İlaçlar, aşılar

    İş özellikle sağlığa geldiğinde mutlaka bir profesyonelin görüşünü almak lazım. Ben de Dr. Eyüp Oğan'ın bu konuda hazırlamış olduğu yazıyı kullanmayı tercih ettim. Bana yazısını kullanmama izin verdiği için çok teşekkür ederim..


SEYAHAT HASTALIKLARINDAN KORUNMA

İş veya tatil amaçlı çok farklı gelişme düzeyindeki ülkelere seyahat edilmesi, hijyen koşulları yetersiz olan yerlerde konaklanması, çalışılması, bazı sağlık risklerini de beraberinde getirmektedir. Bu riskleri en aza indirgemek, her şeyden önce gidilecek ülke hakkında yeterli bilgilenmenin sağlanması ile başlar.

Gelişmişlik derecesi azaldıkça, seyahat nedeniyle karşılaşılabilecek hastalıkların ve sağlık problemlerinin sayısı artmaktadır. Buna paralel olarak bilgilenme ve alınması gerekli sağlık önlemlerinin değeri de artmaktadır. Sağlık önlemleri arasında genel ve tüm ülkeler için geçerli kurallar olmakla birlikte her ülkenin kendine özgü koşulları nedeniyle farklı ihtiyaçlar da ortaya çıkabilmektedir. En başta aşılanma ihtiyaçları farklılık gösterebilmektedir.

Ülkemiz açısından, aşılama programları yenidir. Erişkinlerin aşılanmasında ise zaaflar bulunmaktadır. Pek çok kişi aşılanma ve geçirilmiş hastalıklar konusunda net bilgilere sahip değildir. Bu nedenle seyahat için gerekli aşıların tespiti, kan testleriyle araştırma yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Bazı aşıların ülkemizde bulunmaması ve kullanım sürelerinin kısa olması; aşı temin edilmesi ve stoklanmasında sorun yaşanmasına neden olmaktadır. Ayrıca aşıların koruyucu etkisinin başlaması için değişen sürelere ihtiyaç vardır.

Bütün gelişmiş ülkelerde, seyahat için hazırlanma süresi en az 3 hafta olarak verilmektedir. Bu süre bizim için daha fazlasıyla gerekli olmasına karşın, çoğu zaman son anda başvurulmaktadır. Bu verilebilecek sağlık desteğinin etkinliğini azaltmaktadır.

1.1   Ne Zaman Başvurmalı?

Gerekli olan aşıların tespiti, temin edilmesi, yapılması ve aşıların koruyucu antikor oluşturabilmesi için, gerekli minimum süre, seyahat tarihinden en az 3 hafta (Afrika ülkeleri için 4 hafta) öncesidir. Daha kısa süreli başvurularda risk yeterince karşılanamaz. Özellikle hijyen koşulları kötü olan Afrika, Asya ve Pasifik bölgesine seyahat edecek olan herkesin, en kısa zamanda (diğer işlemlere başlamadan önce, ilk olarak) sağlık servisine başvurması en doğru yaklaşım olacaktır.

SEYAHAT HASTALIKLARI İÇİN ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

Seyahat nedeniyle karşılaşılabilecek hastalıklar listesi hayli uzundur. Her hastalık, seyahat sırasında da ortaya çıkabilir. Ancak seyahat hastalıkları, yolculuktan başlayarak, gidilecek ülkenin koşullarından kaynaklanabilecek her tür hastalık anlamında kullanılmaktadır. Bu hastalıklar yolculuk şekline, kalınacak süreye, ülkenin sağlık düzeyine ve konaklama koşullarına göre değişebilmektedir.

Dünya Sağlık Örgütünün verilerine göre, seyahate çıkan insanlarda en çok turist ishali ve bağırsak enfeksiyonu görüldüğü belirtilmekle beraber, bunun dışında pek çok ciddi ve ölümcül hastalık da listeye eklenebilmektedir. Bu nedenle sağlık önlemlerini ciddiye almak gerekir. Bilgilenmek, korunma için ön koşuldur. Bilgilenmenin kapsamı gidilecek bölgenin koşulları, sık görülen hastalıklar, zorunlu ve gerekli aşılar, ülkenin sağlık sistemi, konsolosluk telefon ve adres bilgileri, acil durumda yardım alınabilecek kurum ve kişileri de kapsamalıdır.

