องค์ประกอบของเลือด

หากเจาะเลือดใส่หลอดทดลองแล้วเติมสารป้องกันการแข็งตัวของเลือด เช่น เฮพารินหรือโซเดียมซิเตรท นำเข้าเครื่องปั่น ( Centrifuge ) เลือดจะแยกออกเป็นส่วนต่าง ๆ ได้ดังนี้

1. ส่วนที่เป็นน้ำเลือดหรือพลาสมา ( Plasma ) ประมาณร้อยละ 55 ของปริมาณเลือดทั้งหมด

2. ส่วนที่เป็นเม็ดเลือด ( Corpuscle ) ประมาณร้อยละ 45 ซึ่งเป็นเม็ดเลือดแดง ( Red Blood cell หรือ Erythrocyte ) เม็ดเลือดขาว ( White blood cell หรือ Leucocyte ) และส่วนที่เป็นเกล็ดเลือด ( Platelets  หรือ thrombocyte)

ส่วนที่เป็นพลาสมาจะลอยตัวอยู่ด้านบน และเม็ดเลือดจะตกตะกอนอยู่ด้านล่างของหลอดทดลอง ส่วนเกล็ดเลือดจะอยู่ระหว่างชั้นของน้ำเลือดและเม็ดเลือด

การหาสัดส่วนระหว่างปริมารเม็ดเลือดแดงต่อปริมาณเลือดทั้งหมดเรียกว่า ฮีมาโตคริท       ( Hematocrit ) ในเพศชายจะมีค่าประมาณ 45 % ส่วนเพศหญิงจะมีค่าประมาณ 40 % หรืออาจกล่าวได้ว่าเพศชายมีปริมาณเม็ดเลือดแดงร้อยละ 45 ส่วนเพศหญิงมีเม็ดเลือดแดงร้อยละ 40

หากมีค่าฮีมาโตคริทต่ำกว่านี้ถือว่าเป็นโรคโลหิตจาง ( Anemia ) แต่ถ้าฮีมาโตคริทสูงกว่านี้ถือว่าเป็นคนที่มีเม็ดเลือดแดงสูงกว่าปกติ ( Polycythemia



การทำ บลัดสเมียร์ ( Blood smear )


1. การทำบลัดสเมียร์ใช้เชือกรัดปลายนิ้วให้แน่นหรือใช้มือบีบนิ้วให้แน่นเพื่อให้เลือดคั่ง แล้วใช้เข็มที่ฆ่าเชื้อโรคแล้วจิ้มที่ปลายนิ้ว

2. ให้เลือดหยดลงบนแผ่นสไลด์

3. ใช้สไลด์อีกแผ่นวางทำมุมประมาณ 45 องศา แล้วครูดสไลด์ไปอีกด้านอย่างรวดเร็ว การทำเช่นนี้เรียกว่า การทำบลัดสเมียร์ (Blood smear )

4. วางสไลด์ทิ้งไว้ให้แห้ง จากนั้นหยดสีย้อมไรต์สเตน (Wright s stain ) ลงบนสไลด์ให้ทั่ว ทิ้งไว้ 2 3 นาที นำสไลด์ไปจุ่มในน้ำกลั่น ยกสไลด์ขึ้นมาวางตะแคง ทิ้งไว้ให้แห้งอีกครั้ง จึงนำไปส่องดูด้วยกล้องจุลทรรศน์ โดยใช้เลนส์ใกล้วัตถุกำลังขยายต่ำ ๆ ก่อนแล้วค่อยใช้เลนส์กำลังขยายสูง เลื่อนสไลด์เพื่อตรวจดูทั่ว ๆ สไลด์

เซลล์เม็ดเลือดที่เห็นในแผ่นสไลด์จะมีหลายขนาดทั้งเล็กและใหญ่ ส่วนใหญ่ลักษณะกลม เซลล์ที่มีขนาดเล็กสีม่วงจาง ๆ มักเรียงซ้อน ๆ กันอยู่หลายเซลล์ ตรงกลางเว้าเป็นเงาดำ ๆ นั่นคือเซลล์เม็ดเลือดแดง ส่วนที่เป็นเงาดำ ๆ นั้น คือ ส่วนที่เคยเป็นนิวเคลียส ส่วนเซลล์ขนาดใหญ่คือเม็ดเลือดขาวอยู่กระจัดกระจายทั่ว ๆ ไป ตรงกลางมีนิวเคลียสติดสีม่วงเข้ม มีรูปร่างแตกต่างกัน อาจมีลักษณะเป็นพู 2 3 พู หรือมีลักษณะกลมใหญ่เกือบ ๆ จะเต็มเซลล์ เซลล์ขนาดใหญ่นี้มีจำนวนน้อยกว่าเซลล์ขนาดเล็กไม่มีนิวเคลียส จากสไลด์ที่เห็นอาจเปรียบเทียบได้ระหว่างเม็ดเลือดขาวกับเม็ดเลือดแดง ได้ดังตาราง

ตารางเปรียบเทียบลักษณะเม็ดเลือดขาวกับเม็ดเลือดแดง

จากการเตรียมสไลด์บลัดสเมียร์

 

เม็ดเลือดขาว

เม็ดเลือดแดง

1. ปริมาณ

2. ขนาด

3. นิวเคลียส

 

 

น้อยกว่า

ใหญ่กว่า

เห็นติดสีม่วงชัดเจนมี

ลักษณะเป็นพู ๆ หรือ

กลมใหญ่เกือบเต็มเซลล์

มากกว่า

เล็กกว่า

ไม่มีนิวเคลียส

ตรงกลางเว้าเข้าไปไม่ติดสี

เห็นเป็นเงาดำ



Comments