Stedelijk Evenwicht

Balanced cities

The Serious Game “Stedelijk Evenwicht” (“Balanced cities”, “Urban Equilibrium”) was developed by Carthago Consultancy, H2Ruimte, Floodcom and the Hogeschool Rotterdam for the City of Rotterdam. The game is a tool to gain insight in the dynamics of urban sustainability and the competition between urban development and urban sustainability.


The board game challenges participants to play the role of the local government, private investors and developers, or the citizens and users of the city and develop the city further. Although each participant has different incentives for urban development, and these incentive are sometimes very conflicting, together they have to ensure a liveable and sustainable city.

Stedelijk evenwicht

Stedelijke beleidsmakers staan voor een grote uitdaging: hoe realiseer je een stedelijk bouwprogramma dat bestand is tegen het veranderende klimaat én zorgt dat steden leefbaar blijven? Die vraag ligt aan de basis van het spel Stedelijk evenwicht. Stedelijk Evenwicht is een bordspel waarop stedelijke ontwikkeling in een bestaande stedelijke context wordt gesimuleerd. Bouwen - klimaatadaptatie – tijd - samenwerking.

De woningopgave moet voor een groot deel binnen bestaand stedelijk gebied gerealiseerd worden. Er moeten duizenden woningen bij in de komende decennia. Veelal gaat dit ten koste van groen en water in de stad. Maar water en groen spelen een cruciale rol bij het voorkomen van wateroverlast en hittestress en het leefbaar houden van de steden. De verharding van het stedelijk gebied is waarschijnlijk van grotere invloed op het stedelijk leefklimaat als het om wateroverlast en hittestress gaat dan de veranderingen in het klimaat. De verandering in het klimaat zal ons steeds sterker op de negatieve effecten van meer verharding wijzen.

Bouwen, bouwen en nog eens bouwen. Maar leidt de huidige manier van ontwikkelen wel tot leefbare steden? Is de verstedelijkingsopgave met de klimaatopgave te combineren? Vastgoed was altijd de kurk waarop gebiedsontwikkeling dreef. Meer vastgoed betekende meer korte termijn inkomsten voor ontwikkelaar en gemeente. Wat voor steden levert het op als we blijven bouwen zonder aandacht voor de stedelijke effecten van klimaatverandering? Snel geld genereren lijkt aantrekkelijk, maar wat zijn de effecten op lange termijn? Effecten van stedelijke verdichting en intensivering van het stedelijk ruimtegebruik op de leefbaarheid en betaalbaarheid in buurten, wijken en de stad zijn vaak pas op lange termijn merkbaar. Meer verstedelijken in bestaand bebouwd gebied zonder te investeren in klimaatmaatregelen zal de samenleving op langere termijn extra kosten opleveren. Om de leefbaarheid te waarborgen zullen er gelijktijdig flankerende maatregelen moeten worden genomen.


De groeiende druk op de stedelijke woningmarkt lijkt nu nog prioriteit te hebben boven de aandacht voor de lange termijn effecten en kosten. Dat vraagt verandering in houding en rol van alle betrokken partijen. Het is gewenst dat in stedelijke gebiedsprocessen langere termijn kosten en baten in afwegingen over ruimtegebruik een sterkere positie krijgen. Het spel “Stedelijk Evenwicht” helpt om het bewustzijn te stimuleren over het (langere termijn)effect van investeringsbeslissingen in bestaand bebouwd gebied tegen de achtergrond van een veranderend klimaat.

Stedelijk evenwicht is een bordspel voor 3 tot 6 spelers met drie rollen: overheid, ontwikkelaar en gebruiker (bewoner).

Het doel van het spel is:

  • ontwikkelen en stimuleren van de bewustwording van de maatschappelijke kosten en baten van inrichting van het bestaand bebouwd gebied bij een te realiseren woningbouwprogramma en een veranderend klimaat
  • ontwikkelen van vaardigheden om in onderhandeling met andere partijen tot gedragen keuzen te komen voor een klimaatbestendig en leefbaar stedelijk gebied.

De doelgroepen voor het spelen van het spel zijn professionals betrokken bij ontwikkeling en inrichting van het stedelijk gebied en trainees/studenten op dit gebied.

Het resultaat van een spelletje stedelijk evenwicht spelen:

  • inzicht dat samenwerken noodzakelijk is om op de langere termijn hoge (maatschappelijke) kosten te voorkomen. Vanaf het begin van de stedelijke gebiedsontwikkeling is samenwerken van alle betrokken partijen van groot belang.
  • een sterker besef over de samenhang tussen gebiedsontwikkeling en klimaatverandering
  • veel gespreksstof na afloop van het spel.

Het spel kan worden ingezet bij:

  • startfase van projecten; ook als middel bij teambuilding
  • training van medewerkers
  • onderdeel van een opleidingen (Hogeschool, Universiteit)
  • onderdeel van een inwerkprogramma van nieuwe medewerkers, trainees, etc.
  • versterking van de samenwerkingsrelatie tussen en binnen overheden (provincie, gemeente en waterschap) en ontwikkelaars/woningcorporaties.