หน่วยที่ 3 วิธีที่ 2 การบันทึกบัญชีการร่วมค้าโดยเปิดสมุดบัญชีของกิจการร่วมค้าแยกต่างหาก

3.1 หลักการบันทึกบัญชีการร่วมค้าโดยเปิดสมุดบัญชีกิจการร่วมค้าแยกต่างหาก

            การบันทึกบัญชีตามวิธีนี้เหมาะสำหรับกิจการร่วมค้าที่มีรายการค้าจำนวนมาก  และมีระยะเวลาการดำเนินงานค่อนข้างยาว  โดยจะมีการเปิดสมุดบัญชีของกิจการร่วมค้าขึ้นชุดหนึ่งโดยเฉพาะ  เพื่อทำการจดบันทึกรายการค้าของกิจการร่วมค้า  ซึ่งการจัดทำบัญชีของกิจการร่วมค้าจะปฏิบัติตามมาตรฐานการบัญชีเช่นเดียวกับกิจการทั่วไป  มีผู้ทำหน้าที่ในการจดบันทึกรายการบัญชีสำหรับการร่วมค้า  จะมีการแต่งตั้งให้ผู้ร่วมค้าคนอื่น ๆ รวมทั้งผู้จัดการจะจดบันทึกรายการบัญชีในสมุดบัญชีของตนเองเฉพาะรายการที่เกี่ยวข้องกับตนเองเท่านั้น

            วิธีปฏิบัติในการบันทึกรายการบัญชีกรณีที่มีการเปิดบัญชีกิจการร่วมค้าแยกต่างหากสามารถสรุปได้ดังนี้

                        1. มีการเปิดสมุดบัญชีชุดใหม่เพื่อจดบันทึกรายการค้าของกิจการร่วมค้าเช่นเดียวกับกิจการทั่วไป  ซึ่งกิจการร่วมค้าที่มีการเปิดสมุดบัญชีกิจการร่วมค้าแยกต่างหากจะมีการจัดตั้งกิจการร่วมค้าเป็นติติบุคคลตามกฎหมาย  ดังนั้น  กิจการร่วมค้าสามารถมีสินทรัพย์  หนี้สิน  รายได้  ค่าใช้จ่าย ฯลฯ  เป็นของกิจการร่วมค้าได้เอง  และเมื่อกิจการร่วมค้าสิ้นสุดลงจะมีการปิดบัญชีรายได้และค่าใช้จ่ายต่าง ๆ เข้าบัญชีกำไรขาดทุนเหมือนกับการค้าปกติเพื่อคำนวณกำไรสุทธิหรือขาดทุนสุทธิจากการร่วมค้าเพื่อจัดสรรให้แก่ผู้ร่วมค้าตามข้อตกลง  หลังจากนั้นจะมีการจ่ายเงินคืนให้แก่ผู้ร่วมค้า

                        2. ผู้ร่วมค้าแต่ละคนจะเปิดบัญชีร่วมค้าหรือบัญชีเงินลงทุนในกิจการร่วมค้าในสมุดบัญชีของตนเองเพื่อบันทึกสิทธิ์ที่ตนเองมีส่วนได้หรือส่วนเสียในกิจการร่วมค้า  โดยบัญชีร่วมค้าหรือเงินลงทุนในกิจการร่วมค้าจะบันทึกสิทธิส่วนได้เสียในกิจการร่วมค้าดังนี้

                        รายการที่บันทึกทางด้านเดบิต

                                    - เงินสดหรือสินทรัพย์ที่ส่งให้แก่กิจการร่วมค้า

                                    - ส่วนแบ่งผลกำไรจากกิจการร่วมค้า

                        รายการที่บันทึกทางด้านเครดิต

                                    - เงินสดหรือสินทรัพย์ที่ส่งให้แก่กิจการร่วมค้า

                                    - ส่วนแบ่งผลขาดทุนจากกิจการร่วมค้า

            การบันทึกบัญชีร่วมค้าโดยเปิดสมุดบัญชีกิจการร่วมค้าแยกต่างหาก  สามารถบันทึกได้ 2 กรณี  คือ

