อาหารพื้นเมื่องของชาวจังหวัดนครราชสีมา

อาหารพื้นบ้าน หมายถึง อาหารที่ประชาชนบริโภคอยู่ในชีวิตประจำวันและบริโภคในโอกาสต่างๆ โดยอาศัยเครื่องปรุง วัสดุที่นำมาประกอบอาหารจากแหล่งต่างๆ ทั้งจากแหล่งธรรมชาติที่แวดล้อมอยู่ ด้วยการเก็บของป่า การล่าสัตว์ การจับสัตว์น้ำ

และจากการผลิตขึ้นมาเอง เช่น การเพาะปลูก การเลี้ยงสัตว์ หรือจากการซื้อขายแลกเปลี่ยน โดยมีกรรมวิธีทำเป็นเอกลักษณ์ รวมทั้งรสชาติที่เป็นเฉพาะถิ่นแตกต่างกันไป

อาหารพื้นบ้านเป็นอาหารที่บริโภคในชีวิตประจำวันและโอกาสพิเศษ ซึ่งแต่ละท้องถิ่นจะมีการเรียกมื้ออาหารแตกต่างกันไป เช่น ภาคอีสาน เรียกอาหารมื้อเช้าว่า ข้าวงาย มื้อกลางวันเรียกว่า ข้าวสวย มื้อเย็นเรียกว่า ข้าวแลง ส่วนภาคเหนือเรียกอาหารมื้อเช้าว่า ข้าวงาย มื้อกลางวันเรียกว่า ข้าวตอน มื้อเย็นเรียกว่า ข้าวแลง ในขณะที่ภาคใต้เรียกอาหารมื้อเช้าว่า ข้าวหัวเช้า มื้อกลางวันเรียกว่า ข้าวหวันเที่ยง มื้อเย็นเรียกว่า ข้าวหวันเย็น  เป็นต้น สำหรับภาคอื่นไม่แตกต่างเท่าไรนัก และเป็นอาหารที่บริโภคในโอกาสต่าง ๆ เช่น อาหารในช่วงประเพณีทางศาสนา ประเพณีการทำบุญในโอกาสสำคัญ เช่น การทำบุญขึ้นบ้านใหม่ งานแต่งงาน งานบวช และอาหารในช่วงของการเปลี่ยนแปลงของชีวิตหรือยามเจ็บป่วย


วิธีการปรุงอาหารของชาวโคราช มีหลายวิธี เช่น
          ประเภทแกง ผักที่นำมาแกง เช่น ฟักทอง กะบุก บอน มะเขือ หน่อไม้ ฟักเขียว ขนุน ตาล ขี้เหล็ก มันต่างๆ มักแกงกับปลาปิ้ง ปลาย่าง เนื้อหมู วัว ไก่ แกงพื้นบ้านจะไม่ใส่กะทิ แกงบางอย่างใส่ข้าวเบือด้วย


          ประเภทขั่ว (คั่ว) นิยมขั่วเนื้อวัว เครื่องในวัว กบ หนู หมู ไก่ โดยนำเนื้อสัตว์มาสับละเอียด นำไปผัดพริกแกงใส่น้ำพอขลุกขลิก ใส่น้ำปลาใส่ใบกะเพรา อาจใส่หน่อไม้ส้มลงไปเล็กน้อย


          ประเภทลาบ ลาบปลาจะนำปลาไปย่างพอสุก นำมาสับละเอียด ลาบปูจะตำปูให้ละเอียดแล้วกรองเอาน้ำนำเพื่อไปลาบ ถ้าเนื้อวัว ไก่ นก จะสับให้ละเอียดก่อนแล้วจึงนำไปคลุกกับเครื่องลาบ ซึ่งประกอบด้วย ตะไคร้ ใบมะกรูด ข่า หอม กระเทียม พริกที่เผาไฟให้หอม นำมาโขลกให้ละเอียดแล้วใส่ปลาร้า ใส่ข้าวเบือ ใส่น้ำปลา บีบมะนาว โรยใบสะระแหน่ รับประทานกับผักสด


          ประเภทต้มยำ สัตว์หลายชนิดนำมาต้มยำได้ เช่น ไก่ หมู วัว ปลา กบ เขียด อึ่งอ่าง ถ้าเป็นกบ เขียด อึ่งอ่าง จะนำมาต้มทั้งตัวพอสุกนำไปฉีกเป็นชิ้นส่วน เอาไส้พุงทิ้งไป ต้มน้ำใส่ข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด หอม กระเทียม พริกสดหรือพริกแห้งเผาไฟ พอน้ำเดือดใส่เนื้อสัตว์ลงไป ปรุงรสด้วยน้ำปลา มะนาวหรือมะขามเปียกหรือใบมะขามอ่อน


          ประเภ
ทปิ้ง ย่าง หมกไฟ ใช้ไม้ไผ่หรือไม้รวกผ่าเป็น 2 ซีก นำเนื้อสัตว์ เช่น ปลา ไก่ เนื้อ ใส่ลงระหว่างไม้ใช้เชือกมัดปลายแล้วนำไปปิ้งไฟ ถ้าเป็นอึ่งอ่างจะใช้ไม้ไผ่เหลาเล็กๆ ปลายแหลม เสียบกลางตัว นำไปย่าง บางครั้งใช้วิธีห่อใบตอง แล้วนำไปเผาหรือหมกใต้เตา เนื้อหรือปลานั้นจะมีกลิ่นหอมน่ารับประทาน


          ประเภทสะเออะ สะเออะ คือ การทำให้สุกโดยนำอาหารใส่ถ้วยใส่หม้อต้ม ปิดฝาต้มจนสุก เช่น สะเออะปลาร้า ปลาจ่อม เป็นต้น
          การกินอาหารของคนพื้นเมืองโคราช จะจัดเป็นสำรับ ใส่ถาดหรือกระด้ง อาหารทุกมื้อจะมีน้ำพริก ผักสดหรือผักต้มเป็นหลัก น้ำพริกที่มีอยู่ประจำแทบทุกบ้าน คือ พริกป่น ปลาที่นำมาป่นผสมกับพริกส่วนใหญ่จะเป็นปลาฉลาดหรือปลาขาว ถ้ามีน้ำต้มปลาร้าที่ต้มในหม้อดินผสมลงในน้ำพริกด้วยแล้ว จะเป็นอาหารชูรสที่ทำให้รับประทานได้มาก อาหารในแต่ละมื้อแต่ละวันจะไม่แตกต่างกันมากนักตามแต่จะหาได้ มื้อเช้าและกลางวันจะไม่พิถีพิถันมากเท่ากับมื้อเย็น