wilczy tryb życia

 

Środowisko życia.

 

   W Europie pokrytej przed wiekami lasami wilk był integralnie związany z tym środowiskiem, dlatego w naszym mniemaniu jest on zwierzęciem leśnym. Ponadto tylko w tym środowisku wilk mógł przetrwać, bo wraz ze wzrostem gęstości zaludnienia oraz ekspansją rolnictwa i hodowli był on bezlitośnie tępiony.

   W Polsce wilk żyje w lasach mieszanych, liściastych i w borach, jednak pod warunkiem, że są one odpowiednio rozległe i znajdują się w nich trudno dostępne ostoje.

   Na gniazdo wilki wybierają miejsca ustronne i niedostępne, przeważnie suchsze rejony mokradeł i bagien śródleśnych porosłych trzciną i wierzbą, kotliny porośnięte zagajnikami świerkowymi, parowy, których brzegi są zarośnięte malinami, jeżynami, kępami traw i młodymi świerkami i jodłami. Gniazdo jednak zawsze znajduje się w pobliżu wody, tj. rzeczki, potoku, źródła, jeziora, bagna lub nawet głębokiej, nie wysychającej kałuży.

   Wilki poddane jednak głębokiej antropopresji, zmieniają często swoje zwyczaje i często bytują np. na wysypiskach śmieci dużych i małych miejscowości, pojawiają się na obrzeżach dużych miast, gdzie mogą krzyżować się z psami dając na pół dzikie hybrydy, które rzadko boją się ludzi w takim stopniu, jak same wilki, i które dzięki temu mogą stanowić dla człowieka poważne zagrożenie.

 

Aktywność.

 

   Wilki okresowo pędzą życie osiadłe (tuż przed przyjściem na świat młodych i przez pewien czas po ich urodzeniu) i wędrownicze (kiedy młode stają się coraz bardziej samodzielne i niezależne). Faza wędrowna rozpoczyna się późną jesienią. Latem natomiast wilki cechuje aktywność dobowa - wyruszanie na łowy wczesnym wieczorem i powrót do gniazda lub miejsca odpoczynku w nocy lub wczesnym rankiem (jest to przypuszczalnie spowodowane tym, że w lecie panują wysokie temperatury w ciągu dnia i wilki są w tym okresie narażone na przegrzanie). Dlatego też wilki często zalegają upalnymi dniami  w ocienionych miejscach, najczęściej w głębi lasu, przygotowując sobie uprzednio miejsce odpoczynku na zeskrobanej z wierzchniej warstwy ziemi. Zimą wilki są mogą być aktywne przez cały dzień, a odpoczywać zależnie od sytuacji, np. po nieudanym pościgu za zdobyczą, przed ponownym polowaniem, mogą odpoczywać 10-15min, a po przejściu długiego odcinka trasy - nawet przez kilka godzin. W trakcie długich zimowych wędrówek, kiedy śnieg jest nieraz bardzo głęboki, wilki wykorzystują przetarte ścieżki innych zwierząt, drogi leśne, tory kolejowe, zamarznięte jeziora, rzeki i strumyki, ponieważ są to najmniej wyczerpujące szlaki przemieszczania się.
 

   Wydaje się, że kolejne pokolenia wilków wykorzystują ciągle te same trasy wędrówek, i że znajomość tych tras jest przekazywana z pokolenia na pokolenie.

 

Zmysły.

 

   Wilk ma ponad 100-krotnie większą zdolność wyczuwania zapachu niż człowiek. Może on wyczuć potencjalną zdobycz z odległości ponad 250m przy wietrze wiejącym od wilka (wiatr niekorzystny). Jednak przy naprawdę niesprzyjającym wietrze lub wietrze z boku, wilk może wcale nie wyczuć ofiary, albo może nie móc jej precyzyjnie zlokalizować. Przy korzystnym wietrze, tj. wietrze od ofiary, wilk może wyczuć zdobycz nawet z odległości 2,5km.

   Wilki słyszą prawdopodobnie dźwięki z odległości minimum 6km (np. wycie innych wilków).

   Wzrok wilka jest szczególnie wrażliwy na ruch i na pewno bardziej bystry niż ludzki.

   Wilka cechuje wysoka zdolność adaptacji do warunków życia, wilki łatwo się uczą i potrafią pamiętać różne zdarzenia przez szereg lat.

 
Poruszanie się i tropy.
 

   Wilk, jak wszyscy przedstawiciele psowatych, stąpa na palcach stóp, a nie na całej ich powierzchni. Pięta tylnej kończyny znajduje się na znacznej wysokości od ziemi. Kończyny przednie mają pięć palców, z których jeden nigdy nie dotyka powierzchni gruntu, a tylne - cztery. Każdy palec posiada dużą poduszeczkowatą opuszkę palcową, która jest miękka i sprężysta, choć ma zrogowaciałą powierzchnię, oraz zazwyczaj tępy, chociaż wyraźnie odbijający się w podłożu, nie wciągany pazur. Każda ze stóp ma rozległą poduszkę piętową.

   Trop łapy przeciętnego wilka jest na ogół większy niż ten należący do psa (z wielkością wilczego tropu mogą się równać tylko tropy takich psów jak bernardyn, czy wilczarz). Trop wilka jest bardziej wydłużony, a poszczególne jego elementy wyraźniej odciskają się w podłożu. Zwłaszcza dwa przednie pazury łapy odciskają się znacznie mocniej. Piętka kończyny przedniej wilka jest w stosunku do psiej kształtu sercowatego (pies ma piętkę owalną), ale piętka kończyny tylnej jest owalna, jak u psa. Wielkość wilczego tropu jest bardzo różna i zależy od wieku, płci oraz indywidualnych cech poszczególnych osobników. U dorosłych wilków długość tropu waha się w granicach 10-13,7cm, a szerokość 8-9cm.

   Wilk porusza się bardzo specyficznym dla siebie sposobem stosując tzw. wilczy chód, inaczej nazywany sznurowaniem. Jest to wytrwały kłus, który np. w wilgotnym błocie lub śniegu obrazuje ten rysunek:

     Wataha wilków idąca truchtem pozostawia z reguły jeden ślad, ponieważ poszczególne osobniki poruszają się trop w trop. Najczęściej na brzegach rowów, koło słupków oddziałowych, samotnie rosnących drzew czy krzaków, gdzie wilki z reguły znakują swoje terytorium, trop watahy zazwyczaj się rozchodzi. Podobnie dzieje się przy upolowanej zdobyczy lub padlinie. Można wtedy na tej podstawie określić liczbę osobników w grupie.

   Wilk porusza się galopem, gdy goni zdobycz, lub przed czymś ucieka. Na krótkich odcinkach, w pościgu lub ucieczce wilk osiąga szybkość 55-70km/godz. W kłusie porusza się z prędkością około 8km/godz. przez dłuższy czas.