hòn non bộ & cây & nước

chọn cây trồng trên hòn non bộ

Cây trồng tạo cho non bộ gần với sự thật vì vậy cần chọn cây tương ứng với non bộ. Trong quá trình cấu tác non bộ được đẹp, độc đáo, điểm chủ yếu là trồng cây, cắt xén, gắn tượng. Tất cả tạo nên nội dung của đề tài.

Việc trang điểm này chẳng khác là khoác y phục cho con người. Bí quyết đầu tiên về cây trồng cho non bộ là thuật làm cho cây bé nhỏ, cân xứng với kích thước của non bộ. Một cây nhỏ trong non bộ biểu hiện cho cây cổ thụ trong thực tế. Giảm chiều cao để nở chiều rộng, để cho cây không quá trẻ trung, non dại quá. Phải biết kỹ thuật trồng sửa cây cảnh, chọn cây có lá nhỏ bé, dáng đẹp, thân uốn, sao cho thích hợp với toàn cảnh.

Những cây thường trong non bộ là: La hán tùng, bách xỉ tùng, trắc bá diệp, cây si, cây sung, bạch đầu ông, hổ nhĩ, thạch xương bồ, trân châu thảo, trường sinh, phượng vĩ, sa kê, dương liễu, ngự sử mai, trúc nhĩ, thủy tùng trúc, thiên vân, xương rồng, bông nổ, kê ốc, hồng tỷ muội, rong cẩm vân, xương cá, cây sến. Những cây này có hình dáng đẹp mà có thể sống dễ dàng trên khe đá. Những loại cây trồng trên non bộ thay đổi tùy theo phong thổ của từng vùng. Sự chọn lựa cây trồng non bộ cũng tùy thuộc vào sở thích của nghệ sĩ và nội dung của non bộ được đề ra, dựa theo hình dáng của đá.

Trong việc xây dựng non bộ, việc chọn cây trồng và cắt tỉa cây trồng phải lưu ý chọn loại cây thích hợp. Có những hòn non bộ do trồng một cây không thích hợp nên phải loại bỏ. Chẳng hạn trong hòn non bộ chiều cao độ năm sáu phân tây mà lại trồng những cây to lá, thân khoẻ, như cây đề, cây đa, thì chẳng những lá to đã không phù hợp với hình thế của non bộ, mà trong một thời gian không lâu, cây phát triển lên cao, rễ cây sẽ bao trùm cả hòn non bộ.

cái thế cây của non bộ

Nghệ nhân non bộ Việt Nam có một số "thế" cổ truyền do người xưa để lại. Người ta thường theo toàn bộ hay chỉ một phần của những "thế" đó. Một số thế điển hình như: thế cao sơn, thế viễn sơn, thế kỳ phong, thế bích lập, thế hạc phong, thế huyền nham, thế nghênh tống. Ở Trung Quốc, Bạch Cư Dị sưu tầm 108 thế khác nhau, làm nền tảng nghệ thuật xây dựng cảnh quan non bộ của Trung Quốc thời xưa.

Muốn bố cục cho đẹp, nghệ nhân phải theo những nguyên tắc căn bản của nghệ thuật tạo hình, tức là toàn bộ phải chặt chẽ, có trọng tâm, cân đối, có gần, có xa. Phải có chủ thể và khách thể. Chủ thể làm điểm chính; khách thể để phụ hoạ. Núi cao dùng làm chủ thể, núi thấp ở xa làm khách thể, tạo nên phép viễn cận. Thiền phái Nhật lại còn đề ra những khoảng trống hư vô. Tuy là trống nhưng thể hiện nhiều điều.

Trung Hoa có 3 trường phái non bộ: trường phái tự nhiên, trường phái Lão Trang, trường phái Thiền. Cả ba đều lấy hình thể non bộ làm chuẩn.

Theo nhận định của ba trường phái đó, trước hết, nhắm vào chủ thể (hòn chủ). Hòn chủ phải có hình thế nguy nga, đứng sừng sững như một vách đá khổng lồ đối với mọi vật chung quanh. Đó là "bích lập" tức là "bức tường đứng".

