Terugblik



Zie onderaan deze pagina: 
Links & Downloads
EX'TAXCirculaire economie vereist belastingverschuiving 


Ma 31 mrt 2014, 12:00 - 13:00, Domtorenzaal, Croeselaan 15, Utrecht  [incl. lunch]


Femke Groothuis, oprichter van Stichting The Ex’tax Project, kwam ons inspireren met het 'Ex'tax' gedachtegoed. Zij hield een helder betoog over de verschuiving van belasting op arbeid naar natuurlijke hulpbronnen.

De 'erfenis' van Eckart Wintzen Het Ex'tax Project bouwt verder aan het gedachtegoed van wijlen Eckart Wintzen. Wintzen was een succesvolle Nederlandse ondernemer, met een groot IT bedrijf (BSO/Origin). Hij stond bekend om zijn eigenzinnige managementbenadering en was in 1990 de eerste die een geïntegreerd milieu jaarverslag publiceerde (Klik hier). In 1996 richtte Wintzen Ex’tent (Eckart’s tent) op, een fonds met risicokapitaal voor duurzaam ondernemen.
In een artikel uit 1994 (Klik hier) stelde Wintzen dat drie stappen nodig zijn om tot een duurzame vrije-markt-economie te komen: 
  1. Bedrijven verplichten een 'ecologische boekhouding' te voeren, 
  2. Het invoeren van een belasting op onttrokken waarde in plaats van op toegevoegde waarde ('Value Extracted Tax', in het kort: Ex’tax) en 
  3. Het herstellen van de schade aan het milieu. 
Historisch gegroeide belastingstelsel...
Historisch is het belastingstelsel gegroeid in de richting van hoge belastingen op arbeid en lage (of geen) lasten op natuurlijke hulpbronnen. Dat systeem leidt in de praktijk tot uitputting van de natuurlijke bronnen en werkeloosheid. Onder invloed van deze fiscale prikkels streven bedrijven namelijk voortdurend naar efficiency op het gebied van menselijke arbeid, door arbeidsintensieve activiteiten te minimaliseren, te verplaatsen naar lage lonen-landen, en/of te vervangen door machines. 

Anderzijds zijn de werkelijke kosten van de natuurlijke hulpbronnen (de CO2-footprint, water footprint, gezondheidskosten door vervuiling etcetera) niet verwerkt in de prijs; het principe ‘de vervuiler betaalt’ wordt niet toegepast. Deze ‘externe’ kosten worden in feite afgewenteld op de samenleving.

Amper belasting op natuurlijke hulpbronnen
In Europa wordt jaarlijks zo’n 4.900 miljard euro aan belastingen geïnd, waarvan 51% op arbeid, en slechts 6% op milieu. Het overgrote deel van de milieubelastingen wordt geheven op energie en transport; slechts een fractie van alle belastingen komt uit andere natuurlijke hulpbronnen als water, metalen, mineralen en vis.

Verleggen van de randvoorwaarden waarbinnen bedrijven en consumenten opereren
Ex’tax is het voorstel om de belastingen op arbeid structureel te vervangen door belastingen op gebruik van natuurlijke hulpbronnen en vervuiling. Daarmee worden de randvoorwaarden waarbinnen consumenten en bedrijven opereren verlegd: er komt ruim baan voor mensenwerk en natuurlijke hulpbronnen worden gespaard. Precies wat nodig is om de uitdagingen van de 21e eeuw het hoofd te bieden.

Ex’tax: voorwaarde voor een circulaire economie
Verschuiving van belastingen is cruciaal om te komen tot een circulaire economie. Een circulaire economie vereist immers arbeidsintensieve activiteiten (zoals repareren, recycling en redesign) die bij lagere lasten op arbeid en hogere lasten op natuurlijke hulpbronnen beter winstgevend te maken zijn. 

