04
 

 

esence

bir yaşamın izdüşümü

 

anasayfa  

  

 

 

 

 

 

ESEN YEL'LE

YAŞAMIN HAVASINDAN SUYUNDAN

 

Öyküşiir – aylık dergi ekim 2000 sayı 20

 

 

Öyküşiir - Esen Yel şu an nerede? Mekan olarak, zaman olarak, yazınsal yaşam olarak..

 

Esen Yel - Esen Yel, İstanbul'la vedalaştı. Ege'nin şirin bir yöresinde şu anda. Doğa yürüyüşleri yapıyor. Okuyor.. Yazıyor.. Klasik müzik dinliyor.. Dostları uzaklarda kalsa da.. yazışıyor onlarla. Zaman olarak Tanpınar'ın söyleyişine uyar mı acaba..

 

"Ne içindeyim zamanın

Ne de büsbütün dışında.."

 

Belki de epeyce ilerisinde..

 

Yazınsal yaşam olarak.. Ege'ye sanıyorum iyi bir donanımla döndü. En güzel ürünlerini vermeye hazırlanıyor olmalı..

 

Öyküşiir - Bu kaybolan ya da geçip giden zamanın adı nedir?

 

Esen Yel - Kaybolan ya da geçip giden biz miyiz, zaman mı bilemiyorum. 'Zaman' dersek.. Zaman bir talih kuşudur. Sembolist şairlerin şiirlerine benzer. Her insan zekasına, yeteneklerine ve de dünyaya bakışına göre bir anlam yükler ona. Bence ona yüklenen en olumlu anlam üretme düşüncesidir. Gerçekten yana, doğrudan yana, insandan yana.. Üretmek, zamanı sağlıklı algılamaktır bir bakıma. Kaybolan 'biz'sek eğer.. Kaybolmamak için yine üretmek gerekiyor..

 

Öyküşiir - Esen Yel hangi sevinçleri yaşadı? Bu coşku zamanları, hangi ürünleri oluşturdu?

 

Esen Yel - Esen Yel yaşama iyimser bakar genelde. Yaşamdaki olumsuzluklarla savaşırken güzelliklerden de olabildiğince tat almaya çalışır. Mutluluğun, sevincin sürekli olmadığını bilir. Bu nedenle gördüğü an yakalayıverir onları. Bu anlar güzel ürünlerin oluşmasında etkilidir. Oluşan her ürün de yeni bir sevincin, mutluluğun kaynağı olur. Gönlün ekranına giriveren bir çift ışıltılı göz, kulaklara ulaşan büyülü bir söz yazma isteği uyandırır onda.. Ve yazar..

 

Özgürlük Perisi, Adını Çocuklar Koysun, Zıkkımın Peki, Aksaray ve Ankara'nın güzel zaman dilimlerinde oluşmuşlardır.

 

Bir Dünya Masalı, Komünistleri Tanıyan Köpek, Demokrasi Sakız Çiğniyor, Umutlar da Solar, İstanbul'un güzelliklerinin ürünleridir. Yaşamda 'araya giren güzel görüntüler' oluşturur güzel ürünleri. Ancak, yaşamın büyülü formülü diyalektikten haberi olmalı insanların..

 

Öyküşiir - Uzun süren bir sessizlik yaşadınız..

 

Esen Yel - Öyle.. Uzun sessizlik.. Bu süreye epeyce aşk da sığdı.. Güzel yaşam dilimleri de.. Bu aradaki güzel görüntüler hemen yazıya dönüşmedi. Ama zaman içinde dönüşeceğinden hiç kuşkunuz olmasın.. Hem de daha bir canlı, daha bir soluk alıp veren ürünler olarak.. Yazılanlar da var. Üzerinde yaşadığım 'köyün' yayın organında yazdım. Otuz yıl kadar üzerinde yaşadığım bir köyün.. 2000'de.. GAZETE KADIKÖY'de her hafta yazdım. HAVA DURUMU genel başlığı altında kısa fıkralardı bunlar. Gülümseten, iğneleyen küçük küçük fıkralar..

 

Öyküşiir - Hangi yazınsal türlerle buluştunuz?

 

Esen Yel - İlkin şiirle.. 1956 - 65 arasında kırk dolayında şiirim Savaştepe, Damla, Şiir, Yelpaze, Ege Ekspres dergi ve gazetelerinde yayımlandı. İki antolojide yer aldı. Daha sonraları Özün, Edebiyat 81 dergilerinde de birkaç şiir..

 

On üç yaşında ilk öykülerimi yazdım. Bunlardan biri, o zamanlar adını bile duymadığım, kara mizah özelliklerini taşıyordu. 1960'lı yıllarda Ataç özentisi denemeler.. Knut Hamsun'un Viktorya'sı, Stefan Zwaig'ın Acımak'ı üzerinde senaryo denemeleri. Ve özgün iki senaryo..

