7. bekkur - árgangur 2013 2025 - 2026
Nemendur fóru í vettvangsferð í tvær fiskvinnslur. Þetta voru fiskvinnslurnar Valafell sem er til húsa í Ólafsvík og Hraðfrystihús Hellissands á Rifi. Á báðum stöðum var einstaklega vel tekið á móti hópnum. Nemendur spurðu spurninga og unnu úr þeim á þessari síðu.
Valafell
Sagan
Hvaða ár var fyrirtækið stofnað?
Fyrirtækið var stofnað árið 1961.
Hvað heitir fyrirtækið?
Fyrirtækið heitir Valafell.
Hverjir stofnuðu fyrirtækið?
Erlingur Jónasson og faðir hans, Jónas Guðmundsson, stofnuðu fyrirtækið.
Hvernig hefur fyrirtækið þróast í gegnum árin?
Það sem hefur t.d. breyst er að nú salta þeir fiskinn með vél sem heitir saltari en í gamla daga var fiskurinn saltaður með skóflum. Það sem þróaðist líka er að þeir geta fiskað miklu meira því það hefur orðið svo mikil tækniþróun á síðustu árum.
Bátar
Hvað heitir bátur fyrirtækisins? Báturinn heitir Ólafur Bjarnason.
Hvernig bátur er Ólafur Bjarnason? Ólafur Bjarnason er stálbátur sem veiðir á dragnót og net.
Hvað er báturinn lengi í hverri veiðiferð? Þessa dagana er báturinn á netum. Þá fer hann oftast út á sjó klukkan átta að morgni og kemur í land klukkan þrjú eftir hádegi.
Hvaða störf eru unnin um borð í bátnum? Það er skipstjóri, stýrimaður, tveir vélstjórar, kokkur og hásetar. Þegar þeir eru á netum eru átta menn um borð en sjö á dragnót.
Veiðarfæri
Hvaða veiðarfæri notar fyrirtækið?
Veiðafærin sem fyrirtækið notar eru dragnót og net.
Hefur veiðigeta skipanna ykkar aukist síðustu ár?
Já, þeir eru með meiri kvóta á bátnum sem heitir Ólafur Bjarnason.
Hvernig er tryggt að veiðarfærin skaði ekki umhverfið eða veiði of smáan fisk?
Net skaða ekki botninn í sjónum því netið flýtur í sjónum.
Hvað er gert við veiðarfæri sem skemmast við veiðar?
Netin eru tekin í land og þeim skipt út fyrir önnur net og gömlu netunum eru hent.
Aflinn
Hvaða fiskategundir veiðir fyrirtækið helst?
Fyrirtækið veiðir helst þorsk.
Er mikilvægt að veiða á ábyrgan hátt? Hvernig er passað upp á það?
Já, það er mikilvægt að veiða á ábyrgan hátt því annars getur fiskistofninn dáið út. Það er passað upp á það með því að veiða hæfilega mikinn fisk.
Eru kvótaheimildir fyrirtækisins misstórar eftir fiskitegundum?
Já, kvótaheimildir eru misstórar eftir fiskitegundum.
Af hverju má ekki veiða jafn mikið af öllum fiskitegundum?
Það má ekki veiða jafn mikið af öllum fisktegundum af því að fiskistofninn er misstór.
Vinnslan
Hvað gerist þegar fiskurinn kemur í land?
Þegar fiskurinn kemur í land vinna þeir fiskinn. Fiskurinn er vigtaður og síðan slægður. Eftir það fá þeir fiskinn í vinnsluna og geyma hann í sólarhring áður en hann er unninn í fiskvinnslunni.
Hvaða tæki eða vélar eru notaðar í fiskvinnslunni?
Í fiskvinnslunni eru notuð ýmiskonar tæki t.d. karagólfari, hausari, flakningavél, sprautari, klifvél, saltari, tankari og pökkunarlína.
Hefur afkastageta fiskvinnslunnar aukist í samanburði við fyrir t.d. tíu árum?
Já, afkastageta fiskvinnslunnar hefur aukist mikið á síðustu tíu árum.
Hvert fer fiskurinn eftir að búið er að vinna hann?
Fiskurinn er seldur til fyrirtækja í Portúgal og síðan er hann fluttur þangað. Fiskurinn er fluttur með skipi ef hann er frosinn en ef hann er ferskur fer hann með flugvél.
Hraðfrystihús Hellissands
Saga fyrirtækisins
Hvað heitir fyritækið og hvenær var það stofnað?
