My posts‎ > ‎

Με αφορμή ένα άρθρο

posted May 1, 2013, 8:29 AM by Andronikos Filios   [ updated May 1, 2013, 8:31 AM ]
Της Π.Π. Ψυλλάκη                                                                                                                                                                                        Αθήνα, 07.04.13

Αφορμή για τις παρακάτω σκέψεις στάθηκε ένα άρθρο του κ. Π. Μανδραβέλη, στην Καθημερινή [1], συνέχεια προγενέστερου του κ. Γ. Τερζή στην ίδια εφημερίδα [2]. Σ’ αυτό αναπτύσσεται μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα προσέγγιση, σχετικά με το ιδεολογικό περίβλημα που έχουν δράσεις ενάντια στην «καθηγητική αυθαιρεσία» στα Ελληνικά Πανεπιστήμια και το οποίο ο κ. Μανδραβέλης θεωρεί ως αποκλειστικά «αριστερό». Ο αρθρογράφος μάλλον αγνοεί ότι το σύνθημα «νόμος οι ανάγκες κάθε φοιτητή» το έχει κάνει ήδη πράξη, όσον αφορά το εξεταστικό, ο πρόσφατος νόμος 4009/ 2011 [3] για την Ανώτατη Εκπαίδευση (γνωστός και ως νόμος Διαμαντοπούλου), υπέρ του οποίου και ο ίδιος αρθρογράφησε επανειλημμένα υποστηρίζοντας ότι προωθεί τον εκσυγχρονισμό των Ελληνικών Πανεπιστημίων. Στο σημείο 10 του άρθρου 32 (σελίδα 4274) αναφέρεται:

«Αν ο φοιτητής αποτύχει περισσότερες από τρεις φορές σε ένα μάθημα, με απόφαση του κοσμήτορα εξετάζεται, ύστερα από αίτησή του, από τριμελή επιτροπή καθηγητών της σχολής, οι οποίοι έχουν το ίδιο ή συναφές γνωστικό αντικείμενο και ορίζονται από τον κοσμήτορα. Από την επιτροπή εξαιρείται ο υπεύθυνος της εξέτασης διδάσκων. Σε περίπτωση αποτυχίας, ο φοιτητής συνεχίζει ή όχι τη φοίτησή του σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στον Οργανισμό του ιδρύματος, στους οποίους περιλαμβάνεται και ο μέγιστος αριθμός επαναλήψεων της εξέτασης σε ένα μάθημα.»

Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, η διαδικασία αυτή έχει το εγγενές πλεονέκτημα ότι μπορεί να κινηθεί ανεξαρτήτως του ποσοστού αποτυχίας στο μάθημα. Μπορεί, λοιπόν, να αξιοποιηθεί, -κατά κύριο λόγο,- όχι από προσκολλημένους στις «μαζικές μορφές δράσης» φοιτητές της αριστεράς, αλλά από κάθε απόχρωσης μεμονωμένους φοιτητές, οι οποίοι σε ατομικό επίπεδο έχουν το προνόμιο ιδιαίτερων σχέσεων με καθηγητές, που θα μπορούσαν π.χ. να δώσουν μάχες για τη διασταλτική ερμηνεία της απαίτησης περί συνάφειας της τριμελούς εξεταστικής επιτροπής με το γνωστικό αντικείμενο του εξεταζόμενου μαθήματος και να ορίζουν επιτροπές «ξεπλύματος», πέρα από κάθε ακαδημαϊκή δεοντολογία: συνδικαλιστές, -ενδεχομένως και των παρατάξεων των κομμάτων που υπερψήφισαν το συγκεκριμένο νόμο,- συγγενείς εξ’ αίματος ή εξ’ αγχιστείας, συγχωριανούς, γείτονες, κλπ.