2.1    Seyahat Nedeniyle Uyulması Gereken Genel Sağlık Önlemleri  Nelerdir?

2.1.1   İçme suyunun güvenli olmadığı yerlerde:

o        Hijyenik kutu veya şişe içecekleri her zaman tercih edin,

o        Kaynatılmış su ile hazırlanan çay ve kahve gibi içecekleri, açık soğuk içeceklere tercih edin,

o        İçme suyunu mutlaka kaynatın (veya klor tableti ile dezenfekte edin),

o        Kutu veya şişe içeceklerin ağza değen kısmını da silerek temizleyin,

o        İçeceklerinize buz koymayın,

o        Dişlerinizi musluk suyu ile fırçalamayın.

2.1.2       Yiyeceklerin güvenli olmadığı yerlerde:

o        Tazeliğinden ve kaynadığından emin olmadığınız gıdaları yemeyin,

o        Çiğ veya iyi pişmemiş tüm yiyeceklerden (salata, pişmemiş sebze, süt ve süt ürünleri vb) kaçının,

o        Kabuklu yiyecekleri kendiniz soyarak yemeye özen gösterin,

o        Sokakta satılan yiyecek ve içeceklerden uzak durun,

o        Güvenilir olmayan yerlerden dondurma vb almayın,

o        Ambalajlı olarak satılan gıdaların son kullanma tarihlerine dikkat edin,

2.1.3        Diğer önlemler:

o        Ellerinizi sık ve sabunlu su ile yıkayın,

o        Sağlık kuruluşuna başvurmanız durumunda kullanılan iğne vb tek kullanımlık olduğundan emin olun. Şüphe durumunda müdahaleyi kabul etmeyin,

o        Temizliği şüpheli sularda yüzmekten kaçının, 

o        Kedi, köpek, maymun gibi hayvanlarla temastan kaçının, ısırılma durumunda sağlık kuruluşlarına başvurun,

o        Mantar ve parazit enfeksiyonlarından korunmak için ayaklarınızı temiz ve kuru tutun, çıplak ayakla dolaşmayın,

o        İlk yardım kitabını mutlaka okuyun. (ve yanınıza aldığınızdan emin olun)

o        Güvenli olmayan seksten kaçının. Prezervatifin cinsel ilişkiyle bulaşan pek çok hastalıklardan koruyucu olduğunu unutmayın.

SIK GÖRÜLEN SEYAHAT HASTALIKLARI VE KORUNMA

3.1    Seyahat Şekline  bağlı hastalıklar ve Sorunlar

Zaman farkı sonucu oluşan sersemlik, emboli (Akciğer, kalp, beyin vb)

3.1.1  Derin ven trombozu

Özellikle uzun yolculuklar sırasında hareketsiz kalma sonucu, bacak damarlarında oluşan pıhtı, bacakta ağrı ve şişliğe neden olur. Pıhtının, yerinden koparak uzak organ damarlarını tıkaması emboli olarak tanımlanır. (Başta akciğer olmak üzere, beyin kalp damarlarının etkilenmesi sonucu ciddi hastalıklara neden olabilir. )

Ekonomi Klas Sendromu' olarak da adlandırılan “derin ven trombozu” 40 yaş üstündekilerde, hamilelerde, daha önce varis ve benzeri şikâyeti olanlarda, yakın zamanda karın veya bacak ameliyatı geçirenlerde, doğum kontrol ilacı kullananlarda, aşırı şişmanlarda, susuz kalanlarda ve bazı ilaçları alan kişilerde diğerlerine göre daha sık görülür. Hastalık bacaklarda hassasiyet ve kızarıklık, ağrı ve ateşle başlar. Bu dönemde yapılan tedavi ile sorun çabuk geriler. Fakat pıhtı yerinden koparak akciğer damarını tıkarsa, şiddetli göğüs ağrısı, solunum sıkışması ve nefessiz kalma sonucu ölüme neden olabilir.

Derin ven trombozu'na bağlı rahatsızlıklar, üç saatten uzun yolculuklarda zaman zaman koridorda yürüyerek, küçük egzersizler yaparak veya doktora danışıp, yolculuk öncesinde bir tablet aspirin ile kanı sulandırarak engellenebilir.

3.1.2  Jetlag Sendromu

Uzun yolculuklarda zaman farkı da sağlığı etkiler. Jetlag Sendromu olarak adlandırılan ve kısa sürede üçten fazla zaman diliminin aşıldığı yolculuklarda ortaya çıkar. Halsizlik, huzursuzluk, uykusuzluk, baş ağrısı, konsantrasyon bozukluğu, hazımsızlık, mide - bağırsak şikâyetleri veya eklemlerde şişme ve ağrı ile kendini gösterir. Zaman farkı şikâyetlerini azaltmak için, gitmeden önce iyi dinlenmiş olmaya ve kısa süreli uyku dahil yolculuk boyunca mümkün olduğunca dinlenmeye dikkat edilmeli. Fizik kondüsyonun artırılması ve gevşeme egzersizleri uyumu kolaylaştırır. Yolculuk esnasında da koridorda ve otururken egzersizleri tekrarlamalı. Yolculuk sırasında bolca su içilmeli, alkollü, kafeinli içeceklerden uzak durulmalıdır.

