Het land der blinden

Het meest interessante bijbaantje dat ik als student gehad heb was als enqueteur bij een marktonderzoeksbureau. Daar heb ik als methodoloog veel geleerd over de dagelijkse praktijk van commercieel onderzoek. Bijvoorbeeld: mocht ik ooit willen weten wat de gemiddelde Nederlander ergens van vindt, dan geef ik beslist de voorkeur aan een waarzegger.

Een interessant probleem bij het marktonderzoek begin jaren '90 was het verzamelen van telefoonnummers. Die werden illegaal ingekocht bij een corrupte medewerker van de PTT. Voor vijfhonderd gulden kon men een floppy disk kopen met daarop duizend werkende telefoonnummers. Dat liep behoorlijk in de papieren, en één van mijn bazen had daarom een list bedacht. Als je bij de laatste twee cijfers van een gekocht telefoonnummer een arbitrair getal optelde, dan kreeg je namelijk gratis en voor niets een nieuw werkend nummer. Mijn baas had onverwijld twee studenten op deze klus gezet. Zij zaten het hele weekend op een stapel formulieren de laatste twee cijfers van een telefoonnummer door te krassen, en te vervangen door twee nieuwe cijfers. Zo was mijn baas de PTT te slim af.

Ik rook onmiddellijk mijn kans. Voor een schamele honderd gulden kon ik, zo opperde ik, wellicht een computerprogramma schrijven dat deze klus sneller zou klaren. Dat liet mijn baas zich geen twee keer zeggen. Een tijd lang heb ik goed bijverdiend met het uitvoeren van de berekening 'nieuw nummer = oud telefoonnummer + acht' in excel. Toen ik afscheid nam van het marktonderzoeksbureau wist men nog steeds niet hoe ik dat klaarspeelde.

Het was een goede voorbereiding op mijn latere werk, want als methodoloog ben je ook vaak eenoog in het land der blinden. Ik heb geen idee hoe je zoiets raars als menselijk gedrag nou eigenlijk methodologisch moet aanpakken, maar ik begrijp daar schijnbaar toch net iets meer van dan de gemiddelde psycholoog. Mijn artikelen worden in ieder geval gemakkelijk gepubliceerd in psychologische tijdschriften, terwijl de oplettende lezer eenvoudig kan zien dat ik er ook geen sikkepit van snap.

Volgens mij moet je met een lekke band je bandenplaksetje tevoorschijn halen en niet als een idioot op de pedalen gaan staan. Toch is dat laatste wat er gebeurt in de psychologie, waar vrijwel iedereen de levensgrote methodologische problemen van het vak luidruchtig negeert. Blijkbaar houden psychologen meer van fietsen dan van bandenplakken. Jij kunt daar verandering in brengen. Laat je een methodologisch oog aanmeten voor je het land der blinden binnenstapt.