Đá có nhiều thế khác nhau. Đỉnh núi có những tảng đá nhô ra như được treo giữa chừng giống mái nhà, gọi là "huyền nham"; có nhiều đỉnh nhọn gọi là "tung nham", đỉnh đột khởi gọi là "kích nham". Chú trọng đến vách núi. Vách không được nhẵn nhụi trơn tru như bức tường. Phải có những "gân" dọc nổi lên mới diễn tả được cái hùng vĩ của thiên nhiên. Phía dưới chân núi cũng phải cân nhắc. Mặt đất không phải trơn tru, nhẵn nhụi, bằng phẳng, trông giả tạo. Phải có chỗ lồi, chỗ lõm do đá núi đổ xuống mà thành. Đó là "lạc thạch". Có lạc thạch, mới thấy được vẻ thương hải tang điền. Núi nào cũng có khe, có suối, có hang động, chẳng khác nào mạch máu của sinh vật, tạo sinh động.

Trên đây là đại cương về "thế". Tuy nhiên những "thế" của non bộ được đề ra chỉ giúp cho nghệ nhân chú ý đến những điểm cơ bản trong nghệ thuật non bộ, vấn đề quan trọng nhất đối với họ vẫn là nghiên cứu thiên nhiên vô cùng phong phú, sinh động, để tạo ra những mẫu non bộ độc đáo, xuất sắc. Những đề tài cổ điển về lịch sử, về tôn giáo dùng làm nội dung xây dựng non bộ chung quy chỉ có được một số thể tài nhất định, còn những tác phẩm đầy sáng tạo của nghệ nhân mới có thể làm cho tác phẩm phong phú.

Tiểu cảnh cho nhà nhỏ

Tình trạng ô nhiễm môi trường và thiếu diện tích thoáng  trong đô thị khiến đa số nhà ống và căn hộ có diện tích nhỏ đều muốn đưa tiểu cảnh thiên nhiên vào nội thất.



Tuy nhiên tiểu cảnh cũng có nhiều dạng, nếu áp dụng không khéo sẽ dẫn đến một số tác dụng không tốt về mặt phong thủy và thẩm mỹ. Một số kiểu cách hoang sơ, vườn khô, mảng tường xù xì… lúc mới đầu xuất hiện cũng khá lạ mắt, nhưng ngày càng lạm dụng nhiều khiến các không gian trở nên thiếu gọn ghẽ và không “sạch sẽ” nữa. Nếu mảng tiểu cảnh giúp cho gia chủ mỗi ngày nhìn ngắm cảm thấy thư thái dễ chịu thì không cần phải bàn. Còn ngược lại, nếu do thấy ở nhà khác làm hay hay mà mình muốn làm theo thì… chưa chắc đã phù hợp về ánh sáng, kết cấu, sinh hoạt của nhà mình, gây phản tác dụng. Do đó, không phải vô cớ mà phong cách vườn Việt Nam khá đơn giản và ít khuôn thức gò bó như vườn của các nước châu Âu hoặc vườn Nhật, vườn Trung Quốc. Ví dụ: nếu làm hồ cá hoặc chậu cây đặt ở gần cửa sổ thì mới cân bằng âm dương nhờ có ánh sáng bên ngoài, ngược lại, đặt trong góc nhà tối tăm thì sẽ gây âm thịnh dương suy, độ ẩm tăng cao. Vì thế, cần tạo ra cách thức làm tiểu cảnh cho ngôi nhà Việt sao cho riêng biệt và phù hợp, hơn là cóp nhặt những kiểu dáng xa lạ. Ngoài ra nên lưu ý đến tính thời điểm, các mùa khác nhau hoặc các ngày lễ Tết đều có thể thay đổi tiểu cảnh, tìm cách sắp xếp khác để đem lại sinh khí mới cho ngôi nhà. Những vật dụng dân dã quen thuộc có thể kết hợp với sinh hoạt thường ngày theo tinh thần ngôi nhà Việt từ xưa nay: tiện dụng, hợp khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, đẹp mắt. Ví dụ một giếng trời nhỏ của ngôi nhà phố được cải tạo để trở thành một “góc thiên nhiên” thu nhỏ. Những viên đá thô được xây theo đường cong mềm mại, bên trong đặt chậu cây với dàn leo khá xum xuê từ trên thả xuống và từ dưới vươn lên. Tóm lại, mỗi gia chủ có thể sáng tạo nhiều kiểu mẫu phong phú cho tiểu cảnh trong nội thất, miễn là phù hợp với thẩm mỹ và không gian vốn có.