Denk bijvoorbeeld aan het terugwinnen van waardevolle metalen uit afgedankte elektronica. Inmiddels bevatten pc-printplaten al meer goud dan het erts uit de rijkste mijn in Zuid-Afrika. Het Belgische ‘urban mining’ bedrijf Umicore stelde in een rapport dat de terugwinning van materialen als goud, zilver en palladium uit elektronica stukken hoger worden als de lasten op arbeid omlaag gaan, omdat dan een extra stap, met handmatige disassemblage, mogelijk wordt.

'Gratis' vervuilen in de toekomst niet meer mogelijk
Bedrijven zien op dit moment enorme veranderingen optreden in hun 'supply chain' en het bewustzijn groeit dat ‘gratis’ vervuilen in de toekomst niet meer mogelijk zal zijn. Negenentwintig multinationals (inclusief ExxonMobil, Shell, Microsoft en Disney) anticiperen bijvoorbeeld inmiddels al op overheidsbeleid op het gebied van beprijzing van CO2-uitstoot. Deze bedrijven rekenen intern met een fictieve CO2-belasting (variërend van $6- 60 per ton) met als doel om hun lange-termijn investeringsbeslissingen te verbeteren.

De werkzaamheden van The Ex’tax Project 
In een unieke samenwerking met de vier grote accountantsbureaus (EY, Deloitte, KPMG Meijburg en PwC) brengt The Ex’tax Project momenteel in kaart hoe een belastingverschuiving van arbeid naar natuurlijke hulpbronnen in de praktijk kan worden gebracht. Nederland fungeert bij dit onderzoek als eerste casus en het bevat aanbevelingen voor maatregelen waarmee potentieel 30 miljard euro aan lasten kan worden verlegd. Femke verwacht de publicatie van dit onderzoek over circa een maand. Daar kijken we vol belangstelling naar uit. 

Naast het in kaart brengen van de maatregelen op macro niveau is minstens zo relevant om te weten wat een Ex'tax-belastingverschuiving voor individuele bedrijven betekent. Samen met Interface, marktleider op het gebied van tapijttegels, wordt aan een methodologie (een ‘Toolkit’) gewerkt om de impact van Ex’tax voor bedrijven inzichtelijk te maken. Femke verwacht dat bedrijven uit andere sectoren ook geïnteresseerd zullen zijn in een dergelijke analyse, onder andere via de samenwerking met Circle Economy

Het pad naar een ex'tax -belastingstelsel
Het invoeren van een fundamentele belastingherziening gaat niet zomaar, dat 
moge duidelijk zijn. Maar afhankelijk van de ontwikkelingen in de wereldeconomie zou de acceptatie relatief snel kunnen gaan. 
De Deltawerken zijn tenslotte ook pas na de watersnood ramp gebouwd. 
Al hoopt niemand dat we wachten op een
ramp voordat we substantieel ingrijpen.
Los van de exacte doorlooptijd, die ook Femke niet kan geven, schetste zij wel een helder beeld van de stappen die Ex'tax wil doorlopen. Zie de 'roadmap' op de laatste pagina van de 'whitepaper' ('downloadable' onderaan deze pagina).

Veel vragen en opmerkingen
Aan belangstelling was geen gebrek, getuige de vele vragen en opmerkingen van verschillende deelnemers. Meerdere gingen over de weerbarstige praktijk. Er is volgens Femke groot draagvlak voor de beoogde belastingverschuiving (bijvoorbeeld bij de OECD, het Europees Parlement, het IMF en de World Business Council for Sustainable Development). Door de stijgende werkeloosheid wordt de animo snel groter. Het in de praktijk brengen is om diverse redenen nog lastig. Zo speelt mee dat gevestigde belangen geen wijziging van de ‘spelregels’ wensen. 
Ook is er onzekerheid over de impact van een tax shift. Vandaar de hierboven genoemde activiteiten van Ex'tax om zowel op macro-economisch als bedrijfsniveau meer inzicht te genereren. Femke gaf daarbij aan dat voor een soepele invoering overheden moeten samenwerken, een heldere stip aan de horizon moeten zetten en het geheel in overbrugbare stapjes opdelen. Bedrijven moeten immers tijd krijgen om te kunnen anticiperen op nieuw beleid. Door de aanpassingen op tijd aan te kondigen worden zij in staat gesteld om te werken aan nieuwe, duurzame technologieën en nieuwe verdienmodellen.