Ας μου επιτραπεί, λοιπόν, να πιστεύω ότι το «δικαίωμα στην αγραμματοσύνη», που αναφέρει ο δημοσιογράφος, μπορεί να διεκδικείται πλέον και νομίμως, όχι από πολιτικούς σχηματισμούς συγκεκριμένης απόχρωσης, αλλά από ομάδες κουρασμένων φοιτούντων, που ενάντια σε κάθε έννοια αξιοπρεπούς διεκδίκησης στη γνώση θεωρούν ότι φασίζουσας νοοτροπίας πρακτικές και υπόγειες διαδρομές συνδιαλλαγής, θα μπορούσαν να τους εξασφαλίσουν μια πιστοποίηση/ πτυχίο ότι γνωρίζουν στοιχειωδώς να κάνουν πρόσθεση. Η ιδεολογική διαφορά, λοιπόν, ως προς το δικαίωμα στην αγραμματοσύνη και στην ήσσονα προσπάθεια είναι ότι οι μεν «αριστερές» παρατάξεις συνθηματολογούν επ’ αυτού και καταφεύγουν σε μαζικές δράσεις σε ειδικές περιπτώσεις, όπως π.χ. όταν παρατηρηθούν υψηλά ποσοστά αποτυχίας σε κάποιο μάθημα, ενώ οι λοιποί «εκσυγχρονιστές» το θεσμοθετούν νομικά, παρέχοντας έτσι στον καθένα τη διακριτική ευχέρεια να το εφαρμόζει ατομικά.

Ας μην ξεχνάμε ότι μόνον ο ασκών εξουσία, -οποιουδήποτε τύπου: επικεφαλής φοιτητικής παράταξης, καθηγητής, κοσμήτορας,- δύναται και να ποιήσει αυθαιρεσία. Αν ο ίδιος ο νόμος αποδέχεται ότι μπορεί να υπάρξει πιθανότητα αυθαιρεσίας από το διδάσκοντα, γιατί να μας προκαλεί κατάπληξη η πιθανότητα αυθαιρεσίας από το φοιτητή, που στο κάτω-κάτω της γραφής έχει και το ελαφρυντικό της νεανικής παρόρμησης. Κι αν θέλετε, περισσότερο ανησυχητικό σύμπτωμα της ακαδημαϊκής παρακμής που ζούμε δεν είναι τόσο οι «μαζικές δυναμικές κινητοποιήσεις», όσο η εκτροφή και διατήρηση συμπεριφορών «παρεϊστικης δοσοληψίας» και προσπάθειας εκφοβισμού όσων δεν ανήκουν στο στενό κύκλο ή η πορεία ζωής τους δεν τους επιτρέπει να εμπλακούν.

Αν θέλαμε να αποδώσουμε στην Αριστερά αυτό που της αναλογεί, -γιατί σ’ αυτήν κατά την άποψή μου ανήκει το μέγα μερίδιο της ευθύνης για τη σημερινή κατάσταση,- είναι το ότι επέτρεψε να καλλιεργηθεί στην κοινωνία μια στρεβλή άποψη για τη γνώση, την παιδεία, τη μάθηση, πυροδοτώντας παντός είδους συμπεριφορές «αυθαιρετούντων ενάντια στην αυθαιρεσία των εξουσιαζόντων», συμπεριφορές που εδράζονται στην παραδοχή της εκ προοιμίου συνύπαρξης και σύμπραξης τέτοιων. Το λυπηρό είναι ότι οι αριστερές φοιτητικές παρατάξεις από το κεντρικό σύνθημα «Πρώτοι στα μαθήματα, πρώτοι στον αγώνα» [4] επί εποχής του αείμνηστου Γρ. Φαράκου, - το οποίο, παρεμπιπτόντως, λοιδορούνταν τότε από τις παρατάξεις των κομμάτων που ψηφίζουν στη βουλή διατάξεις νόμου σαν την παραπάνω, - έχουν περάσει σήμερα στο εύκολα παρερμηνεύσιμο «Νόμος οι ανάγκες κάθε φοιτητή». Και γίνεται ακόμη λυπηρότερο, αν κανείς στοχασθεί ότι πολλοί με κόπο, με πόνο και με αίμα, δε δίστασαν να αναλάβουν ευθύνες, -κάποιες φορές μεγαλύτερες απ’ αυτές που τους αναλογούσαν,- γιατί οραματίστηκαν μια χώρα όπου η μη διατυπωμένη πάντα, αλλά πάντοτε σαφώς εννοούμενη, στόχευση ήταν ακριβώς αυτή: η ανάπτυξη του λαού και του τόπου, μέσα από τη σύζευξη της εκπαίδευσης με τις αληθινά παραγωγικές δυνάμεις.