Màu đỏ cam (Hỏa) được chọn làm điểm nhấn trên tường. Ánh sáng được bố trí để thu hút tầm mắt hướng lên cao và tạo sự phong phú cho giếng trời này

 

Khoảng sân tuy nhỏ trở nên xinh hơn nhờ đôi chút sắp đặt khéo léo

 



Những góc nhỏ ít sử dụng sẽ trở nên tươi tắn hơn nhờ các xếp đặt đơn giản với sỏi cuội và bình gốm

 



Đôi khi chỉ cần một mảng tường làm “ điểm tựa” cũng đủ để các chất liệu thô mộc làm duyên

 



Hồ nước rộng chưa đến 1 mét vuông vẫn có thể hấp dẫn nhờ các tầng nấc sỏi đá



Phong thuỷ với non bộ và phong linh

Những nhà phong thủy dùng bí thuật sử dụng non bộ để yểm triệt hung mạch. Hòn non bộ tuyệt đối không bố trí nơi kiết mạch vì nó làm phá hỏng các mệnh mạch tốt mà ảnh hưởng cho cả địa cuộc.

Hòn non bộ cũng không đặt trên các tầng lầu _ và không đặt trên đường trục mạch vãng lai tâm. Dù cho có các hung mạch xấu ở ngay trên khu trục mạch này nhưng vẫn không được đặt hòn non bộ.

Nguyên lý chế tác non bộ dù theo hình thức nào đi nữa cũng phải tuân theo ngũ hành, phải dựa vào cái gốc căn bản của phong thủy mà biến hóa, mà bố cục theo âm dương tương đồng, không thịnh âm khuyết dương, cũng không thịnh dương khuyết âm. Dương là ban ngày, là sự sống, sự sáng, sự nóng, là mùa xuân, mùa hạ… Âm là ban đêm, là sự chết, sự tối, sự lạnh, là mùa thu, mùa đông. Thiết kế non bộ nơi lồi ra là dương, là núi, là doi… chỗ khuyết vào là âm, là vũng, là vịnh… chế tác non bộ phải dựa vào âm dương ngũ hành để bố trí nơi nào trồng cây, cây lúc nào cũng mọc vươn ra ánh sáng mặt trời gọi là dương – còn màu rêu phong sẩm tối khuất sau mỏm đá, hay một dòng suối róc rách , một cái hang tối đen có lắp chiếc cầu cong cong ngang qua gọi là âm. Như vậy non bộ là tóm thâu cả một bầu trời non nước để thu nhỏ lại trong một khung cảnh giới hạn chừng mực. Do đó muốn chế tác non bộ phải tuân theo quan điểm của phong thủy mà thực hiện chứ không phải muốn làm theo sở thích của mình như thế nào cũng được.



Có nhiều người khéo tay tự làm non bộ, làm nhiều rồi quen tay – và tự nhận mình là nghệ nhân chế tác non bộ - rồi đứng trước tác phẩm của mình thì cà lăm không biết giải trình một lý lẽ nào. Non bộ đâu phải là một cách trang trí đơn thuần, một kiểu làm đẹp ngôi nhà theo cảm tính – mà non bộ là cả một nghệ thuật siêu nghệ thuật của người xưa. Một thú chơi tao nhã của kẻ tao nhân mặc khách. Non bộ nó là cả một bầu trời sáng tác của người thi sĩ – non bộ là biển cả bao la của những dòng tư tưởng triết gia –non bộ nó là chất liệu ngọt ngào, là tình yêu thương, là dòng suối dịu hiền của những con người biết hướng tâm về đấng dưỡng dục sinh thành –non bộ nó làm phát huy tinh thần lãng mạn, tăng trưởng tình yêu quê hương đất nước – và non bộ cũng là chốn an định đưa những vị thiền sư Trung Hoa Nhật Bản vãng lai cõi sắc không mà minh kiến bản lai diện mục.

Nói tóm lại non bộ nó có cái hồn. Cái hồn thâm thúy muốn nói lên tư tưởng của chú nhân với quan điểm của cuộc sống. Và điều quan tâm lớn nhất của phong thủy là đặt vị trí non bộ ở nơi nào để bổ sung âm dương địa cuộc, thông thóang ngũ hành cho căn cơ mà giải triệt hung mạch.

Phong cách thiết kế non bộ, các nhà phong thủy còn phân tích ra các hình thức sau :

Hạn mộc cảnh :
Loại hình xây dựng trên khô, được thực hiện với những pho đá san hô, hay đá vôi, và sử dụng các gốc cây khô, cây xương rồng cằn cỗi như cảnh hoang sơ ở vùng sa mạc. Đây cũng là quan niệm non bộ của Nhật Bản hay dùng hình thức này để nhấn mạnh thêm cái phần chân đế tĩnh lặng theo thuyết lý Lão Trang.