                        กรณีที่ 1  การบันทึกรายการบัญชีเมื่อการร่วมค้าเสร็จสิ้น

                        กรณีที่ 2  การบันทึกรายการบัญชีเมื่อการร่วมค้าไม่เสร็จสิ้น

 

3.2 บัญชีร่วมค้าโดยเปิดสมุดร่วมค้าแยกต่างหาก กรณีร่วมค้าเสร็จสิ้น

      หลักการบัญชีการร่วมค้าโดยเปิดสมุดบัญชีกิจการร่วมค้าแยกต่างหาก  กรณีการดำเนินการร่วมค้า

                                                              เสร็จสิ้น  ดังต่อไปนี้

รายการ

การบันทึกบัญชีในสมุดบัญชีของกิจการร่วมค้า

การบันทึกบัญชีในสมุดบัญชีของผู้ร่วมค้าที่เกิดรายการ

การบันทึกบัญชีในสมุดบัญชีของผู้ร่วมค้า

คนอื่น

1.การนำสินค้ามาลงทุนในกิจการร่วมค้า

   1.1ระบบการบันทึกสินค้าเมื่อสิ้นงวด(Periodic Inventory  System)

เดบิต  ซื้อสินค้า     xx

     เครดิต  ผู้ร่วมค้า

                ที่นำสินค้า

                มาลงทุน   xx

เดบิต  ร่วมค้า  หรือ

         เงินลงทุนใน

         กิจการร่วมค้า xx

     เครดิต  ซื้อสินค้า   xx

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

   1.2ระบบการบันทึกสินค้าแบบต่อเนื่อง(Perpetual

Inventory System)

เดบิต  สินค้า         xx

     เครดิต  ผู้ร่วมค้า

                ที่นำสินค้า

                มาลงทุน   xx

เดบิต  ร่วมค้า  หรือ

         เงินลงทุนใน

         กิจการร่วมค้า xx

     เครดิต  สินค้า       xx

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

 

2.ผู้ร่วมค้าส่งเงินไปให้ผู้

   ร่วมค้าที่ทำหน้าที่

   ผู้จัดการ เพื่อมีไว้ใช้จ่าย

   ของกิจการร่วมค้า

เดบิต  เงินสด         xx

    เครดิต ผู้ร่วมค้า

             ที่ส่งเงิน      xx

เดบิต  ร่วมค้า  หรือ

         เงินลงทุนใน

         กิจการร่วมค้า xx

     เครดิต  เงินสด     xx

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

3.การซื้อสินค้าของกิจการ

   ร่วมค้า

   3.1ซื้อสินค้าเป็นเงินสด

       ก.ระบบการบันทึกสินค้าเมื่อสิ้นงวด(Periodic Inventory  System)

 

 

 

เดบิต  ซื้อสินค้า      xx

    เครดิต  เงินสด       xx

 

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

       ข.ระบบการบันทึกสินค้าแบบต่อเนื่อง(Perpetual

Inventory System)

เดบิต  สินค้า          xx

    เครดิต  เงินสด       xx

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

ไม่บันทึกบัญชี

   3.2ซื้อสินค้าเป็นเงินเชื่อ

       ก.ระบบการบันทึกสินค้าเมื่อสิ้นงวด(Periodic Inventory  System)

 

เดบิต  ซื้อสินค้า      xx

    เครดิต  เจ้าหนี้       xx

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

ไม่บันทึกบัญชี

       ข.ระบบการบันทึกสินค้าแบบต่อเนื่อง(Perpetual

Inventory System)

เดบิต  สินค้า          xx

    เครดิต  เจ้าหนี้       xx

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

ไม่บันทึกบัญชี

4.การจ่ายชำระหนี้ให้

   เจ้าหนี้

   4.1 จ่ายชำระเป็นเงินสด

 

