วิธีการดำเนินการ

วิธีการดำเนินการให้บรรลุผล (โดยใช้วงจร PDCA)

   เพื่อพัฒนาทักษะการปฏิบัติรวมวงโยธวาทิตของนักเรียนโดยใช้แบบฝึกหัดตามหลักแคนอน กระบวนการดำเนินงานจะถูกออกแบบให้เป็นไปตามวงจร PDCA (Plan-Do-Check-Act) ซึ่งเป็นแนวทางการพัฒนาที่มีความต่อเนื่องและสามารถปรับปรุงได้ตลอดเวลา รายละเอียดของแต่ละขั้นตอนมีดังนี้

1. Plan (วางแผน)

ในขั้นแรก ครูจะทำการวิเคราะห์ปัญหาและความต้องการพัฒนาของนักเรียน โดยเริ่มจากการประเมินทักษะปัจจุบันของนักเรียนในชุมนุมวงโยธวาทิต เพื่อระบุจุดอ่อน เช่น ความไม่สม่ำเสมอของจังหวะ ขาดการประสานเสียง หรือปัญหาการเล่นไม่ตรงโน้ต หลังจากนั้นจะออกแบบแบบฝึกหัดตามหลักแคนอนที่เหมาะสมกับระดับของนักเรียน เช่น

• ระดับพื้นฐาน: แบบฝึกการจับจังหวะด้วยการเล่นโน้ตเดียวในรูปแบบ “call and response” (ครูเป่าโน้ต และนักเรียนตอบกลับในจังหวะเดียวกัน)

• ระดับกลาง: แบบฝึกการตอบสนองด้วยท่อนดนตรีสั้น ๆ (ครูเป่าท่อนดนตรี เช่น “โด-เร-มี” และนักเรียนต้องตอบกลับด้วยการเป่าเสียงเดียวกัน)

• ระดับสูง: แบบฝึกการเล่นประสานเสียงในโครงสร้างแบบแคนอนที่ซับซ้อน

ตัวอย่างแผน:

• เป้าหมาย: นักเรียนสามารถเล่นดนตรีรวมวงได้อย่างกลมกลืนและมั่นคง

• ระยะเวลา: 10 สัปดาห์

• ทรัพยากร: เครื่องดนตรี โน้ตเพลง บันทึกเสียงแบบฝึก และวิดีโอสำหรับใช้ทบทวน

2. Do (ลงมือทำ)
ขั้นตอนนี้คือการนำแผนที่วางไว้มาปฏิบัติ โดยแบ่งการฝึกซ้อมเป็น 3 ระยะ คือ

• การฝึกเดี่ยว: นักเรียนแต่ละคนฝึกแบบฝึกหัดที่เหมาะสมกับเครื่องดนตรีของตนเอง เช่น การฝึกจับจังหวะหรือการเป่าโน้ตพื้นฐาน

• การฝึกกลุ่มย่อย: นักเรียนในกลุ่มเครื่องดนตรีประเภทเดียวกัน (เช่น กลุ่มเครื่องลมไม้ หรือกลุ่มเครื่องลมทองเหลือง) จะซ้อมรวมกัน เพื่อพัฒนาการประสานงานระหว่างสมาชิก

• การฝึกรวมวง: นักเรียนทุกคนจะมาฝึกซ้อมร่วมกัน โดยนำแบบฝึกหัดแคนอนที่ซับซ้อนขึ้นมาใช้ เช่น การเป่าโน้ตตามลำดับที่ต่อเนื่องกันเหมือนการ “ไล่เสียง”

ตัวอย่างการลงมือทำ:

• กลุ่มเครื่องลมไม้ฝึกการเป่าท่อนสั้น “โด-มี-ซอล-โดสูง” ในจังหวะที่ครูกำหนด เพื่อพัฒนาความแม่นยำ

• ในการฝึกรวมวง ครูใช้วิธีเป่าทำนองนำให้นักเรียนกลุ่มเครื่องลมไม้เริ่มต้น จากนั้นกลุ่มเครื่องลมทองเหลืองเล่นตอบในลักษณะซ้อนกัน