Yolculuk boyunca 45 dakikadan fazla uyunmamalı, varış yerine, mümkünse gün ışığında varılmalı ve yemek saatleri varış yerine göre ayarlanmalı.

3.1.3   Kronik hastalıklar ve uçakla seyahat

Kronik hastalıklarda, uzun süreli uçuşlar ve zaman farkı nedeniyle, ilaçların alım zamanı kayabilir. Bu durum; insülin, kalp ilaçları, tansiyon ilaçları, heparin gibi ilaç alanlarda bazı ek riskler doğurabilir. Hastalığı nedeniyle ilaç kullananların yola çıkmadan önce doktoruna danışarak, ilaçları ve dozlarını düzenletmeleri yararlı olabilir.

Kalp yetmezliği, yeni geçirilmiş kalp krizi veya spazmı, ritm bozuklukları,  kafa içi basıncı artıran hastalıklar, inme, orak hücre hastalığı uçakla yolculuğa engel hastalıklardır. Yeni ameliyat geçirmiş olanlar, kontrolsüz hipertansiyon hastaları, derin anemisi ve aktif epilepsi hastalığı ile bulaşıcı hastalık geçirmekte olanların doktor kontrolü / onayı sonrası uçakla seyahat etmesi daha doğrudur. Ayrıca kalp pili olan hastaların, elektronik tarayıcılı kapılardan veya radar yakınlarından geçmemesi gerekir.

3.1.4   Hamilelik ve  uçakla seyahat

Hamilelik genel olarak seyahate engel bir durum değildir. Ancak korunma amaçlı sıtma ilaçlarının alınması anne ve bebek sağlığı açısından uygun değildir. Bu nedenle sıtma riski olan bölgelere gidilmesi sakıncalıdır. Ayrıca gebelik, bazı aşıların uygulanmasını gerektiren ülkeler için de engel teşkil etmektedir. Özellikle canlı aşılar doğumsal anomalilere neden olabileceğinden, kaçınılması zorunludur.

 Doğumdan önceki son bir ay ve doğum sonrası ilk hafta içinde uçak seyahati riskli olduğundan havayolu firmaları, genellikle 36 haftanın üzerindeki gebeleri kabul etmezler.

3.1.5   Enfeksiyon hastalıklarının bulaşması ve uçakla seyahat

Enfeksiyon hastalıklarının uçakta bulaşma riski, kabin içi hava kalitesinin yüksek olması nedeniyle diğer kapalı ortamlara göre daha azdır. ( Taze hava oranı yüksek, sirküle edilen iç hava oranı ise düşük tutulmaktadır.) Ayrıca dolaşan hava güçlü filtrelerden geçirilerek temizlenmektedir. Ancak bu durum yakın temas sonucu hastalık bulaşma olasılığını dışlamaz.

3.1.6   Sigara tiryakileri ve uçakla seyahat

Fazla sigara içen kişiler özellikle uzun uçuşlarda sıkıntı ve rahatsızlık yaşayabilir. Uzun mesafeli uçuşlarda, nikotin bandı veya sakızı yararlı olabilir.

3.1.7   Taşıt tutması

Taşıt tutması bir hastalık değil, vücudun verdiği bir reaksiyon olarak kabul edilir. Küçük yaşlarda ve kadınlarda daha sık görülür. Bazılarında hafif belirtilere (halsizlik ve baş ağrısına) yol açarken, yaklaşık %7 kişide bulantı ve kusmalara yol açacak kadar şiddetli olabiliyor. Deniz yolculuklarında daha sık olmakla beraber, her türlü taşıtla yolculuk esnasında da görülebilir. Taşıtın küçüklüğü ve yolculuğun uzun sürmesi taşıt tutması riskini artırır.

Güneş gözlüğü ve bir objeye odaklanmak, taşıt tutmasını azaltır. Güneş gözlüğü takılması belirtilerin hafif geçmesini sağlayabilir. Yolculuk sırasında, hafif ve sulu gıdalar tercih edilmeli, alkol alınmamalı. Taşıtın en az sallanan yerine oturulmalı ( Otomobilde ön, otobüste orta, gemide orta alt, uçakta kanat kısmı.) Taşıt tutmalarına karşı ilaçların (anti – em, dramamine vb) bir saat önceden alınmaya başlanması gerekir.