 

เดบิต  เจ้าหนี้        xx

    เครดิต  เงินสด       xx

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

   4.2 จ่ายชำระเป็นเช็ค

เดบิต  เจ้าหนี้        xx

    เครดิต  เงินสด       xx

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

5.การขายสินค้าของ

   กิจการร่วมค้า

   5.1ขายสินค้าเป็นเงินสด

       ก.ระบบการบันทึกสินค้าเมื่อสิ้นงวด(Periodic Inventory  System)

 

 

 

 

เดบิต  เงินสด       xx

   เครดิต  ขายสินค้า   xx

 

 

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

 

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

       ข.ระบบการบันทึกสินค้าแบบต่อเนื่อง(Perpetual

Inventory System)

เดบิต  เงินสด       xx

         (ราคาขาย)

    เครดิต  ขายสินค้า  xx

เดบิต  ต้นทุนขาย  xx

         (ราคาทุน)

    เครดิต  สินค้า        xx

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

   5.2ขายสินค้าเป็นเงินเชื่อ

       ก.ระบบการบันทึกสินค้าเมื่อสิ้นงวด(Periodic Inventory  System)

 

 

เดบิต  ลูกหนี้        xx

   เครดิต  ขายสินค้า   xx

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

       ข.ระบบการบันทึกสินค้าแบบต่อเนื่อง(Perpetual

Inventory System)

เดบิต  ลูกหนี้        xx

         (ราคาขาย)

    เครดิต  ขายสินค้า  xx

เดบิต  ต้นทุนขาย  xx

         (ราคาทุน)

    เครดิต  สินค้า        xx

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

6.การรับชำระหนี้จากลูกหนี้

   6.1รับชำระเป็นเงินสด

 

 

เดบิต  เงินสด       xx

    เครดิต  ลูกหนี้        xx

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

   6.2รับชำระเป็นเช็ค

เดบิต  เงินสด       xx

    เครดิต  ลูกหนี้        xx

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

   6.3รับชำระเป็นเช็คนำฝากธนาคารทันที

เดบิต  ธนาคาร     xx

    เครดิต  ลูกหนี้        xx

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

7.การตัดหนี้สูญ

เดบิต  หนี้สูญ       xx

   เครดิต  ลูกหนี้         xx

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

8.การจ่ายค่าใช้จ่ายเป็น

   เงินสด

เดบิต  ค่าใช้จ่าย   xx

   เครดิต  เงินสด        xx

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

9.ผู้ร่วมค้าโอนบัญชี

   ค่าใช้จ่ายของกิจการไป

   เป็นค่าใช้จ่ายของ

   กิจการร่วมค้า

เดบิต  ค่าใช้จ่าย   xx

   เครดิต ผู้ร่วมค้าที่

           โอนค่าใช้จ่าย xx

เดบิต  ร่วมค้า หรือ

         เงินลงทุนใน

         กิจการร่วมค้า xx

    เครดิต  เงินสด หรือ

              ค่าใช้จ่ายที่

              โอนมา       xx

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

10.การจ่ายเงินเดือนให้ผู้   

     ร่วมค้าที่เป็นผู้จัดการ

เดบิต  เงินเดือน    xx

   เครดิต  ผู้ร่วมค้าที่ได้

              รับเงินเดือน xx

เดบิต  ร่วมค้า หรือ

         เงินลงทุนใน

         กิจการร่วมค้า xx

    เครดิต  เงินเดือนรับ xx

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

11.การถอนสินค้าจาก

     กิจการร่วมค้า

   11.1ระบบการบันทึกสินค้าเมื่อสิ้นงวด(Periodic Inventory  System)

 

 

 

เดบิต  ผู้ร่วมค้าที่

         ถอนสินค้า  xx

   เครดิต  ซื้อสินค้า    xx

 