Thụ mộc cảnh :
Sử dụng cây kiểng là chính, thể hiện cây cổ thụ ở giữa đồng nội, có chú mục đồng, có con trâu gặm cỏ. Hoặc cây cổ thụ có rễ um tùm ở giữa thảo nguyên. Hoặc cây thiên tuế thâm niên, cây lão mai, cây sứ đại… ở giữa đồi cỏ mấp mô, để nơi này sẽ trở thành hoa viên cây cảnh trong sân vườn.

Sa thạch cảnh :
Loại hình này thường được thực hiện trên nền cát nhuyễn hoặc những khỏang sân vườn có trải sỏi trắng và sử dụng những pho đá có nhiều hình thù đẹp mắt nói lên những ý nghĩa mà chủ nhân muốn nói để hóa những phiến đá vô hồn này thành những linh hồn.

Thủy mộc cảnh :
Thiết kế non bộ theo hình thức này – nhà phong thủy muốn bảo tồn cho thế đất của địa cuộc – không san bằng chỗ cao, không bồi lấp chỗ trũng – mà giữ nguyên thế dáng của đất theo phương truyền « thượng nhất thồn như vi sơn – hạ nhất thốn như vi thủy ». Nghĩa là chỗ cao hơn 1 tấc là núi, chỗ thấp hơn 1 tấc là nước. Thế đất này mấp mô cao cao thấp thấp trồng cỏ non Nhật Bản, phối trí các cây cổ thụ bon sai với những dòng suối nhỏ róc rách quanh co.

Thủy thạch cảnh :
Chế tác non bộ theo hình thức này, sử dụng đá và nước là chính, cây là phụ - cách sắp xếp các khối đá tạo nên cảnh hoang sơ hùng vĩ và tạo dòng nước như thác đổ, có nơi phối trí từng giọt rơi rơi như sương sớm, cùng những cây si, cây bon sai nho nhỏ, vị tiều phu gánh củi qua cầu, ngư ông ngồi câu cá, có mái chùa cong cong…

Nhà phong thủy tùy vào địa cuộc mà định vị bố trí hòn non bộ. Tùy vào tuổi tác của chủ nhân mà sử dụng một trong năm hình thức non bộ vừa mới nói ở trên.

Phong linh



Phong linh còn gọi là chuông gió, chuông gió này hiện nay ở các nhà sách, các cửa hàng văn hóa phẩm có bán rất nhiều, khi mua phải chịu khó chọn loại có âm thanh trong sáng, ngân vang, trầm bổng… tránh mua các loại có tiếng chát chói, trầm đục.

Phong linh hiệp hòa giữa chuông và gió để tạo nên một âm điệu của đất trời cỏ cây, của âm dương nhật nguyệt – hài hòa giữa con người với thiên nhiên – hài hòa giữa con người với đất trời. Nhờ có phong linh ta mới nghe được âm điệu – nhờ có âm điệu ta mới thấy được sự hiện diện của gió – nhờ có thấy được gió ta mới nghe được âm điệu của chuông. Cho nên phong linh dẫn ta đi đến cái duy thức về âm dương một cách lý thú tuyệt vời. Như vậy phong linh đã tạo nên được sự tương quan giữa chuông và gió – giữa con người và không gian – giữa sự sống động và sự tĩnh mịch. Từ đây ta có thể khái niệm : - trong một không gian tĩnh lặng là âm – có làn gió nhẹ thóang qua là dương – làn gió này tác động đến một dây chuông đang nằm bất động là âm – để từ đó phát ra thanh vang là dương. Ngay trong thể dương đã hiện diện thể âm thực tại – và từ thể âm thực tại lại sinh hóa ra thể dương sống động mà tạo nên một sự tương dung của đất trời.

Ta cũng có thể suy luận : nếu không có chuông làm sao thấy gió động ? Và nếu không có gió làm sao biết chuông động ? Từ ở chỗ này ta ngộ ra được cái tinh hoa của đất trời là chẳng phải gió động – cũng chẳng phải chuông động – mà do tâm ta động – do tâm thức của con người tác hợp vào ngoại cảnh bao la của vũ trụ để thấy được cái vi diệu của thiên nhiên mà biến hóa – mà vận hành theo sự sinh tồn của nguyên lý âm dương – để từ đây có sự giao liên giữa đại vũ trụ bao la bên ngoài và tiểu vũ trụ thực hữu trong ta – và cũng từ đây tư tưởng của dịch học và thiền học gặp nhau.


Hòn non bộ trong nhà Email

Thông thường, để chơi non bộ, ngôi nhà của bạn phải thật rộng rãi để dễ tạo sự hùng vĩ. Tuy nhiên, với óc sáng tạo của những người yêu thiên nhiên, vẫn có thể dựng hòn non bộ trong một không gian nhỏ.