Ζούμε σε μια εποχή που η κοινωνία αλλάζει με υψηλές ταχύτητες και δραματικό τρόπο, γεγονός που επιβάλει να επαν-απαντηθεί το πάγιο ερώτημα για το ποια θα πρέπει να είναι η θέση και η στάση των «ακαδημαϊκών ταγών». Ίσως, η απάντηση είναι μια και μόνη. Ενάντια σε ό,τι καταρρέει γύρω μας, συμπαρασύροντας δικαίους και αδίκους, εκείνοι έχουν το βαρύ φορτίο να υποδείξουν στους φοιτητές τους να δρουν όπως το DNA ή η μοίρα τους, αν προτιμάτε, τους προδιέγραψε για να το κάνουν. Να διεκδικούν το αυτονόητο: να σκέφτονται, να αισθάνονται και να πράττουν με αξιοπρέπεια, ως δίποδα σπονδυλωτά, που παράγουν και προάγουν, με στόχο την ανάπτυξη στέρεων κοινωνικών και παραγωγικών δομών, ικανών να αντικαταστήσουν εκείνες τις σαθρές που τους κληροδοτήσαμε. Στους «ακαδημαϊκούς ταγούς» λοιπόν, - που τόσο συγκινούνται όταν η προσφώνηση από το φοιτητή τους είναι «δάσκαλε»,- το βαρύ φορτίο να του θυμίζουν ότι κι αν δε μπορεί να κάνει μια ζωή όπως θα ήθελε, όσο μπορεί ας μην την ευτελίζει [5].

Αυτές, λοιπόν, οι σκέψεις για το πού πάμε, μου γεννήθηκαν διαβάζοντας απλά ένα άρθρο σε εφημερίδα, χωρίς καν να αναλογισθώ πιθανές ομοιότητες με υπάρχουσες ή εκκολαπτόμενες καταστάσεις στα Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ιδρύματα. Κι όσοι γέροι, στην καρδιά και στο πνεύμα, κούρασαν τα μάτια τους άδικα, διαβάζοντας πράγματα που γι’ αυτούς δεν έχουν καμιά έννοια [6], ας με συγχωρήσουν.

Παραπομπές

[1] Π. Μανδραβέλη «Της ημετέρας ανώτατης παιδείας μετέχοντες», Καθημερινή, 06.04.13 (http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathpolitics_1_06/04/2013_492235)

[2] Γ. Τερζής, «Κάτω οι νόμοι και οι κανονισμοί», Καθημερινή, 05.04.13 (http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_05/04/2013_516356)

[3] N.4009, «Δομή, λειτουργία, διασφάλιση της ποιότητας των σπουδών και διεθνοποίηση των ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων», ΦΕΚ 195 Α/ 06.09.11

[4] Γ. Φαράκος, «Για την αγωνιστική ταξική πατριωτική διαπαιδαγώγηση της νεολαίας», Eκδ. Οδηγητής, Αθήνα (1977).

[5] Κ. Καβάφης, «Όσο μπορείς» ποίημα, Αλεξάνδρεια (1913).

[6] P. Kropotkin, “Aux jeunes gens”, Temps Nouveaux (5ème Éd.), Paris (1904).

Comments