KruTanva - เข้าสู่เนื้อหา 5

พลังงาน

หมายถึง สิ่งที่ทำให้วัตถุต่าง ๆ ทำงานได้หรือเคลื่อนที่ได้ ได้แก่ พลังงานหมุนเวียน พลังงานสิ้นเปลือง และยังรวมถึงสิ่งที่อาจจะทำงานได้ พลังงานเป็นสิ่งจำเป็นในการดำรงชีวิต สิ่งมีชีวิติยู่ได้ต้องอาศัยพลังงาน กระบวนการผลิตหลาย ๆ ขั้นตอนในโรงงานอุตสาหกรรมจะต้องอาศัยพลังงาน ดังนั้นพลังงานจึงเป็นปัจจัยที่สำคัญในการผลิตและมีประโยชน์มากต่อมนุษย์

ประเภทของพลังงาน

พลังงานหมุนเวียน

คือ พลังงานที่ได้จากธรรมชาติที่ใช้แล้ว สามารถนำกลับมาใช้ได้อีก ไม่มีวันหมด ซึ่งสามารถสร้างทดแทนได้ในช่วงสั้น ๆ

พลังงานชีวมวล

คือ สารอินทรีย์ที่เป็นแหล่งกักเก็บพลังงานจากธรรมชาติ และสามารถนำมาใช้ผลิตพลังงานไฟฟ้าได้ เช่น เศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร หรือกากจากกระบวนการผลิตในอุตสาหกรรมการเกษตร เช่น แกลบ เศษไม้ ซังข้าวโพด เป็นต้น

ข้อดี

ช่วยลดภาระในการกำจัด
ประหยัดเงินตราต่างประเทศเพราะไม่ต้องนำเข้าเชื้อเพลิง

ข้อจำกัด

มีปริมาณไม่แน่นอน
ปริมาณไม่เพียงพอจะผลิตไฟฟ้าที่ให้ผลตอบแทนในการลงทุนเพียงพอ

พลังงานแสงอาทิตย์

คือ พลังงานแสงและพลังงานความร้อนที่แผ่รังสีจากดวงอาทิตย์ รูปแบบการนำพลังงานแสงอาทิตย์มาใช้งาน แบ่งเป็น 2 แบบ

1) แบบแอกทีฟโซลาร์ = จับและเปลี่ยนพลังงานแสงอาทิตย์เป็นพลังงานไฟฟ้าหรือพลังงานความร้อนโดยตรง

2) แบบพาสซีฟโซลาร์ = ใช้ประโยชน์ทางอ้อม

ข้อดี

ไม่ก่อให้เกิดมลภาวะเป็นพิษจากกระบวนการผลิตไฟฟ้า
มีการบำรุงรักษาน้อย ใช้งานแบบอัตโนมัติง่าย
ผลิตไฟฟ้าได้ทุกมุมโลก

ข้อจำกัด

ค่าใช้จ่ายในการติดตั้งและอุปกรณ์การติดตั้งค่อนข้างแพง
การเก็บพลังงานแสงอาทิตย์ขึ้นอยู่กับสภาวะภูมิอากาศ

พลังงานน้ำ

คือ พลังงานที่นำมาผลิตกระแสไฟฟ้า โดยอาศัยพลังการเคลื่อนที่ของน้ำ แบ่งได้ 3 ประเภท

1) พลังงานน้ำตก อาศัยพลังงานน้ำตก หรือน้ำตกที่เกิดจากการดัดแปลงสภาพธรรมชาติ เช่น การสร้างเขื่อนกั้นลำน้ำ

2) พลังงานน้ำขึ้นน้ำลง การใช้น้ำผลิตกระแสไฟฟ้า โดยเลือกแม่น้ำที่มีพื้นที่เก็บน้ำได้มาก แล้วสร้างเขื่อนบริเวณปากอ่าว

3) พลังงานคลื่น การนำพลังงานลมที่ถ่ายเทให้ผิวน้ำในมหาสมุทรเกิดเป็นคลื่น เพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า

ข้อดี

สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้ ไม่หมดสิ้น
สามารถผลิตพลังงานไฟฟ้าได้รวดเร็ว
น้ำที่ใช้ผลิตกระแสไฟฟ้าแล้ว ยังมีคุณภาพเดิม นำไปใช้ประโยชน์ได้
เขื่อนกักเก็บน้ำ สามารถช่วยเก็บน้ำในช่วงที่ไม่มีฝนตก

ข้อจำกัด

การพัฒนาแหล่งพลังงานน้ำต้องใช้ทุนสูง
ทำให้เสียพื้นที่ป่า
ปริมาณน้ำไม่แน่นอน
การจัดบุคลากรไปทำงานไม่สะดวก เพราะสถานที่อยู่ไกลชุมชน

พลังงานลม

คือ การเปลี่ยนพลังงานกลเป็นพลังงานไฟฟ้า โดยอาศัยลมจากธรรมชาติ / แหล่งที่มีความเร็วลมในประเทศไทยพบที่ภาคใต้บริเวณชายฝั่งทะเลตะวันออกตั้งแต่นครศรีธรรมราช สงขลา ปัตตานี อุทยานแห่งชาติอินทนนท์ เขายายเที่ยง เขาค้อ เป็นต้น