Bạn có thể đắp non bộ và xây hồ cá với chất chống thấm, đất màu, lưới mắt cáo, đá xanh, đá đỏ, gạch thẻ, gạch men; dùng ống nhựa bằng chiều dài của non bộ để làm thác nước, vài bóng đèn tròn để tạo sự quang hợp cho cây và làm nổi bật cảnh vật.

Trên bức tường và dưới nền nhà, cạnh chân tường, cần được xử lý chống thấm bằng tấm trải cứng.



Sau đó, bạn đặt lưới mắt cáo song song với vị trí chọn đắp non bộ, cách nền nhà khoảng 30 cm. Bẻ quặt tấm lưới sát vào phía chân tường, tạo khoảng cách xây hang động cho cá.

Dùng hồ đã trộn xi măng đắp lên mặt tấm lưới. Bạn nên đắp lồi lõm để tạo dáng sườn núi có hình thù tự nhiên. Gò cao tạo thác, khe rãnh tạo suối. Bạn nhớ chừa một khoảng trống nhỏ khoảng vài cm trên những chỗ cao hoặc triền khe, rãnh để trồng một số cây cảnh.

Ngoài ra, đừng quên đặt ống nước có khoan nhiều lỗ để khi nước chảy qua sẽ phun ra như mưa rơi trên sườn núi, làm dịu mát không khí trong nhà. Bên trên hòn non bộ, bạn có thể đặt vài bóng đèn điện để tăng hiệu quả ánh sáng và tạo sự ấm cúng.


Khái quát về hòn non bộ Email

Non bộ  là nghệ thuật xây dựng, sắp đặt, thu nhỏ, đưa những ngọn núi to lớn ngoài tự nhiên vào trong các vườn cảnh (giả sơn) để phục vụ mục đích thưởng ngoạn trong cuộc sống.

Non bộ là một thú chơi của không chỉ của người Việt mà còn là của nhiều dân tộc trên thế giới. Trong nghệ thuật vườn cảnh Á Đông, người Nhật Bản có bonkei, người Trung Hoa có penjing. Cả hai là "bồn cảnh" (chữ Nho: 盆景) tương tự như cách chơi Non bộ ở Việt Nam nhưng riêng người Việt phát triển lối kết hợp chặt chẽ thành phần nước, còn người Nhật và Hoa lại chú trọng đến yếu tố cây xanh.

Lịch sử Nghệ thuật Non Bộ tại Việt Nam

Theo Đại Việt sử ký thì tháng 6 năm Ất Dậu (985) vua Lê Đại Hành, nhân lễ sinh nhật vua người ta đắp quả núi giả trên chiếc bè giữa sông để vua quan đi thuyền chung quanh thưởng ngoạn.

Sách chữ Nho Phương danh bị khảo thì nhắc đến trong dân gian cũng chơi "bồn trì" và "giả sơn" tức là "bể cạn" và "non bộ". Vậy thì rất có thể cái thú vương giả này đã từ trong cung đình truyền ra tứ dân rồi ngày càng phổ biến.

Thiết kế


Tại Việt Nam non bộ là những cụm núi giả đặt giữa một bồn nước nhỏ. Kích thước bồn nước, nhỏ thì chỉ 15-20 cm, lớn thì đến 2-3 m đặt trong các vườn nhà, nhưng cũng có khi xây lớn 8-9 m tại những đền, chùa, cung điện. Bể nhỏ thì không thả cá và có thể để trưng trong nhà nhưng những loại bể lớn xây ngoài vườn thì có thể nuôi cá kiểng, thả bèo. Tầm sâu của bồn nước không mấy quan trọng nhưng khoảng cách mặt nước phẳng lặng là điểm thiết yếu.



Ví dụ Hòn non bộ



Đá dùng đắp non bộ thì những loại đá xốp dễ hút nước từ trong bồn lên để nuôi cây như đá san hô là hợp nhất. Đá cứng như đá vôi thì cần có khe nứt, kẽ gân để làm mạch nước. Dạng đá thì trong khi người Nhật và Hoa thích những loại đá hình thù dị kỳ nhưng tiêu chuẩn của người Việt khi đắp hòn non bộ là đá phải có dạng giống ngọn núi hay hải đảo, có thực tính hơn. Núi đắp thì thường có số lẻ như 1, 3, 5... ngọn chứ không đắp số chẵn 2,4,6... ngọn bao giờ, đó là vì theo quan niệm thì những gì lẻ vẫn tự nhiên hơn. Trong nghệ thuật hòn non bộ, cái trọng tâm là hồn của đá, cây xanh chỉ được sắp xếp tô điểm thêm nét tự nhiên cho núi giả chứ không phải trọng tâm của tiểu cảnh nên thế cây không phải quá nghiêm ngặt như phép chơi bonsai của Nhật; tuy nhiên vẫn phải theo tỉ lệ, cây không thể cao to hơn núi... bởi mục đích của nghệ thuật non bộ là thu hút người xem tổng thể hài hoà: ngọn núi cao, mặt nước lặng; cây xanh và những vật trang trí trên ngọn núi, nét gần xa...

