Maté 13

13

La paràbola dël sëmnor

13:1 An col di-lì, apress d’esse sortì dla ca, Gesù a l'é setasse davsin al lagh. 13:2 Ma tut d'antorn a Chiel a l'é assemblasse tanta 'd cola gent, che Gesù a l'é montà ant na barca për setessje, antramentre che tuta la gent a stasìa an sla riva. 13:3 A-j contava tante còse an dovrand ëd paràbole e a-j disìa: "Sté a sente! Un sëmnor a l'è sortì për sëmné. 13:4 E antramentre ch'a sëmnava, dla smens a l'é cascà arlongh ël senté e j'osej a son vnù e a l'han divorala. 13:5 D'àutra a l'é cascà ant un teren giarin, andoa ch'a j'era pòca tèra, e sùbit a l'é brojà përché 'l teren a l'era nen përfond. 13:6 Quand ch'al sol a l'é levasse, nopà, ël broj a l'é brusatasse përché a l'avia nen bastansa 'd rèis e a l'é sëccasse. 13:7 D'àutra smens a l'é cascà an mes a dle ronze, le ronze a son chërsùe e a l'han stenzula. 13:8 Ma d'àutra smens a l'é cascà ant na bon-a tèra e a l'ha frutà 'd gran, chi sent vòlte tant, chi sessanta, chi tranta. 13:9 Chi ch'a l'ha d'orije për sente, a farìa bin a sente1.

13:10 Antlora ij dissèpoj a son avzinasse 'd Chiel e a l'han dije: "Përché i-j parle-tu parèj për ëd paràbole?". 13:11 A l'ha rësponduje: "A vojàutri a l'é stàit acordà 'd conòsse ij segret dël regn dël cel, ma nen a lor2, 13:12 përché a col ch'a l'ha a-j sarà dàit ancora 'd pì e a n'avrà an abondansa, ma col ch'a l'ha pa nen, fin-a 'l pòch ch'a l'ha a-j sarà gavà. 13:13 A l'é për costa rason ch'i-j parlo an dovrand ëd paràbole, parèj ch'an vëdend a vëddo nen e ch'an sentend a sento e a capisso nen. 13:14 A lor rësguard as compiss la professìa d'Isaia ch'a dis: 'Vojàutri i stareve a sente con atension, ma i capireve nen; i vardreve con atension ma i comprendreve mai, 13:15 përché 'l cheur ëd sta gent-sì a l'é vnì gargh; a son dur d'orije e a l'han sarà j'euj, parèj che con ij sò euj a s-ciairo nen e con le soe orije a sento nen, con ël cheur3 a capisso nen, (e 'd conseguensa) as converto nen e mi i-j varisso nen'. 13:16 I vòstri euj, nopà, a son beat përché a s-ciairo e vòstre orije a sento. 13:17 Iv diso la vrità: tanti profeta e 'd gent giusta a l'avrio tant vorsù vëdde lòn che vojàutri i vëdde ma a l'han pa vëddulo, e sente le còse che vojàutri i sente e a l'han pa sentule.

13:18 Antlora ssté a sente lòn ch'a veul dì la paràbola dël sëmnor. 13:19 Quand che quejdun a scota la paròla dël regn e ch'a la capiss nen, ël malign a ven e as na pòrta vìa lòn ch'a l'era stàit sëmnà an sò cheur: sosì a l'é la smëns ch'a l'era stàita sëmnà arlong ël senté. 13:20 La smëns sëmnà ant un teren giairin, a l'é col ch'a scota la paròla e ch'a l'arsèiv sùbit con piasì, 13:21 ma sicoma ch'a l'ha gnuna rèis an chiel istèss e a ten nen dur, quand ch'a ven-o dij sagrin o la persecussion për motiv dla paròla [soa fej] a resist nen e a ven men-o. 13:22 La smëns sëmnà an mes dle ronze a l'é col ch'a scota la paròla ['d Nosgnor], ma ij crossi për le ròbe 'd sto mond e la sedussion dle richesse a stenzo la paròla, parèj ch'a fruta nen. 13:23 Ma coj ch'a l'han arseivù la smens an bon-a tèra, a son coj ch'a scoto la Paròla e ch'a la capisso. Coj-li a dàn ëd frut, chi sent vòlte tant, chi sessanta, chi tranta 'd lòn ch'a l'era stàit sëmnà.

La paràbola dl'erba grama

13:24 Chiel a l'ha 'dcò proponuje n'àutra paràbola e a l'ha dit: "Èl regn dël Cel a smija a n'òm ch'a l'ha sëmnà an sò camp dla bon-a smens. 13:25 Antramentre che tùit a dormìo, a l'é vnuje un nemis cha l'ha sëmnà ëd gramon an mes dël forment [ëd col camp] e peuj a l'é scapà via. 13:26 E quand che la smens a l'é brojà e a l'ha frutà 'd gran, a l'é vdusse 'dcò ël gramon. 13:27 Antlora ij servitur dël padron a l'han dije: "Signor, has-to pa sëmnà 'd bon-a smens an tò camp? Coma va-lo donca ch'a-i é 'd gramon?". 13:28 E a l'ha dije: "A l'é 'l nemis ch'a l'ha fàit lòn". E i servitor a l'han replicà: "Veules-to ch'i andom' a sarbielo?". 13:29 "Nò, përché, an cheujand ël gramon, i podrie 'dcò sreisé ël forment. 13:30 Lasseje chërse tùit doi ansema fin-a a la mësson. A la mësson i diraj aj mëssoné: 'Levé prima 'l gramon e gropelo an gerbe për bruselo, ma peuj fé 'l gran e ambaronelo ant ij mè grané'".