Sommigen in de zaal merkten op dat het Nederlandse bedrijfsleven onevenredig 'hard' geraakt zou worden "want wij slepen toch veel met spullen"? Femke relativeerde dat beeld door ons eraan te herinneren dat onze economie voor 70% uit dienstverlening bestaat. Natuurlijk zullen sommige bedrijven hard geraakt worden en in bepaalde gevallen zelfs uit Nederland verdwijnen. Maar er komen ook juist grote kansen voor andere, arbeidsintensieve bedrijven. 

De Correspondent 22 mrt 2014

Ons belastingstelsel is totaal onlogisch: waar we meer van willen, belasten we zwaar (zoals arbeid), waar we minder van willen, belasten we nauwelijks (zoals vervuiling). En dat terwijl er geen krachtiger middel is om de wereld vorm te geven naar onze idealen dan de belastingen die we heffen. Tijd voor een belastingrevolutie. Klik hier.
Met goedkopere arbeid zullen sommige bedrijven hun productie wellicht zelfs weer naar ons land terughalen. Het gaat erom dat ook op langere termijn onze welvaart gewaarborgd wordt.
Andere deelnemers vroegen of er in NL wel behoefte zou zijn aan relatief eenvoudig handwerk. Volgens Femke gaat het niet om alleen eenvoudig werk, maar ook om meer ambachtschap, wetenschappelijk onderzoek en R&D; in principe alle activiteiten die arbeidsintensief zijn, inclusief de zorg en onderwijs.

Opmerkelijk was dat Femke aangaf dat weerstand vaak komt van beleidsmakers die het in het verleden al eens probeerden en er destijds niet verder mee kwamen...

Meerdere keren kwam de vraag naar voren waarom dit concept niet gewoon wordt ingevoerd. Femke gaf aan dat de belangrijkste reden is: het gebrek aan gevoel van urgentie. Ook het gebrek aan bekendheid met het onderwerp speelt mee. Daarnaast is er in het verleden bij onderzoekers een zeer beperkte focus geweest op het belasten van energie. Tot slot, wat het complex maakt is dat Nederland niet alleen fundamentele aanpassingen kan doen. Veel bedrijven opereren internationaal, dus omwille van de concurrentiepositie is een internationale aanpak nodig. Dit bemoeilijkt uiteraard de invoering. 

Vervolg...?
We bleken na de vragenronde geen tijd meer te hebben voor het bespreken wat Ex'tax zou kunnen betekenen voor RVO-programma's en vice versa. Eén van de ideeën uit de Ex’tax werkgroep is bijvoorbeeld om de WBSO-regeling om te bouwen naar een ‘WBCSO’: de Wet ter bevordering van Circulaire Speur- en Ontwikkelingswerk....

We laten de komende tijd onze gedachten gaan over een eventueel vervolg op deze lezing. Misschien in een kleine groep toespitsen op bepaalde RVO-programma's en waar zinvol en mogelijk daar mensen van ministeries bij betrekken... Als je hier ideeën voor hebt, meld je dan bij mij.

Verzoek: graag jouw feedback!
Was je erbij? Geef a.u.b je reactie, suggesties, o.i.d. via: Reacties


Video...
Kon je er niet bij zijn maar had je dat graag gewild? Of was je erbij maar wil je Femke nog eens horen/zien? Klik dan hier.



LINKS


'Downloadables'
Allerlei relevante documenten vind je hier (klik op onderstaande afbeelding):
https://drive.google.com/folderview?id=0B3-iJnRmz-qBY3ktYUpsQUh6eTA&usp=sharing



Vragen? Opmerkingen?
Plaats een reactie, klik hier
Of neem contact op:
William Visser 088-6022750 / 06-51350242
Er is op Yammer ook een amuZe!-groep, klik: Hier