1950 yılından önce Karaatlı Köyü

Bu köyün tanıtımında emeği geçen birinin kim olduğunun bilinmesi için aşağıda biyografim yer almaktadır.

Neşet Gökoğlan


Dedem İbrahim, Çanakkale şehididir. Dul bir kadının yoksulluk içinde ayakta kalma mücadelesini yaşayan biridir. Eğirdir dağ alayında çavuş rütbesini almış, Abidin çavuşun 5 çocuğunun en büyüğüyüm. 1956 yılında Gönen İlköğretmen okulundan mezun oldum. Mesleğin değişik kademelerinde görev yaptım. Bu hayat hikayem, beni tanıyanlar için değildir. Köyden uzaklaşmış torunların bu köyün tanıtılmasında emeği geçen birinin kim olduğunun bilinmesi için biyografimi yazdım. 1955 yılı sonrasını bilmiyorum. Bilen birinin, incelemenin tamamlanması için bu siteye değişik görüş, anı, fotoğraf vs. ile katkıda bulunmaları ile tanıtım tamamlanmış olur.

Genç nesil hemşehrilerim! Zaman içinde yaşamış dedelerimizin yaşantılarından kesitleri kelime veya deyimlerle anlatmaya çalıştım. Bu sizlere yabancı veya tuhaf gelebilir. Ayrıca köyümüzün özelliklerini de belirteyim:

  • Siz, Kayapınarı'nın suyunun soğuk oluşunu,
  • Kördere'de keklik sürülerle yaşadığını,
  • Boksusağı'nın ne olduğunu,
  • 3 çeşmenin de başında kadınların su savaşı yaptığını,
  • Yılda 1 defa et yüzü gören insanlar için Kurban Bayramı'nın önemini,
  • Güzün çayırlardaki saman kokusunu,
  • Baharda ovada esen rüzgarlarla deniz gibi dalgalandığını
  • Yümeliklerde çamaşır yıkayan kadınların tokuş seslerini
  • 1 hafta pekmez kaynatıldığını,
  • Kışlık un için on gün değirmenlerde yattıklarını bilemezsiniz.
Ağacın yaprakları tane tane dökülür, zamanla sık yapraklar seyrekleşir ve sonra ağaç çıplak kalır. Köydeki, değişim de öyle. Yaşayan insanlar özelliklerini tek tek kaybederler. Bu değişimi yaşayan insanlar farketmez. Tarihin anlattığı gibi kaybolan devletler, bize tuhaf gelir. İşte yakın zamanda değişen köyümüzün tarihçesi şudur:

Rivayete göre, Gencelli köyü'ne yakın bir yerde, "Samıt" denilen bir mevkii var. Köyümüz, orada kurulmuş. Değişik söylentiler olmakla beraber, kendi aralarında anlaşmazlıklar çıkmış. Bir grup oradan ayrılarak, yemyeşil çayırlarla kaplı ovanın bittiği yerde bugünkü köyümüzün olduğu yere yerleşmişler. Samıt mevkiisinin olduğu yer bataklıktır. Bu mevkiiden şimdiki köye göçeden kişinin kara bir atı vardır. Zamanla "Samıt" mevkiinde huzur bulmayanlar "kara atlı"nın gittiği yere gidelim diyerek bu köyü kurmuşlardır. Köyün bulunduğu yer, doğuya bakan bir yamaç, büyük büyük taşlarla kaplıdır. Ova alabildiğine ayakların altındadır. İlk geldiklerinde köy 12 hanedir. Sonraları, bazı göçebeler bu beldeyi, ovayı beğenirler ve "yörükler" lakabı ile köydeki insanların sonradan yerleştikleri rivayet edilir. Daha sonraları Kavak köyünden gelenler, bu köye yerleşmişlerdir. Köyün 70 hane olduğu aşağıda isim ve lakaplarıyla krokide belirtilmiştir.


Köyün durumu:

Şimdiki Okul

Okul

1928 yılında yeni yazının kabulüyle Acıpayam'da, Denizli Karcıköyü'nden Şemsi Bey, Buldan'dan Nuri Bey, Çallı Ali Cengiz bu köyde muallimlik yapmışlardır. Köyümüzden ilk eğitmen Dede Civan'dır. Sonra, ilk öğretmen Halil Sunar atanmıştır. Köyümüzün çocuklarının okumasında emeği geçen Neşet Kazanoğlu hiç unutulmamaktadır.


Bugünkü Cami

Cami

Eski cami Çallıların evlerinin bitişiğindeki güneye bakan boşluktadır. Köy kuruluşundan 1950 yıılına kadar hizmet vermiştir. 1950 yılında bugünkü cami yapılmıştır.

Vakıf

İmamların geçim kaynağını sağlamak için burada yaşayan Yunanlıların göç etmesiyle onların ektikleri arazilerin kullanılması imamlara verilmiştir. Sonraları, tapulamada Hatıplar lakaplı bu arazileri kullanan kişiler kendi üzerlerine tapu yapmak istemişlerdir ve mahkeme neticesinde 55 dönüm köyün 24 dönümü de Hatıplara verilmiştir. Vakıflardaki kayıtlı tarih 1850'dir.