Uçakla seyahat nedeniyle kaygılı olanların, seyahat öncesinde sakinleştirici kullanmaları yararlı olabilir.

3.2   Gidilen yerin fiziki koşullarından kaynaklanan hastalıklar

Sıcak ve soğuk yaralanmaları, yüksek rakım hastalığı, böcek sokması ve hayvan ısırıkları

3.3    Seyahat Kaynaklı Enfeksiyon Hastalıkları ve Aşılar

İshal, tifo, difteri, tetanos, kolera, dizanteri, kızamık, su çiçeği, kabakulak, sıtma, hepatit A ve B, AIDS, sarı humma, ensefalit .... vb.

3.3.1    İshal

En sık rastlanılan seyahat hastalığı turist ishalidir. Çoğunlukla yemek kültürünün farklı olmasından kaynaklanan bu durum için, bol sıvı alınması ve uygun bir diyet ( bağırsakları uyarıcı sebze, meyve gibi gıdalardan uzak durulması) yeterli olabilirken, bazen ishal kesici ilaçlar da gerekli olabilir.

İshalli hastalıklar su ve yemek hijyeninin bozuk olmasından da kaynaklanabilir. Böyle durumlarda çoğu kez ishal, mide bulantısı ve kusmadan sonra görülür. Enfeksiyon etkenleri gıdalarla vücuda girerek, daha ciddi sindirim sistemini hastalıklarına da neden olabilirler. Escherichia coli, rotavirus, şigella, basilli dizanteri, parazit hastalıkları (giardia, kancalı kurt vb) hepatit A, tifo ve kolera gibi hastalıklar da gıda yoluyla bulaşırlar. 

Yiyecek ve içeceklerle bulaşan enfeksiyonlardan korunmak için sağlıklı ürünler kullanılmalı, özellikle bu enfeksiyonların sık görüldüğü bölgelerde çok daha titiz bir şekilde genel hijyen kurallarına uyulmalıdır.

3.3.2   Sıtma

Seyahat sırasında bulaşabilecek en önemli hastalıklardan biri sıtmadır. Sıtmanın etkeni Plasmodium isimli bir parazit olup, dişi Anopheles türü sivrisineklerinin sokması ile bulaşır. Sıtma sanıldığından çok daha yaygındır ve çok ciddi sonuçlara yol açabilir. Dünyada en fazla ölüme neden olan hastalıklar arasında  ( Solunum yolu hastalıkları ve veremden sonra) 3. sırada yer alır. Yıllık yeni olgu sayısı 500 bin, yıllık ölüm sayısı ise 1 milyon kişidir. Bu olguların %90 Afrika’dadır. DSÖ nün sıtma haritasındaki 6 bölgeden üçü (Afrika, Güneydoğu Asya ve Batı Pasifik) hastalığın yaygın olarak görüldüğü bölgelerdir. Bu bölgelere seyahat korunmayı ve önlem almayı zorunlu kılar.

Sıtmada hastalılığın ilk belirtileri, sivrisinekle bulaşmayı takiben ( kuluçka süresi ) 10–14 gün sonra başlar. Yarım saat kadar süren titremeyi, 6–7 saat kadar süren yüksek ateş ve sonrasında 1 saatlik terleme periyodu takip eder. Nöbetler şeklindeki bu döngü, sıtma türüne göre 24 – 48 veya 72 saatte bir tekrarlar.

Sıtmada aşı çalışmaları hızla devam etmekle birlikte, bugün için aşı ile korunma olanaklı değildir. Korunma uygun ilaç ve önlemlerin alınması ile mümkündür. İlaçlara direnç geliştiğinden, her ülke için kullanılacak korunma ilacı farklı olabilmektedir. Bu nedenle seyahat öncesinde sağlık servisine başvurularak uygun ilacın seçilmesi sağlanmalıdır. İlaç kullanım periyodu ilaca göre değişmekle birlikte seyahat öncesinde başlar, seyahat süresince kesintisiz olarak devam eder ve bölgeden çıkıldıktan sonra da bir süre devam eder. Örneğin:

      Lariam                 1 hafta önce başla + Seyahat süresi + 4 hafta ( Haftada 1 tablet )

      Tetradox    2 gün önce başla   + Seyahat süresi + 4 hafta  ( Günde 1 tablet )

Şeklinde kullanılır. İlaçların yan etkileri nedeniyle doktor önerisi dışında kullanılmaması gerekir.