Fyrirtækið heitir Hraðfrystihús Hellissands og það var stofnað árið 1945.
Hver eða hverjir stofnuðu fyritækið?
Kassagerðin og Ólafur Rögnvaldsson stofnuðu fyrirtækið.
Hvernig hefur fyrirtækið þróast gegnum árin?
Það hefur orðið meiri sérhæfing í vinnslu á ferskum fisk eins og ýsu og þorski.
Er eitthvað sérstaklega áhugavert eða merkilegt í sögu fyrirtækisins?
Árið 1983 brann Hraðfrystihúsið á Hellissandi og þá var það byggt upp á Rif.
Bátar
Hversu marga báta á fyrirtækið? Hvað heita bátarnir?
Fyrirtækið á þrjá báta. Bátarnir heita Rifsnes, Esjar og Hildur.
Hvaða tegundir báta eru í útgerðinni?
Það eru tveir bátar á dragnótaveiðum og einn á línu.
Hvað eru bátarnir lengi í hverri veiðiferð?
Veiðiferðir hjá bátunum eru einn til fjórir daga.
Hvaða störf eru unnin um borð á bátunum?
Störfin sem eru unnin um borð í bátunum eru fiska, blóðga, slægja fiskinn, ísa og laga veiðarfæri.
Veiðarfæri
Hvaða veiðarfæri notar fyrirtækið?
Fyrirtækið notar línu og dragnót.
Hefur veiðigeta skipanna ykkar aukist með árunum? Ef svo er, hvað varð til þess?
Veiðigeta skipanna hefur aukist af því að þau hafa betri búnað og skip.
Hvernig er tryggt að veiðarfærin skaði ekki umhverfið eða veiði of smáan fisk?
Fyrirtækið hefur möskvana það stóra á veiðarfærunum að smáir fiskar komist í gegnum um þau.
Hvað er gert við veiðifærin sem skemmast við veiðar?
Veiðifærin eru tekin í land og þau lagfærð ef það er hægt.
Aflinn
Hvað gerist þegar fiskurinn kemur í land?
Þegar fiskurinn kemur í land er hann viktaður á hafnar-vigtinni.
Hvaða tæki eða vélar eru notuð í fiskvinnslunni?
Vélarnar sem eru notaðar í fyrirtækinu eru flökunarvélar, hausavélar og flokkunarvélar.
Hefur afkastageta fiskvinnslunnar aukist í samanburði við t.d. tíu árum?
Já, því í dag er svo mikið af vélum sem voru ekki til fyrir tíu árum.
Hvert fer fiskurinn eftir að búið er að vinna hann?
Af fiskinum sem unnin er í fyrirtækinu fer 97 % erlendis eins og t.d. til Bretlands og Frakklands.
Vinnslan
Hvaða fiskitegundir veiðir fyrirtækið helst?
Fyrirtækið veiðir helst þorsk og ýsu.
Er mikilvægt að veiða á ábyrgðan hátt? Hvernig er passað upp á það?
Já, það er mjög mikilvægt að veiða á ábyrgan hátt. Það er passað með því að setja ákveðinn kvóta á bátana.
Eru kvótaheimildir fyrirtækisins misstórar eftir fisktegundum?
Já, kvótaheimildir fyrirtækisins eru misstórar eftir fisktegundum.
Af hverju má ekki veiða jafn mikið af öllum fiskitegundum?
Af því það er ekki til jafn mikið af öllum fiskitegundum. Því nota þeir kvóta.
Nemendur voru mjög ánægðir með þetta verkefni og töldu sig hafa lært mikið. Hér fyrir neðan má sjá hvað þeim fannst þeir læra af þessu verkefni:
Það sem ég lærði eftir að hafa heimsótt fiskivinnslurnar var:
að fiskvinnslan hefur þróast mikið í gegnum árin, að áður var fiskur saltaður með handafli en nú með vélum, að það fer mikil vinna í veiðar og vinnslu og að hægt er að nýta miklu meira af fiskinum en ég hélt.
að bátar starfa eftir reglum og kvóta sem segir til um hversu mikið má veiða af hverri tegund, og að áður fyrr, þegar enginn kvóti var, var veitt svo mikið að jafnvel krakkar þurftu að hjálpa til við fiskvinnsluna.
að fyrirtækin eru ólík og vinna fiskinn á mismunandi hátt, selja mikið til útlanda, gera við veiðarfæri sem skemmast og eiga mis marga báta.
að Hraðfrystihúsið á Hellissandi brann árið 1983 og var síðan byggt aftur á Rifi.