La paràbola dla smens ëd senëvra

13:31 A l'ha proponuje n'àutra paràbola e a l'ha dije: "Èl regn dël Cel a smija a la smens ëd senëvra che n'òm a l'ha pijà e sëmnà an sò camp. 13:32 E combin ch'a sia la pi pcita tra tute le smens, quand ch'a chërs, a vniss la pianta la pì àuta ch'a-i sia e a dventa 'n erbo, dë manera che j'osej dël cel a-i ven-o a fé ij sò ni an sij branch".

La paràbola dël chërsent

13:33 A l'ha dije n'àutra paràbola: "Èl regn dël Cel a smija al chërsent che na fomna a pija e a mës-cia con tre mzure 'd farin-a, fin-a tant ch'a sia tut' alvà".

Èl but dle paràbole

13:34 Gesù a parlava ëd tute ste còse al pòpol con dle paràbole; chiel a-j parlava nen sensa 'd paràbole, 13:35 përch' a fussa adempì lòn ch'a l'avìa dit ël profeta: "I dovertraj mia boca për dì 'd paràbole, i nunsiaraj lòn ch'a l'é stàit stërmà da la fondassion dël mond".

La spiegassion për ij dissèpoj

13:36 Antlora Gesù a l'é slontanasse dal pòpol e a l'é intrà antëcà, e ij sò dissépoj a son vnù da Chiel e a l'han dije: "Spieghene la paràbola dël gramon ant ël camp". 13:37 A l'ha rësponduje: "Col ch'a l'ha sëmnà la bon-a smens a l'é 'l Fieul dl'Óm, 13:38 Ël camp a l'é 'l mond; la bon-a smens a l'é la gent dël Regn4. L'erba grama a l'é la gent dël malign5, 13:39 e 'l nemis ch'a-j sëmna a l'é 'l diav. La mësson a l'é la fin dël mond e ij mëssoné a l'é j'àngej. 13:40 Tanme as sarbia l'erba grama e as la fa brusé6, a sarà l'istess a la fin dël mond. 13:41 Ë Fieul ëd l'Óm a mandrà ij sò àngej e lor a sarbiaran da sò Regn tut lòn ch'a l'é càusa 'd pecà7 ansem a coj ch'a fan lòn ch'a l'é nen giust, 13:42 e a-j campran ant la fornas anvisca andoa a-i sarà 'd pioré e 'd schërziné 'd dent8. 13:43 Antlora ij giust a bërlusëran com ël sol ant ël Regn ëd sò Pare. Chi ch'a l'ha d'orije për sente, a farìa bin a sente.

Le paràbole dël regn dël cel

13:44 "Ël Regn dël cel a l'é tanme 'n tesòr stërmà ant un camp, che n'òm a l'ha trovà e a l'ha stërmà, e peuj, për la gòj ch'an n'ha, a vend tut lòn ch'a l'ha e a cata col camp.

13:45 Ancora, ël Regn dël cel a l'é tanme 'n mërcant ch'a va 'n serca 'd bele perle. 13:46 Quand ch’a l'ha trovà na perla 'd grand valor, a l'é andass-ne a vende tut lòn ch'a l'avìa e peuj a l'ha catala.

13:47 Ancora, ël Regn dël cel a l'é tanme na rèjt campà ant ël mar e ch'a ciapa ògni sòrt9 ëd pess. 13:48 Quand ch'a l'é pien-a, ij pëscador a la tiro a riva, peuj assëtà ch'a son tut d'antorn, a buto 'l pess bon da banda andrinta dle cassiëtte e a campo via col ch'a l'é nen bon. 13:49 A sarà parèj a la fin dël mond. J'àngej a rivran e a sern-ran ij giust dai gram, 13:50 e a-j campran ij gram ant la fornas avisca andoa a-i sarà 'd pioré e 'd schërziné 'd dent.

13:51 Gesù a-j dis: "Eve capì tute ste còse?" E a l'han di-je: "Eh, Signor". 13:52 Antlora Gesù a l'ha di-je: "A l'é për lòn che minca scriba10 ch'a sia bin istruì për ël Regn dël cel, a smija 'n padron11 ch'a gava fòra da sò tesòr ëd ròba neuva e' d ròba veja".

Arfud a Nazaret

13:53 E quand che Gesù a l'é rivà a la fin ëd coste paràbole, a l'é andass-ne via da là. 13:54 A l'é rivà ant sò paìs e a l'é butasse a dotriné 'l pòpol ant sòa sinagòga. A l'ero tùit maravijà e a disìo: "Com é-lo che cost òm-sì a l'ha tanta sapiensa e 'l podèj 'd fé 'd miràcoj? 13:55 Sto-sì é-lo nen pa 'l fieul dël carpentié? Soa mare ha-la pa nòm Maria? E ij sò frej han-ne pa nòm Giaco, Giose, Simon e Giuda? 13:56 E soe seur son-ne fòrsi nen fra 'd noi? D'andoa ven-ne a st'òm-sì tute ste còse?".13:57 Ëd manera ch'a n'ero scandalisà. Ma Gesù a-j dis: "Un profeta, s'a l'é nen onorà, a l'é mach an sò paìs e an soa famìja". 13:58 E ansilà Gesù a l'ha fàit mach pòchi miracoj, për motiv ch'a l'avìo nen fej an chiel.

Nòte

1O "ch'a senta", "ch'a scota".

2A lor a l'é stàit nen concedù.

3La ment.

4O "Ij fieuj dël Regn".

5O "Ij fieuj dël malign".

6O "as la brusa con ël feu".

7O "ij scàndoj".

8Espression ëd ràbia

9Tute qualità 'd pess.

10Espert dla Lej.

11O "Pare d' famija".

Comments