หอแจก: มรดกสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นอีสานในภูมิญาลัยอีสาน

หอแจก หรือศาลาการเปรียญ เป็นอาคารสำคัญในพุทธศาสนสถานของชาวอีสาน ที่ได้รับการจำลองและจัดแสดงไว้ในภูมิญาลัยอีสาน โรงเรียนนครขอนแก่น ก่อสร้างเมื่อวันที่ 13 พ.ค. 2551 (ประกอบพิธียกช่อฟ้าเมื่อปี 2552) โดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณการก่อสร้างจำนวน 800,000 บาท จาก ดร.วิญญู คุวานันท์ ประธานบริษัทโค้วยูฮะ มอเตอร์ จำกัด เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้และอนุรักษ์มรดกทางสถาปัตยกรรมอีสาน

หอแจกที่จัดแสดงในภูมิญาลัยอีสานได้รับการออกแบบและก่อสร้างตามแบบแผนดั้งเดิม โดยใช้ไม้เป็นวัสดุหลักในการก่อสร้าง และมุงหลังคาด้วยแป้นเกล็ด ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นอีสาน อาคารแห่งนี้แสดงให้เห็นถึงภูมิปัญญาในการก่อสร้างที่ผสมผสานทั้งประโยชน์ใช้สอยและความงามทางศิลปกรรมได้อย่างลงตัว

องค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมของหอแจกได้รับการออกแบบอย่างประณีตและครบถ้วนตามแบบแผนสถาปัตยกรรมอีสาน ประกอบด้วย:

- โหง่ว ส่วนประดับตกแต่งที่อยู่บนยอดจั่วหลังคา แสดงถึงความสง่างาม

- ช่อฟ้า ส่วนประดับที่ยื่นขึ้นจากหลังคาด้านหน้า สื่อถึงการเชื่อมโยงระหว่างโลกมนุษย์และสวรรค์

- หน้าบัน ส่วนประดับที่อยู่ด้านหน้าอาคาร มักมีลวดลายแกะสลักที่สวยงาม

- หางหงส์ ส่วนประดับที่ต่อจากช่อฟ้า สื่อถึงความมงคล

- คันทวย ไม้ค้ำยันชายคาที่มีลวดลายแกะสลัก แสดงถึงฝีมือช่างพื้นบ้าน

หอแจกในภูมิญาลัยอีสานไม่เพียงเป็นอาคารจัดแสดงเท่านั้น แต่ยังใช้เป็นสถานที่ประกอบศาสนกิจและกิจกรรมทางวัฒนธรรมต่างๆ เช่น การทำบุญตักบาตร การฟังเทศน์ การสวดมนต์ และงานบุญประเพณีต่างๆ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิตและความเชื่อของชาวอีสานที่มีความผูกพันกับพุทธศาสนาอย่างแน่นแฟ้น