Yümelik

Yeni çeşme Topallar'ın oda arasında, Aşağı Çeşme ile Karamanlılar'ın bahçe arasında, Yukarı Çeşme havuzunun altında 3 tane köyün kadınlarının çamaşır yıkaması için yapılmış binaları vardır. Bu çamaşır evlerine yümelik denir.

Erenlik

Musalar'ın bahçesinin okula yakın köşesinde, armut ağacının dibidir. Adak ve çörekler orada dağıtılır.

Taşarası

Cami ile aşağı çeşme arasıdır. Bina büyüklüğünde taşlar vardır. Bunların tümü, Muratoğlu Niyazi Yanç tarafından kırılarak satılmıştır.

Odalar

Misafir ağırlamak için, hali vakti iyi olan sülaleler oda yaptırmışlardır. Köye gelen misafirler, hayvanları ile orada kalırlar. Yemek, yatak, saman gibi ihtiyaçlarını orada görürler.

  1. Çolak Yusuflar'ın
  2. Hatıplar'ın
  3. Topal Hasan'ın
  4. Yörükler'in
  5. Karagözler'in odaları krokide gösterilmiştir.
Köy Odası

Köy Odası

Şimdiki kahvenin bulunduğu yerde 2 katlı köy odası vardı. Bu odanın 2. katı mescid olarak kullanılırdı. Ayrıca dini bayramlarda bütün köy her evden bir sofra çıkararak burada topluca yemek yenirdi. Arife günü her çocuk evinden annelerinin verdiği çerezleri tabaklar içinde getirir bir yerde toplanırdı. Bunlar tekrar her çocuğun tabağının içerisine tekrar dağıtılırdı.


İz Bırakanlar

Topal Hasan: Karaatlı köyünün ağasıdır, onun namı ile Acıpayam yöresi Karaatlıyı tanır.

Salih Beyler: Acıpayam Kara Kaymayam'ın oğludur. Halkalı mevkiisindeki araziler onundur. Arazilerin başında kalması için bu köyden, oğlunun birisini everir.

Kavaklı Dede: Kavak'tan göç etmiş, çok güzel konuşan ve konuştukları dinlenen biridir. "Balıkesir'de doğmak, Bursa'dan evlenmek, İstanbul'da yaşamak" gibi birçok mantıklı tekerlemeleri vardır.

Davulcu Koca İsmail: Çok zeki, çok fakir olmasına rağmen ileri görüşlü pratik zekalı birisidir. Davul çalan, çevrede tek kişidir. Arap Aziz ile eşleşerek düğün yaparlar. 2 telli bir sazı vardır. Çocuklar sazın telini oynarlarken koparırlar, fakat düğünde gençler oynamak ister, tek telli saz ile,

"Haydılan da haydi erik dalları, sazın telini kırmış kırık dölleri" diye zeybek çalar ve gençleri oynatır.

Camız Güreşi: Bayramlarda zenginler camızlarını köyün harman yerinde güreştirmek için gösteri yaparlar. Hatta, Gıcırlar'ın camızı Tahirler'in camızını bir kafa vuruşta öldürür.


Çeşmeler

  1. Aşağı Çeşme
    Aşağı çeşme: Kışın ılık yazın soğuk suyu vardır. Kadınlar, yazın su kavgasını burada çok yaparlar. Önünde bir göleti vardır.
  2. Yukarı çeşme: Çok gür bir suyu vardır. Zahire, çul yıkamak gibi, sulamada kullanılar.
  3. Yeni Çeşme: köyün ortasındadır. Önünde büyük bir kavak ve bir dut ağacı vardır. Havuzunda ördekler yüzer. Kahve ve oda bu ağacın yanındadır. Köylülerin, yazın oturduğu tek yerdir.
  4. Burgulu Çeşme: Yeni çeşmenin suyundan alıntı yapılmıştır. Yeri, şimdiki Eroğlu'nun evine yakındır.
Karadutun uzaktan görünümü

Karadut

Gökoğlanların evinin yanında, Karamanlıların bahçesinin sınırındadır. Çok büyük bir ağaçtır. Çapı 1,5 metredir, boyu 20 metreden yüksektir. Bayramlarda, gençler salıncak kurarak nöbetleşe kadın ve erkekler eğlenirler.

Mezarlık

Köy kuruluşundan bu tarafa tek mezarlık vardır. Aşağıda fotoğrafı bulunan bir metre boyunda kimlere ait olduğu belli olmayan işlemeli mezar taşları vardır.



Terimler

Mezarlık

Gezek: Sadece çift hayvanlarının ve öküzlerin bir çobanla yaylıma gitmesidir.

Dana: Buzağı ve eşeklerin yaylıma gitmesi

Taş atma: Taşarasındaki erkeklerin iki ayak arasında en ağır taşı alarak en uzağa atmasıdır. Gençlerin en iyi eğlencesi idi.

Zıngıdık: Boğaz ve Düden'deki kaynak sularının üzeri çayırlarla kaplıdır, altı balçıktır ve içine girmek tehlikelidir.