3. Check (ตรวจสอบ)
ในระหว่างและหลังการฝึกซ้อม ครูจะทำการประเมินผลทั้งในเชิงคุณภาพและปริมาณ เช่น

• บันทึกเสียงและวิดีโอ: เพื่อตรวจสอบความก้าวหน้า เช่น การประสานเสียง จังหวะ และความกลมกลืน

• การสังเกตและให้ข้อเสนอแนะ: ครูจะสังเกตนักเรียนเป็นรายบุคคลและรายกลุ่ม พร้อมให้คำแนะนำ เช่น “เพิ่มความมั่นใจตอนเป่าท่อนจบ” หรือ “ปรับจังหวะให้ชัดเจนกว่านี้”

• แบบประเมินตนเอง: ให้นักเรียนสะท้อนผลการฝึกของตนเอง เช่น “ฉันยังไม่คุ้นกับจังหวะตอนเริ่มต้น” หรือ “ฉันคิดว่าฉันเป่าได้ดีในช่วงจบ”

ตัวอย่างการตรวจสอบ:

• บันทึกเสียงในสัปดาห์แรกแสดงให้เห็นว่า กลุ่มเครื่องลมทองเหลืองยังมีปัญหาในการเป่าท่อนจบพร้อมกัน ครูจึงปรับแผนการฝึกให้เน้นการเล่นพร้อมในจังหวะเดียวกันมากขึ้น

4. Act (ปรับปรุง)
หลังจากการตรวจสอบ ครูจะปรับปรุงแผนและกระบวนการฝึกซ้อม โดยเน้นไปที่จุดอ่อนที่พบ เช่น หากพบว่านักเรียนยังไม่สามารถจับจังหวะได้แม่นยำ จะเพิ่มเวลาในการฝึกแบบ “call and response” ที่เน้นการตอบกลับจังหวะพื้นฐาน หากนักเรียนในกลุ่มเครื่องลมไม้ยังเล่นประสานเสียงไม่กลมกลืน อาจแยกการซ้อมเฉพาะส่วนเพื่อแก้ไขปัญหา

ตัวอย่างการปรับปรุง:

• เพิ่มกิจกรรม "การฝึกไล่เสียงทีละกลุ่ม" ในการซ้อมรวมวง เพื่อให้นักเรียนเข้าใจว่าต้องเริ่มและหยุดในจุดใด

• ใช้เครื่องมือช่วย เช่น เมโทรโนมหรือแอปพลิเคชันจังหวะ เพื่อช่วยให้นักเรียนจับจังหวะได้แม่นยำขึ้น

เมื่อครบวงจร PDCA แล้ว จะนำข้อมูลที่ได้มาวางแผนรอบใหม่ เพื่อสร้างความก้าวหน้าอย่างต่อเนื่องในทักษะของนักเรียนและการทำงานร่วมกันในวงโยธวาทิต

3. ผลลัพธ์การพัฒนาที่คาดหวัง 

• นักเรียนมีความสามารถในการเล่นดนตรีร่วมวงได้อย่างกลมกลืน

• ทักษะการฟัง การจับจังหวะ และการเล่นดนตรีตามกลุ่มพัฒนาอย่างเห็นได้ชัด

• เพิ่มความมั่นใจและความพร้อมของนักเรียนสำหรับการแสดงจริง

• เกิดความภาคภูมิใจในความสำเร็จร่วมกันในชุมนุม

4. การทดลองใช้

• ทดลองนำแบบฝึกหัดมาใช้ในชุมนุมวงโยธวาทิตในระยะเวลา 3 เดือน

• บันทึกวิดีโอการฝึกซ้อมในช่วงเริ่มต้น กลาง และปลายโครงการเพื่อตรวจสอบพัฒนาการ

• เก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์นักเรียนและเชิงปริมาณจากการประเมินโดยครูผู้สอน

5. การสรุปผลและการรายงาน

• วิเคราะห์ข้อมูลและนำเสนอผลการเปลี่ยนแปลงของนักเรียนในด้านทักษะและความร่วมมือ

• จัดทำรายงานผลการดำเนินงานพร้อมแนวทางพัฒนาต่อเนื่อง

• จัดกิจกรรมการแสดงเพื่อแสดงศักยภาพของนักเรียนที่พัฒนาขึ้น