Sıtmadan korunmak için sivrisinek bulunan bölgelerden mümkünse uzak durulması, alacakaranlık saatlerinde dış ortamda olunmaması, klimatik ortamın tercih edilmesi, uzun kollu giysiler ve pantolon giyilmesi, sivrisinek kaçırıcı ilaçların vücuda sürülmesi, odada sinek kaçırıcı tablet veya alet bulundurulması ve yataklarda cibinlik kullanılması sivrisineklerden korunmak için etkili yöntemlerdir.

3.3.3  AIDS

AIDS’in bugün için aşısı yoktur. Bulaşmaya karşı korunma önlemleri çok önemlidir.

Tüm bulaşmaların % 80-85'i cinsel ilişki ile olmaktadır. HIV virüsü zedelenmiş deri ve mukozalardan (vajina, penis, anüs veya ağız ) vücuda girerek bulaşır.

Bulaşmaların % 10-15’i ise kan yoluyla olmaktadır. Kontrolsüz kan nakli, steril edilmemiş cerrahi aletlerler, diş hekimliği aletleri, dövme aletleri, jilet, makas, uyuşturucu için kullanılan iğne, enjektör ve kaşıklar ile HIV'li organ, doku ve sperm nakli bulaşmaya neden olmaktadır.

Güvenli olmayan seksten kaçınılması, prezervatif kullanılması, güvenli olmayan yerlerde tıraş olunmaması, sağlık kurumlarının seçiminde titiz davranılması AIDS’den korunmak için çok önemlidir.

3.3.4   Hepatit A

Etkeni Hepatit A Virüsüdür. Kaka - el - ağız yoluyla (kirli su ve gıdalarla) bulaşır. Kan yoluyla bulaşması nadirdir. Toplu yaşanılan ve gıda hijyeni düşük olan yerlerde daha sık görülür. Kuluçka dönemi 2-6 haftadır. Bulaşıcılık ilk hastalık belirtilerinden 2 hafta önce başlar ve sarılık belirtilerinden 1 hafta sonrasına kadar devam eder.

Ülkemizde pek çok insan hastalığı belirti vermeden geçirmiş durumdadır. Hastalık riski yüksek olan bölgelere gidecek olanların, kan testlerinden sonra, gerekli ise aşı yaptırması gerekir. Aşı seyahatten 4 hafta önce yapılmış olmalıdır. İkinci aşı 6 – 12 ay arası zaman diliminde yapılır.

3.3.5   Hepatit B

Etkeni Hepatit B Virüsüdür. ( HBV ) Kuluçka süresi 2–6 ay kadardır. Virüs vücut salgılarında (tükürük, çiş, kaka, semen ve vagina) bulunur. Bulaşma; cerrahi girişimler, kan ve kan ürünleri, cinsel ilişki yoluyladır. Anneden, karnındaki çocuğa ve bebeğine bulaşma da mümkündür. AIDS virüsüne göre 100 kat daha bulaşıcıdır.

Hepatit B ye karşı, tüm erişkinlerin aşılanması önerilmektedir. Hepatit A ve B farkında olmadan bir soğuk algınlığı gibi geçirilmiş de olabilir. Bu nedenle öncelikle kan testleri ile kişinin hastalığı geçirip geçirmediği araştırılmalı. Test sonuçlarına göre gerekli olanlar aşılanmalıdır.

Tıbbi tedavi amacıyla enfekte kan ya da kan ürünü verilmesi  ( Kan, trombosit veya eritrosit nakli ), sterilize edilmemiş alet, iğne vb kullanımı (tıbbi alet, diş tedavisi, akupunktur, piercing, dövme, kullanılmış jiletle tıraş olunması ) ve korunmasız cinsel ilişkiye girilmesi sonucu hastalık bulaşabilir.

Hepatit B de aşılanma: 0. 1. 6. aylarda olmak üzere 3 aşı ile yapılır. Koruyucu seviyede antikor oluşumu ancak ikinci doz aşıdan sonra başlar. ( Hızlı aşı takvimi zorunlu durumlarda uygulanmakla beraber güvenilir değildir.)

3.3.6    Sarı humma

Sarı humma bir virüs hastalığıdır. Aedes Aegypti sineklerinin ya da sivrisineklerin sokması ile bulaşır. Kırsal ve ormanlık bölgelerde maymunlar enfeksiyonun başlıca kaynağıdır. Enfeksiyonun maymundan, maymuna bulaşması sinekler aracılığıyla olur. Hastalık etkeni virüs, maymunlardan sinekler aracılığı ile insana bulaşır. İnsandan insana da bulaşma olabilir.