Nghệ thuật xây dựng non bộ tuy có những nguyên tắc, quy luật rất chặt chẽ, khắt khe như chủ, khách, xa gần, chẵn lẻ , cao thấp... nhưng hiện tại cách chơi đã phóng khoáng hơn.

Hòn non bộ và kiến trúc

Hòn non bộ có một địa vị quan trọng trong cách bài kế sân vườn và kiến trúc cổ Việt Nam. Nhà dân gian đặt hòn non bộ ở sân trước làm cảnh đón khách. Trong sân chùa, sân đền cũng dùng hòn non bộ như tấm bình phong để chắn yểm tà cùng tô điểm thêm cho cảnh quan cảm giác thoát tục. Chùa Trấn Quốc, Đền Quan Thánh, Đền Ngọc Sơn và Văn miếu ở Hà Nội đều có hòn non bộ ngoài sân. Thái Bình Lâu trong Tử Cấm Thành Huế nơi vua nhà Nguyễn ra đọc sách cũng có hòn non bộ lớn. Riêng sân đình thì không đặt hòn non bộ mà để trống khoáng giống sân chầu Điện Thái Hoà. Đó là vì đình là nơi biểu hiện uy quyền chứ không phải nơi vãn cảnh thưởng ngoạn.

Hướng dẫn tạo thác nước trong hồ thủy sinh
 

Bài này hướng dẫn tạo thác nước sinh động trong hồ thuỷ sinh kèm theo những cảnh quan phụ trợ quanh thác. Ý tưởng cơ bản dùng cát mịn và hệ thống bơm hút lên.



Ta sẽ tạo ra thác nước hồ sinh này:



Bắt đầu:

Hình mặt cắt của ống PVC được khoan 2 lỗ, nằm giữa tấm phông bằng mút.



Khoét lỗ xuyên qua tấm mút  




Lắp 1 khay nhựa ở đáy để hứng cát cho hệ thống hút




Nhìn từ mặt trước.




Đường khí được nối vô đáy ống PVC



Chụp gần khay hứng cát



Khí được bơm qua ống PVC để đẩy cát lên



Ý tưởng được minh hoạ trước khi tiến hành




Hệ thống hoạt động




Dựa theo trường phái Wabi-sabi của Nhật, cây cối được lựa chọn cẩn thận về màu sắc, hình dáng, mức sinh trưởng nhằm tạo nên 1 cảnh thiên nhiên tuyệt vời.

 


Tiểu cảnh nước trong sân vườn  Email

Trong một không gian sống hiện đại, nhu cầu có một khu vườn ngày càng lớn. Dù là vườn rộng, một góc nhỏ, một tiểu cảnh hay chỉ đơn thuần là một cái cây đặt trong nhà đều đem đến cho chúng ta cảm giác gần gũi với thiên nhiên.



Đài phun nước theo phong cách châu Âu cổ.



Tùy vào diện tích sân vườn, ý thích của chủ nhà để bài trí sân vườn theo các phong cách khác nhau. Để sân vườn tạo được cảm giác tự nhiên, với những mảnh vườn diện tích nhỏ thì bạn không nên tham nhiều hạng mục trang trí vì có thể làm nát khu vườn. Khi trang trí, nên nhờ các kiến trúc sư hiểu về phong thủy.

Theo phong thủy thì nước là một yếu tố rất quan trọng trong khu vườn. Nước tạo cảm giác mát mẻ, sinh sôi. Nước còn giúp điều hòa khí hậu cho khu vườn, tạo độ ẩm, làm giảm nhiệt độ vì sự bốc hơi. Hồ nước trong vườn cũng tạo ra thay đổi trong cốt đất, những vật nuôi dưới nước như cá cảnh, rùa kết hợp với cây nước làm cho khu vườn thêm sức sống, sinh động.

Tiểu cảnh nước trong vườn theo phong cách châu Âu và châu Á có nhiều điểm khác nhau. Người châu Á thường hay dùng mặt nước tĩnh với non bộ, cây thế tạo cảm giác yên bình, tĩnh lặng. Người châu Âu thường sử dụng mặt nước động, đài phun nước, thác để tạo điểm nhấn cho vườn.