Kazan ağzı: Yeşilova'dan çayırlarda toplanan su Halkalı'dan Kurugöl'den Düden'den Gencelli Gölü'ne dökülür. Düden'deki geçiş yeri çok derinden. Buna kazan ağzı denir.

Maşıla: Çeyiz günü akşamı bütün köy bir taşarasında toplanır, büyükçe bir ateş yakılır. Oradan efeler oynayarak gösteri yapar. Buranın asayişini yüzü kömürle boyanmış, külcü denen birisi tanzim eder. Ayrıca kadın kılığında erkekler değişik oyunlar ve tiyatromsu gösterilerde bulunurlar.

Geren: Toprak damların üzerinin akmaması için Nurpınarı mevkiinden alınan killi topraktır..

Deşdivan: Köy bekçisi


Fotoğraflar


 
 
 
 
 
 Cami  Kahve önündeki Atatürk büstü
 Karadut Kuyubaşının kuyusunun yalağı  Yeni çeşmedeki havuzun yanındaki kavak
 
 
 
 
 
 Okul önündeki Atatürk büstü
 Yeni çeşme
 Yukarı çeşmenin kalıntısı (Yalağı çalınmıştır)
 Kaynak kişi Mehmet Ali Gıcır
 

Köy Ovasındaki Mevkii İsimleri


Köy sınırları içerisinde 41 adet mevkii vardır. Bu mevkiiler yollarla veya bazı arazi şekillerine göre isim almışlardır. Köyde yağan yağmurlar küçük su birikintileri uzun zaman kaybolmazlar, biz bunlara göl derdik. Kuru göl, gölbaşı, köpekpınarı, çatalağzı gibi...

Aşağıdaki kroki A, B ve C bölümleriyle gösterilmiştir. A bölümündeki evlerin isimleri ve lakapları numaralandırılmıştır. Krokide, bu rakamlara göre evlerin yeri bellidir.

Kroki


A Bölümü

 B Bölümü

 C Bölümü

 

1 Hüseyin Bilcan

2 Karaböce

3 Sami Bilcan

4 Deli Dudu Akköprü

5 Davulcu İsmail Hüyük

6 Kaykı Kadir Karataban

7 Güneyli Ali Güney

8 Kör Halil Cengiz

9 Gıcırlar İbrahim Yahya

10 Kör Sadık Bilcan

11 Tangır Meryem

12 Deli Mahmut Akkuş

13 Veli Bey

14 Çolak Nuri Gölbaşı

14 Gıcır Mehmet Ali Yakup

15 Tahir Karabulut

16 Raşit Çintaş

17 Muallim Kaymaz

17 Salime Çintaş

18 Kör Sadık Bilcan

19 Asiye Akkuş

20 Muallim Kaymaz

21 Hamdi Kültemen

22 Civanların Kahve

23 Veli Civan

24 Kamil Civan

25 Koca Ahmet Yalabık

26 Oda

27 Kocaibrahim'in Kahvesi

28 Hacı Ahmetler

29 Arap Bekir Çilli

30 Rıza Özen

31 Kerit İbrahim Gölbaşı

32 Gabeş Mehmet Kadıpınar

33 Zübeydice

34 Ali İhsan Kadıpınar

35 Sarı Hakkı Çallı

36 Çallılar Sadık

37 İsmailce

38 Okul

39 Çeşme


1 Gökoğlanlar Abidin

2 Süleyman Gökoğlan

3 Osman Altıntaş

4 Karamanlı Veli

5 Abdurrahman

6 Bayko Hasan ve Baki

7 Karamanlı Mehmet Nurpınar

8 Kara Ahmet

9 Yörük Eminesi (Uysal)

10 Oda

11 Musa Bozova

12 Yörük Nurisi (Uysal)

13 Hamide'nin Ali Bozova

14 Aziz Zurnacı Tok

15 Köse Mehmet (Uysal)

16 Fındık İbrahim Karaoğlan

17 Kazım Özen

18 Yörüklerin İsmail

19 Yörüklerin Rıza

20 Çakal Veli

23 Deligötlerin Ahmet

1 Topal İsmail Kültemen

2 Yumuk (Cengizler)

3 Abbas Altıntaş

4 Kavaklı Hasanların Şükrü

5 Alikon Kavak

6 Kır Kadir Kavak

7 Salih Beyler (Kemal)

8 Kör Halil

10 Kerimler (Boğazpınar)

11 Kel Hasan Boğazpınar

12 Deli Hüseyin Boğaz

13 Güllü Hüyük

14 Sinanlardan Ali Çilli

15 Murat Dinç

16 Çotur Mustafası

17 Karagözler (Mehmet Ali)

18 Sarı Ahmet Çallı

19 Mehmet Altıntaş

20 Halit Akpınar

21 Hatıplar (Hidayet Karaatlı)

22 Kel Ethem Karaatlı

23 Kel Kazık Mustafa

24 Kadı Mehmet Gümüş

25 Kadı Mehmet Yusuf

   

Comments