Sarı humma Afrika’nın orta bölümleri ve Güney Amerika’nın orta ve kuzeyinde görülmektedir. Grip benzeri bir tablodan, ağır karaciğer hastalığına ve kanamalı ateşe kadar geniş bir hastalık tablosuna yol açabilir. Başlangıçta, ateş, kas ağrısı, baş ağrısı, titreme, iştahsızlık, mide bulantısı,  kusma ve sıklıkla kalp atışında yavaşlama görülür. Hastaların yarısı ilk belirtilerin başlamasından 10–14 gün sonra kaybedilir.

Sarı hummadan aşı ile korunmak mümkündür. Sarı humma aşısı canlı viral aşı dır. 10 yılda bir yapılır. Koruyuculuğu çok yüksektir. Sarı humma bulunan bölgelere gidenlerden veya bu bölgelerden transit geçiş yapanlardan sarı humma aşısı olduklarını belgelendirmeleri istenmektedir. Diğer aşılarla aynı anda, farklı yerlere uygulanabilir. Aşı sertifikası, aşıdan 10 gün sonra ve 10 yıl süre ile geçerlidir.

Sarı humma ülkemizde sadece Hudut ve Sahiller Genel Müdürlüğünün aşı merkezlerinde yapılmakta ve belgelendirilmektedir.

 

3.3.7    Tifo

Etkeni Salmonella Typi adlı bir mikroptur. Kirlenmiş su ve gıdalarla bulaşır. 39 – 40 dereceye varan sürekli ateş, halsizlik, karın ağrısı, ciltte döküntüler, bağırsakta kanamalar görülebilir. Tifo ciddi sonuçlar doğuran bir hastalıktır. Geçirenlerin % 2-5'i taşıyıcı hale gelir.

Salgın bölgelerinde su ve gıda hijyeni çok önemlidir. Gıda hijyeni zayıf olan Güneydoğu Asya, Batı Pasifik ve Afrika kıtası ülkelerine ve bazı ülkelerin kırsal alanlarına seyahat edenlerin aşılanması gereklidir. Tablet ve enjeksiyon şeklinde olmak üzere 2 ayrı tür tifo aşısı bulunmaktadır.

  Ty21a tablet tifo aşısı:  48 saat ara ile 4 tabletin arka arkaya alınması ile aşılanılır. Hatırlatma dozu 5 yılda bir yapılır.

  Vi polisakkarit tifo aşısı: Kas içine yapılır. Hatırlatma dozu 2 yılda bir yapılır. Tıfoda aşılanma yolculuktan bir hafta önce tamamlanmalıdır.

3.3.8    Kolera

El, ağız, kaka yoluyla bulaşan bir başka hastalık koleradır. Bütün ince bağırsağı tutan ve şiddetli sulu ishal, kusma, kas krampları, su kaybı ve kollaps gibi durumlarla karakterize olan bir enfeksiyondur. Basit bir ishal vakasından ölümle sonuçlanan bir bağırsak hastalığına kadar değişik sonuçlara yol açabilir. Salgın bölgelerinde su ve gıda hijyeni çok önemlidir.

Korunma amacı ile kolera aşısı yapılabilir. Bir hafta arayla iki doz şeklinde kas içine yapılır. Sarı humma aşısı ile arada 3 hafta bulunması gerekir. Koruyuculuğu 6 ay kadardır. Yan etkileri nedeniyle yaygın kullanılmaz ve sadece bazı ülkelerde bulunabilmektedir. Kolera aşısı herhangi bir ülkeye giriş için zorunlu değildir. Kolera salgını durumunda karantina uygulaması yapılır.

 3.3.9    Japon ensefaliti

Japon ensefaliti bir virüs hastalığı olup Culex türü sivrisineğin ısırmasıyla insanlara bulaşır.

Uzak doğu ve güney Asya bölgesinde görülmektedir. Bu bölgede hijyen koşulları kötü olan kırsal alanlarda konaklayacak olanların aşılanması gerekir.

Japon ensefalit aşısının koruyuculuğu yüksektir. Aşı hastalığın yaygın olduğu kırsal bölgelerde en az 2 hafta kalacak olan ve bir yaşın üzerindekiler için gereklidir. Aşı 3 doz şeklinde (0. 7. 30.günlerde) ve deri altına yapılır. Hatırlatma dozu 2 yılda bir yapılır.

3.3.10    Menenjit aşısı

Alt-Sahra menenjit kuşağındaki ülkelere gidecek olanların yaptırması gerekir. Dini nedenle hacca gidenlerden dörtlü aşı (A,C,Y,W-135) sertifikası talep edilmektedir. Aşı yolculuktan 2 hafta önce yapılmalıdır. Kas içine yapılır. Rapel ihtiyacı bugün için bilinmemektedir.

