่อเตรียมก้านผักตบชวาซึ่งเป็นวัตถุดิบตลอดจนวัสดุอุปกรณ์ที่จำเป็นต้องใช้ไว้พร้อมแล้ว ก็ทำการจักสานผักตบชวาให้เป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ ได้ โดยวิธีการจักสานผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดจะมีรูปแบบลวดลายและวิธีการจักสานแตกต่างกันไปผลิตภัณฑ์บางชนิดต้องใช้แบบหุ่นไม้เพื่อกำหนดรูปแบบโครงร่างและกำหนดขนาดของผลิตภัณฑ์ที่ทำ การจักสานผักตบชวาของชาวคลองนกกระทุงได้มีการพัฒนากระบวนการผลิตอย่างต่อเนื่องและตลอดเวลาเพื่อให้ผลิตภัณฑ์มีความสวยงาม มีความคงทน มีคุณภาพ โดยทำการพัฒนาลวดลายการจักสานให้มีความประณีตสวยงามตลอดจนพัฒนาการผลิตให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่หลากหลาย โดยใช้ภูมิปัญญาของตนเองเป็นหลัก จะใช้เทคโนโลยีก็เพียงแต่การป้องกันการขึ้นราในใยผักตบชวาเพื่อให้ผลิตภัณฑ์มีคุณภาพและมีอายุการใช้งานยืนยาวยิ่งขึ้นตามความต้องการของผู้บริโภค ปัจจุบันนี้ชาวคลองนกกระทุงได้พัฒนาการผลิตเครื่องใช้จากผักตบชวาได้หลากหลายและเป็นที่ต้องการของผู้บริโภค ได้แก่ รองเท้า ที่รองของร้อน กระเป๋าถือ กระเป๋าสะพายที่ใส่กระถางต้นไม้ กล่องใส่กระดาษทิชชู กระเป๋าหนังสือ เปลญวน ถาดรูปไก่ รองเท้าผักตบชวา โคมไฟ แจกัน และเฟอร์นิเจอร์ เช่น ฉากกั้นห้องม่านบังตา

http://www.nmt.or.th/TOTOP/Lists/List35/AllItems.aspx

 

Comments