แม่น้ำน่าน



แม่น้ำน่าน มีต้นกำเนิดอยู่ในเทือกเขาหลวงพระบาง จังหวัดน่าน มีความยาวตลอดลำน้ำ 615กิโลเมตร ซึ่งยาวที่สุด ในบรรดาแควต้นน้ำเจ้าพระยาด้วยกัน นับเป็นหนึ่งในแม่น้ำสายหลักในภาคเหนือและภาคกลางของไทย โดยได้ไหลรวมกับแม่น้ำปิง กลายเป็นแม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำสำคัญสายหนึ่งของประเทศน่านไหลจากอำเภอเฉลิมพระเกียรติ อำเภอทุ่งช้าง อำเภอเชียงกลาง อำเภอปัว อำเภอท่าวังผา อำเภอเมืองน่าน อำเภอภูเพียง อำเภอเวียงสา อำเภอนาน้อย ผ่านมาทางอำเภอนาหมื่น จังหวัดน่านและถูกกั้นด้วยเขื่อนสิริกิติ์ ที่อำเภอท่าปลา จังหวัดอุตรดิตถ์ จากนั้นไหลผ่านอำเภอเมืองอุตรดิตถ์อำเภอตรอน อำเภอพิชัย ลงมายังอำเภอพรหมพิราม อำเภอเมืองพิษณุโลก แล้วไหลผ่านอำเภอเมืองพิจิตร อำเภอตะพานหิน อำเภอบางมูลนาก รวมกับแม่น้ำยม ที่ตำบลเกยไชย อำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์ แล้วไหลไปรวมกับแม่น้ำปิง ที่ตำบลแควใหญ่ อำเภอเมืองนครสวรรค์ จังหวัดนครสวรรค์

แม่น้ำน่าน เป็นแม่น้ำสายหลักที่หล่อเลี้ยงผู้คนทั้งจังหวัด และทอดยาวไปจนถึงดินแดนตอนล่างกึ่งกลางของประเทศ ประจบกันเป็นแม่น้ำเจ้าพระยา สายน้ำแห่งนี้ ย่อมเป็นที่หวังและที่หมายของคนในถิ่นนี้ ที่จะดับความร้อนในกายได้บ้าง และจะเป็นแหล่งน้ำที่จะนำความสุขมาสู่มวลมนุษย์ในสังคมแห่งนี้

                                                                    

 เกือบค่ำแล้ว หลังจากพักผ่อนมาครึ่งค่อนวัน จึงได้มีโอกาสนำพา เด็ก ๆ ไปเล่นน้ำน่าน ซึ่งต่างก็ชักชวนและรบเร้าอย่างมาก ที่จะได้ไปเล่นน้ำที่นั่น

                หาดหินขาวแห่งบ้านท่าช้าง ในเขตเทศบาลเมืองน่าน เป็นที่ชุมนุมของพลเมืองชาวน่านจำนวนไม่น้อย รวมถึงนักท่องเที่ยวต่างถิ่นต่างเมือง ย่อมต้องมาที่ริมน้ำน่านแห่งนี้

                บรรยากาศที่เต็มไปด้วยความเป็นธรรมชาติแห่งสายน้ำ ความเป็นวัฒนธรรมของชนพื้นเมืองแห่งล้านนาตะวันออก สายน้ำน่านที่หล่อเลี้ยงชีวิตของผู้คนเพียงกว่าห้าแสนคนอย่างสงบสุข

                ริมน้ำน่าน มีร้านรวงมาจัดแสดงออกร้านขายน้ำ ขายอาหารกันตลอดแนว ผู้คนไหลหลั่งพรั่งพรูมานั่งกินลมชมน้ำ และลงเล่นน้ำดับร้อนกันอย่างมากมาย เด็ก ๆ ลงเล่นน้ำกันอย่างสนุกสนาน น้ำน่านไหลผ่านตัวเมืองน่านในหน้าแล้งเช่นนี้ น้ำใสไหลเย็นมองเห็นหินขาวสวยงาม

                แม้ในเมืองหลวงจะประดังประดาไปด้วยปัญหาการเมืองมากมาย ชาวน่านก็ยังมีความสุขความสบายกันตามอัตภาพ แม่น้ำน่านหล่อหลอมดวงใจของชาวน่านเข้าด้วยกัน แม้เราจะมีความคิดเห็นที่แตกต่าง แต่เราก็ไม่ได้แตกแยกกันจนเกินเหตุ อันจะนำความพินาจเสียหายมาสู่บ้านเมือง ซึ่งเคยเกิดขึ้นตามประวัติเมืองน่านแต่ครั้งโบราณกาล

                เมืองน่านเดิมนั้นมีชื่อเรียกว่า “วรนคร” และ “นันทบุรี” ซึ่งได้เปลี่ยนไปตามยุคสมัย เคยเป็นเมืองขึ้นของพม่า สุโขทัย เชียงใหม่ แต่ก็สามารถดำรงความเป็น “นครน่าน” ได้ไม่เปลี่ยนแปลงไปมากนัก เมืองเล็ก ๆ ที่อุดมไปด้วยวัฒนธรรมล้านนาที่ยังคงเหลือกลิ่นไอแห่งอดีตอย่างเข้มข้น ความเป็นไทยเหนือ ความเป็น “น่าน” ยังถูกสืบทอดอนุรักษ์มาจนถึงลูกหลานในปัจจุบัน  ความบอบช้ำและล้มเหลว มันกลายเป็นอดีตสอนใจชาวน่านมามากพอแล้ว

                แม้ว่ากาลเวลาจะเปลี่ยนแปลงวัตถุและยุคสมัยต่าง ๆ และกลายเป็นสิ่งที่บันทึกความเป็นไป ของเมืองน่านไว้จนถึงปัจจุบัน ภาพวาดจิตกรรมฝาผนังแห่งวัดหนองบัว และวัดภูมินทร์ในจังหวัดน่าน กลายเป็นล้านนาตะวันออกอันลือเลื่อง โดยช่างเมืองน่าน ศิลปะอื่น ๆ ที่ผสมผสานกันหลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นเจดีย์พระธาตุช้างคำวรวิหาร มีลักษณะคล้ายเจดีย์ของเมืองศรีสัชนาลัย เจดีย์ทรงศิลปะพม่า แห่งวัดสวนตาล หรือพระธาตุจามเทวีแห่งวัดพญาวัด ศิลปะคล้ายละโว้ แหล่งเครื่องปั้นดินเผาและเตาเผาแห่งบ้านบ่อสวก

                สายน้ำน่านหลั่งไหลนำความสุขมาสู่ชาวเมืองน่านนับแต่มีสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่ พื้นที่ราบลุ่มแม่น้ำน่าน เป็นที่ปลูกพืชพันธุ์หล่อเลี้ยงชาวน่านมาช้านาน

                และในวันนี้ สายน้ำน่าน ยังเป็นสถานที่ดับร้อนในกายคนได้ไม่มากก็น้อย

                แม้เมืองน่านอยู่ห่างจากทะเลราวพันกิโลเมตร ... เราก็มีทะเลเมืองน่านอยู่ในตัวเมืองแล้ว

                ความสุขทางกายที่เราแสวงหานั้น อาจตอบแทนได้ง่าย แต่ความสุขทางใจนั้นเล่า...น้อยนักจะมีคนหยั่งถึง

Comments