3.3.11    Difteri - Tetanoz aşısı

Tüm erişkinlerin her 5–10 yılda bir aşılanması gerekir. Son 10 yıl içerisinde hiç difteri – tetanos aşısı yapılmamışsa, aşının koruyuculuğunu kaybettiği düşünülerek 0. 1. 6. aylarda olmak üzere 3 aşı yapılır. Son 10 yıl içinde aşı olanlara tek doz aşı yapılır.

Seyahat öncesinde aşı eksiği olanlar aşı bilgilerine göre tek ya da 3 doz olarak aşılanır.

3.3.12    Polio aşısı

Geçmişte üç ya da daha fazla dozda OPV alanların,  hastalığın yaygın olduğu bölgelere gitmesi durumunda tek bir hatırlatma dozu ile polio aşısı yapılması önerilmektedir. Ağızdan alınan polio aşısı ile sağlanan bağışıklık hayat boyu sürer.

Sağlık Bakanlığı aşağıdaki ülkeler için 1 doz OPV aşısı önermektedir. Bunlar: Pakistan, Hindistan, Nijerya, Cad, Sudan, Afganistan, Nijer, Orta Afrika Cumhuriyeti, Mısır,  Benin, Burkino Faso, Fildişi Sahili, Bostwana, Kamerun, Gana, Gine, Mali, Yemen, Endonezya.

Aşı yolculuktan 4 hafta önce yapılmalıdır.

3.3.13   Kuduz aşısı

Kuduz şüphesi olan hayvan ısırıklarını takiben ilgili sağlık merkezlerinde yapılmalıdır. Aşı takvimi 0. 3. 7. 14. 30. günlerde yapılır. Korunma amaçlı kuduz aşısı özel durumlar dışında önerilmez.

3.3.14   Grip aşısı

Özellikle sonbahar ve kış mevsiminde riskli bölgelere gidenlerin seyahatten 2 hafta önce bir doz grip aşısı yaptırmaları yararlıdır.

Sarı Humma Uluslararası Aşı Sertifikası İsteyen Ülkeler:

AngolaGambiyaArjantin1
BeninGanaPanama1
Birleşik Tanzanya CumhuriyetiGineParaguay1
Bolivya1Gine-BissauPeru1
Brezilya1GuyanaRuanda
Burkina FasoKamerunSao Tome ve Principe
BurundiKenyaSenegal
CadKolombiyaSierra Leone
Demokratik Kongo CumhuriyetiKongoSomali
Ekvator1LiberyaSudan
Ekvator GinesiMaliSuriname
EtiyopyaMoritanyaTogo
Fildişi SahiliNijerTrinidad ve Tobago
Fransız GinesiNijeryaUganda
GabonOrta Afrika CumhuriyetiVenezuela1

Sarı Humma Aşısı Yapılan Merkezler:

Karaköy Sahil Sağlık Denetleme Merkezi TabipliğiRıhtım Cad. No:47         KARAKÖY(0212) 244 25 94
Atatürk Hava Limanı Sağlık Denetleme Merkezi TabipliğiAtatürk Hava Limanı Dış Hatlar Terminali Gidiş Katı

(0212) 663 07 97

Tuzla Sahil Sağlık Denetleme Merkezi TabipliğiTersaneler Cad. No:24 GİSAŞ Binası TUZLA(0216) 395 71 10

(0216) 395 03 95

Esenboğa  Hava Limanı  Sağlık Denetleme Baştabipliği

Esenboğa Hava Limanı

 ANKARA

(0312) 398 03 73
İzmir Sahil Sağlık Denetleme Merkezi Tabipliği

Atatürk Cad. Pasaport İskelesi. No:67 İZMİR

(0232) 445 89 67

Adnan Menderes Hava Limanı Sağlık Denetleme Merkezi

Adnan Menderes Hava Limanı

 İZMİR

(0232) 274 09 07

Antalya Hava Limanı Sağlık Denetleme Merkezi Tabipliği

Antalya Hava Limanı Dış Hatlar Terminali  ANTALYA

(0242) 330 30 99

Marmaris Sahil Sağlık Denetleme Merkezi Tabipliği

Liman İşl.Cruise Port Limanı Günnücek Yolu MARMARİS

(0252) 412 13 97

(0252) 413 34 20

Bodrum Sahil Sağlık Denetleme Merkezi Tabipliği.