Chúng tôi sẽ lần lượt giới thiệu với đọc giả các mẫu trang trí vườn giúp độc giả trang bị cho mình những kiến thức cần thiết để có thể tự trang trí vườn cho mình theo ý thích. Trong bài viết này chúng tôi giới thiệu cho bạn một số cách trang trí nước trong nhà theo phong cách châu Âu.

ImageImage

ImageImage
Tiểu cảnh nước trong vườn theo phong cách hiện đại châu Âu.



Image
Nước trong vườn có thế trang trí dạng thác, đập tràn.

Image
Đài phun nước theo phong cách châu Âu cổ.



Theo phong cách châu Á, trang trí tiểu cảnh nước trong sân vườn có nhiều điểm khác với châu Âu. Người châu Á nói chung rất trọng phong thủy nên luôn tuân theo những quy tắc nhất định.



Image
Tạo dòng chảy bằng những con giống, bình gốm.


Người châu Á thường trang trí mặt nước với phong cách nước tĩnh thay vì động như châu Âu. Họ cũng cầu kỳ hơn, thể hiện rõ ở việc trang trí theo dạng non bộ. Non bộ mô phỏng lại mô hình tự nhiên với non nước, cây cối, công trình kiến trúc, cảnh sinh hoạt...

Image
Non bộ được mô phỏng cảnh sinh hoạt rất sinh động.
Image
Cây thế, sinh vật cảnh cũng được đưa vào tiểu cảnh nước.


Phong cách trang trí tiểu cảnh nước, non bộ của người châu Á bị ảnh hưởng nhiều bởi phong thủy. Vì vậy nếu trang trí vườn theo phong cách châu Á, bạn không thể làm bừa. Nếu làm theo dạng non bộ, cây thế được sử dụng nhiều. Để tạo ra không gian núi non, thác, suối giống thật, việc chọn lựa cây cối, sinh vật cảnh cũng rất quan trọng.

ImageImage

ImageImage
Những sản phẩm bán sẵn đưa nước vào vườn.


Bạn nên chọn cây nhỏ hoặc vừa phải để trang trí vì nếu cây to sẽ làm cho núi của bạn biến thành hòn đá. Cá trong suối cũng nên chọn những loại bé để dòng suối có cảm giác rộng hơn. Nếu có trang trí thêm các mô hình bằng sứ như nhà cửa, động vật, người vào thì nên chú ý để chúng tỷ lệ với nhau.

ImageImage
Kết hợp đá, nước, cây thế, sinh vật cảnh.


Với không gian vườn nhỏ, nếu không có điều kiện trang trí non bộ, suối, thác thì bạn vẫn có thể đưa nước vào khu vườn nhỏ bằng những sản phẩm làm sẵn. Có thể là thác nước nhỏ được chế tác sẵn chỉ việc đem về bầy, những vòi nước nhỏ chảy ra từ ống tre hay những bể nước được đục thủ công bằng đá nguyên khối.


Nghệ thuật tạo tác tiểu cảnh rừng

Khi tạo hình tiểu cảnh rừng phải đặc biệt quan tâm đến mối quan hệ giữa các thân cây và việc khắc họa đường viền tán cây trong quần thể, phải vận dụng quy luật thay đổi, thống nhất để xử lý tốt hàng loạt các mối quan hệ tương phản: giữa hư và thực; giữa thưa và rậm; giữa tập trung và rời rạc; giữa khách và chủ, giữa to và nhỏ; giữa tranh giành và nhường nhịn…

Dưới đây là một vài kinh nghiệm về các tạo tác tiểu cảnh rừng tham khảo từ các nghệ nhân có chuyên môn:

Tạo tác tiểu cảnh rừng tức là trồng nhiều cây trong một bồn chậu cảnh. Nhiều người cho rằng đối với tiểu cảnh rừng nên trồng nhóm cây có số lẻ từ 3 – 5 – 7 – 9 là tốt, đẹp nhất. Nhưng trên thực tế, nhóm cây số chẵn cũng tốt đẹp không kém miễn là biết sắp xếp hài hoà và mỗi cây trong quần thể phải thể hiện được vẻ đẹp riêng, đặc biệt phải thể hiện 1 hoặc 2 cây chính nổi bật trong quần thể để phân biệt chính yếu và thứ yếu, đồng thời vận dụng thủ pháp phát huy điểm mạnh, che tránh điểm yếu, trên nguyên tắc thống nhất trong hài hoà để biểu hiện vẻ đẹp quần thể, cũng như vẻ đẹp cá tính của từng cây.    

