Negre dins lo blau de F. Gardy
 

Ostal Bodou

Ostal Roqueta.M 

Ostal Mistral 

Ostal Calelhon 

Ostal Manciet 

casal nòstre

Taban

cardabela 

ostal d'occitania tolosenc

F BRUN

Calandreta mureth

POC

Jacme 

IDECO(crompar de libres)

Radio Occitania 

paratge

Trobadours 

Nord Vivarais

Jean Duvernoy et l'inquisition

 retorn

 

 Pintura de Fany de Bènes

 

Negre dins lo blau

Philippe Gardy


De matin , i a sus l'estanh coma una teleranha de nèbla . L'estiu, quand, de la tofor espessa de la nuech , nais a flor e a mesura que creis l'aubeta , la calorassa dau jorn, aquò 's una causa costumiera , mai dins lo plen de l'ivèrn, aquò manca pas d'estonar. Ièr , lo cèl e lèr semblavan perfiechament clars. Transparènts  just e just : a man drecha , lei ribas de l'estanh , leis aviau vistas ambe un relèu de formas e de colors qu'es pas sovent qu'apareis tan rege, tan linde , sèns ges de desbòrd ò d'aproximacion que venga rosegar lo talhant dei causas, sa realitat dura , sa preséncia a aquel moment tant evidènta  que te daissa coma una nafra dins l'agachada. E uèi , tot aquò a desaparegut: es a pron pena se pòde desvistar , en clucant los uèlhs , lo dessenh deis ostaus   dau vilatge , au limit deis aigas e dei tèrras; e la fabrica arroïnada , sei cambas de ferramenta , tot au fons , sei muralhassas rovilhadas e sa granda chiminiera , son pas mai aqueste matin que de bonhetas de colors mau definidas. N'aguèsse pas la costuma de lei desvistar dempuèi tant e tant d'annadas , siau pas segur que poiriau dire çò que representan dins lo païsatge...

En fach , sembla que sià tota l'environa que pegue dins aquela nèbla: pas solament lei formas e lei colors , mai tanbèn lei bruchs, e mai lo tocar dei causas. Me'n mainèri del moment que dubriguèri la finèstra , pèr ensajar de veire mièlhs çò que m'escapava dempuèi qualquas minutas ;l'espanholeta en se bolegant , ne'n sentiguèri pas que coma un fremin de plomas , un esquilhar doç de bèstia leugiera sus la sabla ò la mofa. E n'anava parièr dei bruchs dau defòra : lei autòs , sus lo camin grand , tot en bas, sabiau que devian passar , nombrosas , coma cada jorn, mai ne'n podiau pas ausir la brusor regulara , just un pauc amaisada pèr l'espés dei cipressièrs. En tibant l'aurelha , m'arribava  pas qu'un remenar sorn, un alenar flac e mòu que se mesclava ambe mon respir de tau biais que me venguèt lèu lèu pas possible de lei destriar. E aqueu silènci - es que se podia parlar vertadièrament de silénci?- avia quicòm de pesuc, d'imperatiu: coma se tot s'èra laissat agantat au fialat d'una necessitat superiora e n'avia d'aqui perdut la part viva de son existir: la paraula, lo bolegar , la clartat. Auriau volgut que passa dins lo cèl un aucèl, un avion, ò qu'una autò s'endralha  sus lo camin de grava que mena a l'ostal , per verificar aquela impression de patz plana e muda. Mai ren de tot aquò se passèt pas , e mai aviau dins l'idèa  que dau mai esperavi , dau mai esperariau un eveniment que sa probabilitat finirià pas de venir mendra . Me falià m'acontentar de ma sola preséncia e donar ai causas lo batecòr qu'avian perdut e que ieu ne'n gardavi lo remembre. E n'i avia pron aqui pèr m'apasimar , pèr tant que fogue un tant sià pauc destimborlat d'aquela manca momentanèa...

Lo solèu es ja pron naut dins lo cèu. Mai la tela nèbla es totjotn aqui , fina e séns trauca.Aguère bèla de passar d'un membre a l'autre de l'ostau: tant de la man de l'estanh coma de la man de la mar, en delai de la rota granda e dei cipressiers que i fan cortina a senèstra , l'orizont es totjorn tan moflet. Monta pas mai que totara lo bronzinar deis autòs . E E dins lo neblum , s'afondra parier la forma dei causas. E mai se poiria benlèu dire que s'es encara diluïda dins l'indefinit de la lutz. E d'aquela progression se'n poiria benlèu trobar la pròva dins una autra mena d'abandonament , encar mai dificil de lo destriar , mai ne'n deve bèn admetre la realitat : es pas solament , ara , lo defòra deii causas que s'es descargat de son ossamenta , mai son quite dedins, quand es possible de lo tastar .

Pense au veiret d'aiga que vène de beure : rajava bèn , l'aiga  , l'aiga , de la botelha dins lo vèire , e la sentissiau puèi sus mei labras , dins la boca e dins la garganta. Mai ma set demorava, testarda , coma s'aquela aiga èra desprovesida de sa matèria essenciala , de sei qualitats primièras. Aquò fasia naisser dins ieu un sentiment estranh d'inexisténcia, d'immaterialitat : d'aquela aiga , n'a    uriau pogut beure tant coma ne voliau , sens que sia possible de n'esprovar la realitat. E n'èra parièr ambe la poma qu'aviau començat de la cruscar : bèn verda , redonda e pesuga dins la man , sota lei dènts  se trasformava en idèa de poma , sèns gost ni gosta. De la manjar , cresiau de e tastar la carn, e fasiau pas que de ne'n negar l'existéncia....

Felip Gardy (1948) es ara un dels pilar de la vida literraria e de la recerca universitari en occitan . Director de recercas al CNRS , es l'autor de mantuns obratges sus la periòda baròqua e sus la creacion contemporanèua romanesca e poetica. Lo pensadis sus la situacion particulari de la lenga minorisada , en retrach social, mas totjorn valorisada per un usatge literaria caput , es al centre sel séu trabalh de teorisacion de la produccion occitana . Comanda dempuèi la creacion 1976 , la revista Lengas de sociolinguistica.

  Obra poetica:

l'ora de paciéncia

Cantas rasonablas

Lo païsatge endemic

Dançars dau pofre.

Aici se parla d'una vovèla pareguda als OCCITANAS colleccion dirigida per Joan Salles- Loustau.

 retorn