Kale Cad. No:1  BODRUM

 MUĞLA

(0252) 316 10 84

SEYAHAT GENEL AŞI TABLOSU

Hastalık adı

Doz AçıklamaRapel
Hepatit A20.  6.    Aylarda. Kas içineYok
Hepatit B3

0. 1. 6. Aylarda. Kas içine

Yok
Difteri-Tetanos1Kas içine

(Bağışık olmayanlarda 0. 1. 6. aylarda 3 aşı)

5 - 10 yıl
Polio1AğızdanYok

Su çiçeği

24 hafta ara ile. Kas içineYok
Tifo Ty21a tablet 448 saat ara ile. Ağızdan 5 yıl sonra
Vi polisakkarit1Kas içine. 2 yıl sonra
Sarı humma1Seyahatten 10 gün önce. Deri altına10 yıl
Japon ensefaliti30.7.30.Günlerde. Deri altına2 yıl sonra

N. Meningititis (MCV4)

1Kas içineBilinmiyor
Kolera2Kas içine 1hafta arayla.  Sarı humma aşısı ile 3 hafta ara olmalı6 ay

Kuduz

50. 3. 7.14. 30. günlerde. Kas içine1 yıl
SıtmaLariam tb1 hafta önce başla + Seyahat  süresi + 4 hafta daha devam et    S: 1x hafta
Tetradox kap.2 gün önce başla + Seyahat  süresi + 4 hafta daha devam et      S: 1x1 gün
      

SAĞLIK VE TEMİZLİK MALZEMELERİ

İhtiyaç olduğunda kullanmak amacıyla kişisel sağlık problemlerine yönelik ilaçlar ve küçük bir ilk yardım çantasının bulundurulması yararlı olacaktır. Bu çantada kişisel hastalıklara yönelik ilaçların ( Var olan hastalıklara yönelik) yanı sıra, anti allerjik, ishal kesici, ağrı kesici ilaçlar vb bulundurulmalı.

İlk Yardım Çantası

1-Makas  :                  Gazlı bez , elbise vb. kesmek için

2-Tıbbi flaster :         Gazlı bez vb. sarmak için

3-Yara bandı :            Küçük yaraları- temizleyip kapatmak için

4-Steril gazlı bez :    Kanayan yaraları sarmak için

5-Sargı bezi :             Yara vb. sarmak için

6-Pamuk:                    Betatine ile temizlik amacıyla kullanılır. Asla yarayla birlikte sarılmaz.

7-Betatine solusyon:           Mikrop öldürücü sıvı. Kirli yarayı temizlemek amacıyla kullanılır.

8-Eldiven :                 Aşırı kirli yaralar ve kandan eli korumak amacıyla kullanılır.

9-Çengelli iğne:        Sargılarda bezin ucunu tutturmak için (Tercihen bant kullanın )

10- Göz Peti :            Gözün yaralandığı durumlarda gözü kapamak amacıyla kullanılır.

11- Beden derecesi :           Elektronik derece

12- Enjektör.             10 adet (İğne yapılacaksa ilgili sağlık personeline vermek üzere)

13-Oradezenfektan   Klor tableti. içme suyunu mikropsuz hale getirmek için kullanılır. 

14- Sağlık El Kitabı:  İlk yardım broşürü.

.......................................................

 Kişisel ihtiyaçlara göre bulundurulabilecek ilaçlar:

( İlaçları kullanmadan önce mutlaka prospektüslerini okuyunuz. Bazı ülkelere girişte reçete istenebilir.)

1- İshal kesici tablet :          Ercafuryl  Ishale karşı günde 4 kez 2 tb alınır.

2- Ağrı kesici tablet :            Termalgine, Baş, diş ağrıları ve soğuk algınlığında günde 3 kez alınabilir.

3- Antiasit tablet :     Talcid mide yanmalarında 1-2 tb çiğnenir.(Günde 8’e kadar)

4- Öksürük kesici:    Sinecod tablet. Günde 3 kez alınır.

5- Pastil  :                   Sterepsils  Boğaz ağrısı vb. de günde 3-4 kez emilir.

6 -Anti allerjik tb:      Claritine Alerji ve kaşıntılı durumlarda günde 1 kez alınır.

7- Göz damlası :        Tobrased  Gözde çapaklanma olduğunda günde 4 kez 2 ser damla,

8- Bulantı için tb.      Anti-em  Bulantı, kusma ve araç tutmasında kullanılır.

9- Antibiyotik :           Ateşin 38c nin üstünde olduğu durumunda doktora danışarak kullanılabilir.

................................................................

Sıhhi malzemeler:

1- Böcek uzaklaştırıcı tablet veya alet,

2- Vücuda sürülecek sinek kaçırıcı sıvı

3- Cibinlik

4- Alkollü / Sabunlu mendil

5- Prezervatif

...................................................................

Dr. Eyüp Oğan

Comments