เฮือนเกย: สถาปัตยกรรมพื้นถิ่นที่สะท้อนวิถีชีวิตชาวอีสาน

ประวัติความเป็นมา

เฮือนเกยในภูมิญาลัยอีสาน โรงเรียนนครขอนแก่น เป็นอาคารจัดแสดงที่มีความพิเศษ เนื่องจากสร้างขึ้นจากเฮือนไม้เก่าที่ได้รับการบริจาคจากคุณครูรองรัตน์ สายจันทร์ และสกุลปิตุโส ร่วมกับงบประมาณสมทบจากโรงเรียนนครขอนแก่น การนำเฮือนไม้เก่ามาบูรณะและจัดแสดงนี้ไม่เพียงเป็นการอนุรักษ์สถาปัตยกรรมพื้นถิ่น แต่ยังเป็นการสืบทอดมรดกทางวัฒนธรรมที่มีคุณค่า

ลักษณะทางสถาปัตยกรรม

เฮือนเกยเป็นรูปแบบที่อยู่อาศัยที่พบมากที่สุดในภาคอีสาน มีลักษณะเป็นเฮือนถาวรขนาดเล็ก ยกใต้ถุนสูง เอกลักษณ์สำคัญคือมี "เกย" ซึ่งเป็นพื้นที่ต่อขยายจากชายคาเฮือนนอน ทำหน้าที่เป็นพื้นที่อเนกประสงค์สำหรับการพักผ่อนและทำกิจกรรมต่างๆ ของครอบครัว

องค์ประกอบของเฮือนเกย ประกอบด้วยส่วนสำคัญต่างๆ ดังนี้:

1. เฮือนนอน: ส่วนหลักของบ้านสำหรับการพักอาศัย

2. เกย: พื้นที่อเนกประสงค์ต่อขยายจากตัวเฮือน

3. ชานแดด: พื้นที่โล่งสำหรับตากผ้าและทำกิจกรรมกลางแจ้ง

4. เฮือนไฟ: ส่วนครัวสำหรับประกอบอาหาร

5. ฮ้านแอ่งน้ำ: พื้นที่สำหรับวางภาชนะใส่น้ำ

6. บันไดด้านหลัง: ทางขึ้นลงหลักของเฮือน

7. ส่วนต่อขยายหลังเฮือน: พื้นที่เพิ่มเติมสำหรับการใช้สอย

การจัดแสดงและการถ่ายทอดวิถีชีวิต

เฮือนเกยในภูมิญาลัยอีสานได้รับการจัดแสดงให้สะท้อนวิถีชีวิตดั้งเดิมของชาวอีสานอย่างสมบูรณ์ โดยมีการจัดวางเครื่องใช้ไม้สอยตามสภาพความเป็นอยู่แบบดั้งเดิม ซึ่งประกอบด้วย:

1. เครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน

   - อุปกรณ์ทอผ้า

   - เครื่องครัวพื้นบ้าน

   - เครื่องจักสานและภาชนะต่างๆ

2. การจัดพื้นที่ใช้สอย

   - พื้นที่พักผ่อนและต้อนรับแขก

   - พื้นที่ประกอบอาหาร

   - พื้นที่เก็บของและอุปกรณ์การเกษตร

คุณค่าและความสำคัญ

เฮือนเกยในภูมิญาลัยอีสานไม่เพียงเป็นตัวอย่างของสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นเท่านั้น แต่ยังเป็นแหล่งเรียนรู้ที่มีชีวิตที่แสดงให้เห็นถึง:

1. ภูมิปัญญาในการออกแบบที่อยู่อาศัยที่เหมาะสมกับสภาพภูมิอากาศ

2. การจัดสรรพื้นที่ใช้สอยที่สอดคล้องกับวิถีชีวิต

3. ความสัมพันธ์ระหว่างที่อยู่อาศัยกับวิถีชีวิตประจำวัน

4. การอนุรักษ์และสืบทอดมรดกทางสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น