ข้อดี

เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
ติดตั้งภายในไม่กี่สัปดาห์
เป็นแหล่งพลังงานที่น่าเชื่อถือนำกลับมาใช้ใหม่ได้

ข้อจำกัด

ผลต่อทัศนียภาพ เนื่องจากต้องใช้กังหันขนาดใหญ่ อาจบดบังส่วนต่าง ๆ ของพื้นที่ได้
เกิดมลภาวะทางเสียง เมื่อใบพัดขนาดใหญ่ทำงาน จะเกิดเสียงดังมากรบกวนผู้อยู่ใกล้เคียง
รบกวนคลื่นวิทยุ เพราะใบพัดส่วนใหญ่ ทำจากโลหะ เมื่อหมุนทำให้เกิดการรบกวนคลื่นวิทยุ และโทรทัศน์ในระยะ 1-2 กิโลเมตร
กระทบต่อระบบนิเวศ เมื่อติดตั้งกังหันลมขนาดใหญ่ อาจทำให้สิ่งมีชีวิตใกล้เคียงอพยพไปอยู่ที่อื่น
ไม่สามารถควบคุมความสม่ำเสมอของพลังงานได้

พลังงานสิ้นเปลือง

คือ พลังงานที่ได้จากทรัพยากรธรรมชาติที่ใช้แล้วหมดไปไม่สามารถสร้างใหม่ หรือทดแทนโดยธรรมชาติได้ในเวลาอันรวดเร็ว
และมีปริมาณจำกัด

ถ่านหิน

มีสถานะเป็นของแข็ง เกิดจากการทับถมและแปรสภาพจากพืช มีความเปราะ มีหลายสี
สามารถแยกตามประเภทตามลำดับชั้นได้ 5 ประเภท

1) พีต เป็นหินชั้นแรกในกระบวนการเกิดถ่านหิน มีซากพืชที่บางส่วนสลายตัวแล้ว

2) ลิกไนต์ มีสีน้ำตาลผิวด้าน มีซากพืชเล็กน้อย

3) ซับบิทูมินัส ใช้เวลาเกิดนานกว่าลิกไนต์ มีสีน้ำตาลถึงสีดำ ผิวมีทั้งด้านและมัน

4) บิทูมินัส ใช้เวลาเกิดนานกว่าซับบิทูมินัส เนื้อแน่น แข็ง มีสีน้ำตาลถึงดำสนิท

5) เซมิแอนทราไซต์ ใช้เวลาเกิดนานกว่าบิทูมินัส มีสีดำเป็นเงา มันวาวมาก

น้ำมันดิบ

มีสถานะเป็นของเหลว เกิดจากการทับถมของพืชและสัตว์ มีหินปูน ดินเหนียว ทราย ตกตะกอนทับถมเป็นชั้น ต่อมามีการเปลี่ยนแปลงด้านแรงกดดันและอุณหภูมิในชั้นหินทำให้แปรสภาทางเคมีและฟิสิกส์กลายเป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอนเป็นน้ำมันดิบแทรกอยู่ในเนื้อหินดินดาน ดินทราย และหินปูนที่มีเนื้อพรุน แหล่งที่พบมาก คือ อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ และอ่าวไทย

แก็สธรรมชาติ

เป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอนที่อยู่ในสถานะแก๊ส ส่วนใหญ่ประกอบด้วยแก๊สมีเทน สามารถนำแก๊สธรรมชาติไปใช้เป็นเชื้อเพลิง
ยานยนต์ เชื้อเพลิงในงานอุตสาหกรรมเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า เช่น โรงไฟฟ้าน้ำพอง โรงไฟฟ้าขนอม

แร่นิวเคลียร์

เป็นแร่ที่มีการแตกตัวของนิวเคลียสของธาตุซึ่งไม่เสถียร เพราะมีพลังงานส่วนเกินมาก ต้องถ่ายเทออกมาเพื่อให้เป็นอะตอม
ของธาตุที่เสถียร มี 2 ชนิด คือ

1) แร่กัมมันตภาพรังสีมีคุณสมบัติในการปล่อยรังสีอย่างต่อเนื่อง ซึ่งไม่สามารถมองเห็นได้ ได้แก่ ยูเรเนียม ทอเรียม

2) แร่ที่ไม่ส่งกัมมันตภาพรังสีออกมาใช้ประโยชน์ในการควบคุมการแตกตีวของนิวเคลียร์แร่กัมมันตภาพรังสี ได้แก่ เมอริล
โคลัมเนียม

การอนุรักษ์พลังงาน

ความหมายของการอนุรักษ์พลังงาน

หมายถึง การผลิตและใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพและประหยัด โดยพัฒนากระบวนการผลิต การใช้พลังงาน
รูปแบบต่าง ๆ ให้เหมาะสม และพัฒนาพลังงานจากแหล่งใหม่มาทดแทนพลังงานที่สิ้นเปลือง รวมทั้งป้องกันการสูญเสียพลังงานและผลกระทบต่อสภาพแวดล้อม

ความสำคัญของการอนุรักษ์พลังงาน