A - Testament Vej‎ > ‎Proverbi‎ > ‎

Proverbi 1

Provèrbi

1

Pròlogh

1Ij proverbi 'd Salomon. fieul ëd David e rè d'Israel. 2Ël propòsit ëd cost' archèuita a l'é 'd fé conòsse lòn ch'a sìa la saviëssa e la dissiplin-a[1] e 'd giuté a fé antende 'l disserniment dij savi. 3Sò propòsit a l'é 'd mostré a vive na vita dissiplinà e 'd bon ésit, ëd giuté a fé lòn ch'a l'é giust, onest e drit. 4Costi proverbi a mostreran la prudensa ai bonomeri, conossensa e discression ai giovo. 5Ij savi ch'a scoto sti proverbi-sì a vniran giudissios ancora 'd pì. 6J'anteligent a n'arseivràn ëd bon-e indicassion për trové la stra giusta quand ch'a esaminran lòn ch'a veulo dì sti proverbi e parabole, le paròle dij savi e ij sò enigma.

7Ël timor ëd Dé a l'é 'l fondament dla vera conossensa: mach dij fòj a peudrio dëspresié la saviëssa e la dissiplina.

8Mè fieul, fà cas a lòn ch'a dis tò pare quand ch'at amaestra[2], scarta nen da lòn ch'at mostra toa mare. 9Lòn ch'it amprendes da lor at sarà tanme na garlanda[3] an sla testa e 'n colié d'òr portà con onor.

Avertiment contra j'angann dl'avidità

10Mè fieul, lass-te nen ambrojé da gent sensa dë scrùpoj. 11At diso: "Ven con nojàutri, foma d'amboscà për massé quajdun! Mach për divertisse 'n pò: foma tombé un quaj nossent ant na tràpola! 12Travondomlo viv coma ch'a fà la mòrt. Travondomlo tut antregh, fomlo tombé ant na tampa. 13Pensa mach a tut lòn ch'i-j podrìo ciapeje. I ampiniroma nostre ca con tuta la ròba ch'i podroma ciapeje[4]14Fà càusa comun-a con nojàutri, i s'ëspartiroma la tòrta!".

15Mè fieul, va nen con ëd gent ëd cola sòrt-là; sta bin lontan dai sò senté. 16Corje nen dapress: a veulo mach fé 'd còse grame; a fan lest a vërsé 'd sangh. 17Se n'osel as n'ancòrz ch'a l'han butaje na tràpola për ciapelo, as na sta bin lontan. 18Con tut lòn, cola gent-là la tràpola a l'han butala là mach për lor medésim; a saran lor a tombeje 'ndrinta. 19A l'é cola la sòrt ëd tùit coj ch'a son àvid ëd guadagn dzonest: a-j ròba la vita.

Arciam dla saviëssa

20La saviëssa a crija për le stra, ant la publica piassa a fà sentì fòrta soa vos. 21A ciama la gent ch'a stà arlongh la stra gròssa e coj ch'a son assamblà press a l'intrade dla sità. A dis: 22"Fin-a a quand, vojàutri ò ij bonomeri, i restreve tacà a vòstra bonomerìa? Fin-a a quand, vojàutri, ij schergnitor, i pijereve piasì a fé 'd schergne? Fin-a a quand vojàutri fòj i l'avreve an òdio la conossensa? 23Vnì-sì da mi e fé cas ai mè consèj: i dovertrai 'l cheur dëdnans a voi e iv rendrai 'd gent sàvia. 24I l'hai ciamave già tante vòte, ma i l'eve mai vorsù vnì; i l'hai soens dëstendù ij me brass anvers a voi, e i l'eve fàit finta 'd nen. 25Quand ch'i son butame a vòstra disposission, i l'eve fàit j'ignorant e i l'eve arfudà j'arpròcc ch'iv fasìa. 26Contut, quand ch'av tocherà la dësgrassia, maravijeve peui nen ch'i sarai mi a rije. I sarai mi a feve 'd schergne quand ch' ël dësastr av tombrà adòss; 27quand che 'l maleur av ciaprà 'n pien tanme n'orissi con la tempesta; quand ch' ëd brut l'angossa e ij sagrin as antrucran contra 'd voi . 28Antlora i crijereve agiùt, ma mi i rëspondrai nen; im sercreve, ma im trovreve nen.

29A sarà parèj përchè a l'han avù an òdio la conossensa e a l'han soasì d'avèj gnun-a tëmma 'd Nosgnor, 30A l'han arfudà ij mè consej e a l'han fàit nen cas ai mè rimpròcc. 31Për lòn a dovran mangé ij frut amèr d'avèj vorsù vive coma lor a vorìo e a l'avràn da gumité lòn che prima a-j piasìa tant.

32A l'é pròpi për motiv ch'a l'han nen scotame ch' ij bonomeri a marcio lest anvers la mòrt. A l'é për soa testardàgin che jë stupid a trovran mach la ruin-a a speteje. 33Contut, tuti coj ch'a më scoto a vivran an pas e a l'avran gnun sagrin da patì".

Nòte

  1. O "d'istrussion moraj". Il tèrmin מוּסָר (musar) a l'ha tre significà: (1) la dissiplina (régola 'd vita, educassion) che pare e mare a mostro ai sò fieuj e fije, e soe sansion dissiplinarie; (2) amonission, esortassion, consèj, e (3) esercitassion, instrussion, insegnament. A va ansema a חָכְמָה (khokhmah, “sapiensa, abilità moral") e as arfà a j'istrussion moral (la manera 'd vive) ch'ël liber dij proverbi a presenta ai sò letor. Le istrussion a bato an sù cola sapiensa ch'as oten da l'armarché cole ch'a son le conseguense d'assion fòle da part d'àutri e a miro a arforsé l'abilità a ten-e sota contròl l'inclinassion a la folandràgine. Quej vòta sossì a ven quand ch'as fà esperiensa 'd castigh da Nosgnor.
  2. O "at coregg".
  3. O "coron-a".
  4. O "con ëd ladrarìe".
Comments