 

เดบิต  ซื้อสินค้า    xx

   เครดิต  ร่วมค้า หรือ

             เงินลงทุนใน

             กิจการร่วมค้าxx

 

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

       ข.ระบบการบันทึกสินค้าแบบต่อเนื่อง(Perpetual

Inventory System)

เดบิต  ผู้ร่วมค้าที่

         ถอนสินค้า  xx

   เครดิต  สินค้า         xx

เดบิต  สินค้า        xx

   เครดิต  ร่วมค้า หรือ

             เงินลงทุนใน

             กิจการร่วมค้าxx

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

12.การถอนเงินสดจาก

     กิจการร่วมค้า

เดบิต  ผู้ร่วมค้าที่

         ถอนเงิน     xx

   เครดิต  เงินสด        xx

เดบิต  เงินสด       xx

   เครดิต  ร่วมค้า หรือ

             เงินลงทุนใน

             กิจการร่วมค้าxx

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

 

13.การคิดค่านายหน้าใน

     การขายสินค้าหรือคิด

     ดอกเบี้ยให้กับผู้ร่วมค้า

     ที่นำมาลงทุน

    13.1การคิดค่านายหน้า

 

 

 

 

เดบิต  ค่านายหน้า xx

   เครดิต  ผู้ร่วมค้าที่

              ขายสินค้า   xx

 

 

 

 

เดบิต  ร่วมค้า หรือ

         เงินลงทุนใน

         กิจการร่วมค้า xx

    เครดิต  รายได้

              ค่านายหน้า xx

 

 

 

 

 

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

     13.2การคิดดอกเบี้ย

เดบิต  ดอกเบี้ยจ่ายxx

   เครดิต  ผู้ร่วมค้าที่

            ได้รับดอกเบี้ยxx

เดบิต  ร่วมค้า หรือ

         เงินลงทุนใน

         กิจการร่วมค้า xx

    เครดิต  ดอกเบี้ยรับ xx

 

ไม่บันทึกบัญชี

 

14.การแบ่งกำไรเมื่อการ

    ร่วมค้าเสร็จสิ้น

เดบิต  กำไรขาดทุน xx

   เครดิต  ผู้ร่วมค้า

              แต่ละคน    xx

เดบิต  ร่วมค้า หรือ

         เงินลงทุนใน

         กิจการร่วมค้า xx

   เครดิต กำไรจากการ

            ร่วมค้า          xx

            (เฉพาะส่วนของ

             ตนเอง)

เดบิต  ร่วมค้า หรือ

         เงินลงทุนใน

         กิจการร่วมค้า xx

   เครดิต กำไรจากการ

            ร่วมค้า          xx

            (เฉพาะส่วนของ

             ตนเอง)

15.การแบ่งผลขาดทุน

    เมื่อการร่วมค้าเสร็จสิ้น

เดบิต ผู้ร่วมค้า

        แต่ละคน      xx

    เครดิต กำไรขาดทุนxx

เดบิต  ขาดทุนจาก

         การร่วมค้า    xx

    เครดิต ร่วมค้า หรือ

             เงินลงทุนใน

             กิจการร่วมค้าxx

เดบิต  ขาดทุนจาก

         การร่วมค้า    xx

    เครดิต ร่วมค้า หรือ

             เงินลงทุนใน

             กิจการร่วมค้าxx

16.การจ่ายเงินระหว่างกันเมื่อการร่วมค้าเสร็จสิ้น

เดบิต ผู้ร่วมค้าที่

        ได้รับเงิน     xx

    เครดิต เงินสด        xx

เดบิต เงินสด          xx

    เครดิต ร่วมค้า หรือ

             เงินลงทุนใน

             กิจการร่วมค้าxx

เดบิต เงินสด          xx

    เครดิต ร่วมค้า หรือ

             เงินลงทุนใน

             กิจการร่วมค้าxx

Comments