Schelde rechttrekking


De kaai aan het Steen kort na de rechttrekking van 1875

Rechttrekking van de Schelde

Aan het eind van de 19de eeuw wordt het middeleeuwse Antwerpse stadshart nagenoeg van de kaart geveegd als de Scheldekaaien worden rechtgetrokken.



De kaalslag

In 1875 werd de Schelde verbreed van gemiddeld 270 m naar ca. 500 m, hetgeen bekendstaat als de 'rechttrekking van de Schelde'. Daarbij werd een groot deel van de oorspronkelijke Antwerpse burcht, waar de stad ontstaan was, gesloopt. Enkel het Steen bleef hiervan nog over, dat in 1890 werd omgebouwd tot een 'nepkasteel'.


De Antwerpse burcht 

De Antwerpse burcht was door haar ligging aan de Schelde eeuwenlang een belangrijke schakel in de westelijke verdedigingsketen van het Heilige Roomse Rijk. De burcht situeerde zich tussen het Steen, Vleeshuisstraat, Burchtgracht en het Noorderterras. Vóór het rechttrekken van de Scheldekaaien op het einde van de 19de eeuw, behoorde ook de ‘werf’ (een uitsprong in de rivier) tot de middeleeuwse versterking. Het huidige Steen, gelegen naast de zuidelijke toegangspoort, is slechts een onderdeel van de grotere burcht.


Titanenwerk

De rechttrekking van de Scheldekaaien is een gigantische onderneming. De werken begonnen in 1875 en het zal 36 jaar duren, tot in 1911 voor ze voltooid zijn.

- 1875 – 1911: bouw van de kaaimuur lengte 5,5 km hoogte 15-18 meter. De blauwe steen ligt op 7 m hoogte. Komt het water hoger dan overstromen de kaaien en eventueel de binnenstad

- 1877-1884 bouw van het noordelijk gedeelte over een lengte van 3,5 km

- 1885 bouw van het noorder- en zuiderterras

- 1889-1903 bouw zuidelijk gedeelte over een lengte van 2 km.




Overkapping v.d. ruien & haven uitbreiding

Tijdens de rechtrekking vonden er nog andere grootse werken plaats. 

 - Het overkapping van de Antwerpse ruien, begonnen in de 16e eeuw, zou in de jaren 1880 voltooid worden. 

 - Door de overkapping van de ruien verloren de binnenschepen hun aanlegplaats en werden de Zuiderdokken aangelegd. Het Kattendijkdok werden eveneens in deze periode gebouwd. 

 - Naarmate de Haven bleef uitbreiden, werden ook de Royerssluis (1907) en de Van Cauwelaertsluis in gebruik genomen.


Het middeleeuws stadshart dat verdween bij de rechtrekking




De Vismarkt die vroeger vlak bij het steen lag




Het Steen tijdens de kaalslag


De werken aan de kaai

Comments