 

1965.. İstanbul'da YARGI dergisi çıkıyordu. Keskin politik bir dergi. Yargı'nın İzmir temsilciliğini yaptım. Dergide politik köşe yazıları yazdım. Köşe başlığı İZMİR MEKTUBU adını taşıyordu..

 

1967'de Alpay Kabacalı'nın çıkardığı GERÇEKLER POSTASI'nda Nazım Hikmet'in Gözyaşları başlığıyla bir dizi şiir tanıtım yazısı..

 

Ve 12 Mart günleri.. 70'li yıllar.. Ankara'da çıkan YENİGÜN gazetesinde köşe yazıları.. Rifat Ilgaz'ın yönettiği mizah sayfasında her hafta bir öykü.. Eğitim sayfaları.. Mizah sayfaları.. Yine Ankara'da çıkan YENİ HALKÇI gazetesinde bir süre köşe yazıları.. Ahmet Arif'le tanışmamız o günlere rastlar. Gazetede sayfa sekreteriydi..

 

1975'ten sonra Anadolu'dan, Yapıt, Edebiyat 81, Yaşasın Edebiyat, Panik dergileriyle Cumhuriyet, Dünya, Politika, Demokrat gazetelerinde kısa fıkra, eleştiri, öykü, şiir ve röportajlarım yayımlandı.

Ve 1980'de BİR DÜNYA MASALI.. İstanbul Akademik Sanat Topluluğu oynadı. Üsküdar Sunar Tiyatrosu'nda. Yüksel Özkök Sahneye koydu.

 

1981'de UMUTLAR DA SOLAR.. Orhan Kemal'in Önce Ekmek öyküsünden uyarlanan 35 dakikalık renkli, sesli, 8 mm'lik film..

 

1987.. Bir roman.. Yine mizah.. DEMOKRASİ SAKIZ ÇİĞNİYOR..

 

öyküşiir - Genel olarak sanata, özel olarak da öykü ve romana nasıl bakıyorsunuz?

 

Esen Yel - Bir 'yaratış' olarak bakıyorum sanata. Yaratışta tıpkısını üretmek yoktur, özgünlük vardır. Yeryüzündeki milyarlarca sanat ürünü birbirine benzemez. Hepsinin kendine özgü 'kişilikleri' , tatları, renkleri, kokuları vardır. Ulaştıkları kitlelere sundukları mesajları vardır.

Öykü ve romana da sanatın içinden bakıyorum. Öyküler, romanlar bir yaşam demeti sunarlar bize. Bir düş dilimi, acı dilimi, mutluluk dilimi, düşünce dilimi.. Hele bir de kıvamını tutturmuşsa yazar..

 

Öyküşiir - Peki, mizaha nasıl bakıyorsunuz?

 

Esen Yel - Çok ciddi bakıyorum. Mizahta kalite yakalanırsa evrensele ulaşmak kolaylaşır. Evrensele ulaşan yazar da üslubunu geniş kitlelere sevdirir.

Mizahta akıl.. Kavrayış.. Seziş.. Kıvraklık.. Çok çok önemli. Saniyenin bilmem kaçta kaçı kadar bir zaman kesitindeki kıvılcımı, şimşeği, yalnızca hissedilebilen hareketi yakalayıp anında mizah diline çevirmek pek de kolay olmasa gerek. Yalnızca hissedilebilen hareketi yakalayıp anında bir fotoğraf karesine dönüştürmek gibi işte.. Bu dönüştürme işi çok çok güç.. Mizahın bulunduğu sanat yapıtında hantal malzeme kullanamazsınız. Üretim hatası hemen kendini belli eder.

 

Öyküşiir - Biraz da düşlerinizden söz eder misiniz?

 

Esen Yel - Çocukluğumu, gençliğimi, bugünümü elemek elemek elemek.. Eleğin üzerinde kalanlarla altına geçenleri dünya görüşümün denetiminde yeniden yapılandırmak.. Güzel ürünlere dönüştürmek.. Dünyadaki güzel ürünlerin arasına karıştırıvermek..

Ve zaman içindeki yolculuğumu düşsel renklerle tatlarla sevgilerle sürdürmek..

 

Öyküşiir - Yeni ürünler var mı?

 

Esen Yel - Var da.. Öncelikle eski kitaplarımın güncellenmiş baskılarını görmek istiyorum. Hemen ardından da yeniler gelecek..

 

İlginize teşekkür ediyorum..

 

Öyküşiir - Biz teşekkür ediyoruz..