Image
Tiểu cảnh rừng với 3 cây



Về mặt hình thái, xuất phát từ việc trồng hai cây trong 1 bồn cảnh cũng phải phân biệt cao thấp, to nhỏ, cong thẳng khác nhau thì tác phẩm mới trở thành một quần thể thống nhất, hài hòa, sinh động. Khi trồng 2 cây thành 1 cụm thì nên 1 cúi, 1 ngẩng, 1 cong 1 thẳng, 1 hướng trái, 1 sang phải, 1 có rễ cao, 1 rễ thấp, 1 đầu bằng, 1 đầu nhọn…

Đồng thời việc phân nhánh giữa 2 cây không nên giống nhau, cho dù 5 cây hay 9 – 10 cây cũng vậy. Hai cây thành 1 cụm thì 2 mặt đều nên hướng ra ngoài, nhưng không quay lưng lại với nhau.

Khi tạo hình tiểu cảnh với 3 cây thì cây chủ phải cao và to nhất, có khí thế làm chủ. Cây thứ 2 là cây phụ cần thấp và mảnh hơn cây chủ. Cây thứ 3 là cây làm nền cần nhỏ và mảnh hơn. Với cây chủ thẳng thì cây khách nên cong; cây chủ cong thì cây khách nên thẳng. Tiểu cảnh 3 cây thì 2 cây trồng gần nhau còn một cây làm nền nên trồng ở xa để thể hiện sự khác biệt. Mặc khác, 3 cây không được đan vào nhau, cũng không được tách rời nhau. Ba cây không nên trồng trên 1 đường thẳng mà nên trồng thành hình tam giác, lý tưởng nhất là cây to nhất và cây nhỏ nhất xếp gần nhau thành 1 tổ, còn cây trung bình trồng xa hơn chút thành 1 tổ khác. Nhưng 2 tổ này phải phối hợp với nhau thì cảnh mới sinh động. Nếu trồng 3 cây mà để cây chính thành 1 tổ, cây phụ và cây làm nền thành 1 tổ thì cấu tạo cảnh không tránh khỏi sự mất cân đối.

Tạo tiểu cảnh rừng chính là dựa trên cơ sở trồng cụm 3 cây thành hình tam giác rồi mở rộng ra thành tổ hợp nhiều hình tam giác khi trồng nhiều cây.

Nếu tạo hình tiểu cảnh với 4 cây, khi trồng có thể chia làm hai tổ, tổ 3 cây và tổ 1 cây nhưng phải có sự biến đổi giữa thưa và dày. Bốn cây cũng có thể tổ hợp thành 1 tam giác thường hoặc thành tứ giác, nhưng tránh trồng thành tứ giác vuông và trên 1 đường thẳng.

Image
Tiểu cảnh rừng với 3 cây



Nếu tạo hình tiểu cảnh 5 cây lý tưởng nhất là trồng thành 2 tổ. Tổ 3 cây và tổ 2 cây. Nếu vậy cây chủ phải nằm trong tổ 3 cây. Hai tổ này cần biểu hiện trạng thái riêng nhưng lại phối hợp với nhau tạo thành một chỉnh thể thống nhất hài hòa.

Nếu tạo hình tiểu cảnh rừng có số lượng cây nhiều, khi trồng cũng khá khó khăn, nhưng biết phân tích sắp xếp tỉ mỉ thì cũng không khó. Nếu coi 1 cây là một phần của nhóm 2 cây thì 3 cây là do 2 cây thêm 1 cây mà tổ hợp thành; bốn cây là do 3 cây thêm 1 cây; 5 cây là do 4 cây thêm 1 cây hoặc 3 cây thêm 2 cây mà tổ hợp thành. Khi đã thuần thục phương pháp trồng 5 cây trong 1 bồn thì việc trồng 6 – 7 – 8… cây cũng trở nên dễ dàng.

Việc tạo hình tiểu cảnh tốt nhất là dùng những giống cây cùng loài, nếu trồng lẫn với các giống cây khác loài (như tùng, trúc mai…) thì rất khó đạt được hiệu quả nghệ thuật cao vì:

- Giữa các giống cây có sự khác biệt về hình thái rất lớn dẫn đến sự đối sánh mạnh mẽ nên khó đạt được hiệu quả hài hoà, thống nhất.
- Yêu cầu về môi trường sinh thái của mỗi giống cây không giống nhau, nếu đem trồng chung thì việc chăm sóc khó đạt được sự thành công.


Comments