เฮือนแฝด: ภูมิปัญญาสถาปัตยกรรมที่อยู่อาศัยพื้นถิ่นอีสาน

เฮือนแฝดเป็นรูปแบบสถาปัตยกรรมที่อยู่อาศัยขนาดใหญ่ของชาวอีสาน ที่ได้รับการจำลองไว้ในภูมิญาลัยอีสาน โรงเรียนนครขอนแก่น เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้และอนุรักษ์มรดกภูมิปัญญาด้านที่อยู่อาศัยของบรรพชนอีสาน ลักษณะเด่นของเฮือนแฝดคือการมีจั่วหลังคาคู่หรือที่เรียกว่า "เฮือนหัวลอย" วางชิดติดกัน สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาในการออกแบบที่ตอบสนองต่อสภาพภูมิอากาศและวิถีชีวิตของชาวอีสาน

การวางผังอาคารของเฮือนแฝดในภูมิญาลัยอีสานเป็นไปตามความเชื่อและหลักการจัดวางทิศทางแบบดั้งเดิม โดยหันด้านจั่วในแนวทิศตะวันออก-ตะวันตก หรือที่ภาษาอีสานเรียกว่า "ล่องตาเว็น" ซึ่งช่วยให้บ้านได้รับลมและแสงธรรมชาติอย่างเหมาะสม ระหว่างจั่วทั้งสองมีการติดตั้ง "ฮางริน" หรือรางน้ำ ที่ออกแบบอย่างชาญฉลาดเพื่อระบายน้ำฝนไม่ให้ไหลเข้าสู่ตัวเฮือน สะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาในการแก้ปัญหาและการปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อม

โครงสร้างของเฮือนแฝดประกอบด้วยเสาไม้สามช่วง หรือที่เรียกว่า "เฮือนสามห้อง" โดยมีการแบ่งพื้นที่ใช้สอยอย่างเป็นระบบและสอดคล้องกับวิถีชีวิตของครอบครัวอีสาน ส่วนใต้ถุนเป็นพื้นที่โล่งอเนกประสงค์ ใช้สำหรับเก็บเครื่องมือการเกษตร ทอผ้า หรือทำกิจกรรมในยามกลางวัน ส่วนชั้นบนแบ่งออกเป็น 3 ส่วนหลัก ได้แก่:

1. ห้องเปิง: เป็นพื้นที่โล่งสำหรับต้อนรับแขก และใช้เป็นที่พักผ่อนของสมาชิกในครอบครัว

2. ห้องพ่อ-แม่: เป็นห้องนอนของหัวหน้าครอบครัว แสดงถึงการให้ความสำคัญและความเคารพต่อผู้อาวุโส

3. ห้องนอนลูกสาวหรือห้องส่วม: เป็นพื้นที่ส่วนตัวสำหรับบุตรสาว สะท้อนให้เห็นถึงการให้ความสำคัญกับการดูแลและปกป้องสมาชิกเพศหญิงในครอบครัว

วัสดุและเทคนิคการก่อสร้างของเฮือนแฝดแสดงให้เห็นถึงภูมิปัญญาในการเลือกใช้วัสดุท้องถิ่น โดยเฉพาะการมุงหลังคาด้วยแป้นเกล็ด ซึ่งเป็นเทคนิคการมุงหลังคาแบบดั้งเดิมที่ช่วยระบายความร้อนและป้องกันน้ำฝนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การจัดแสดงเฮือนแฝดในภูมิญาลัยอีสานไม่เพียงแต่นำเสนอรูปแบบทางสถาปัตยกรรมเท่านั้น แต่ยังมีการจัดแสดงข้าวของเครื่องใช้ เครื่องเรือน และอุปกรณ์ในการดำรงชีวิตแบบดั้งเดิม เพื่อให้ผู้เข้าชมได้เรียนรู้และเข้าใจถึงวิถีชีวิต ความเป็นอยู่ และระบบคุณค่าของครอบครัวอีสานได้อย่างลึกซึ้ง