OLLOBARREN-ZUDAIRI
Lokiz mendilerroko (espaciosnaturales) azken etapa, Urbasakorantz (parquedeurbasa) abiatu aurretik. Ollobarrendik (wikipedia) irten eta berehala igaroko gara Ollobarrengo zulo bitxitik (rutasnavarra)(azari emearen pasabidea delakoa)(wikibooks).
Bidezidorrak lur harritsuan gora egiten du, goi-lautadara iritsi eta landaretza trinkoa duen korridore luze batetik jarraituz, Lokizko Santiago baselizara (rutasnavarra)iritsi arte.
Handik aurrera mendilerroko amildegien gainean ibiliko gara, Sartzaleta txikitik (1.055 m)(mendikat) eta geodesikoa duen Sartzaletatik (1.110 m)(mendikat) igaro eta, igo edo ez hautazkoa izango dugun, Lokiz (euskal-herria.org) mendiko gailurrera (1.121 m) hurbiltzeko. Han, jada, iparralderantz egingo dugu argi eta garbi.
Ibilbidearen lehen zatian, arte- eta ezpel-sastraken artetik igaroko gara, eta Barindanorako (wikipedia) jaitsieran, berriz, arte bikainen artetik; Basaulakotik (rutasnavarra), esate baterako. Barindanotik (euskal-herria.org) Zudairira (wikipedia) hurbildu eta Ameskoa ibarrean (wikipedia) izango gara.
OLLOBARREN-ZUDAIRI
Última etapa por la sierra de Lokiz (youtube) antes de encaminarnos hacia la sierra de Urbasa (youtube). Saliendo de Ollobarren (wikipedia) enseguida pasaremos por el curioso agujero de Ollobarren (youtube)(paso de la raposa)(wikibooks).
El sendero va ganando altura por terreno rocoso, para llegar a la meseta y continuar por un largo pasillo, entre densa vegetación, hasta llegar a la ermita de Santiago de Lokiz (turismodenavarra).
Desde aqui andaremos sobre los cortados de la sierra para pasar por Sartzaleta inferior (mendikat)(1.038 mts) y Sartzaleta (euskal-herria.org)(1.097 mts), con su geodésico, para acercarnos a la cota de Lokiz (euskal-herria.org)(1.121 mts), este optativo. Aquí ya nos ponemos claramente en dirección norte.
En la primera parte del recorrido pasaremos entre carrascales y matas de boj, para en la bajada hacia Barindano (euskal-herria.org) pasar por excelentes encinas, como la encina de Basaula (euskal-herria.org). Desde Barindano (wikipedia) nos acercamos a Zudaire (wikipedia), donde estaremos en la Ameskoa baja (wikipedia).
OLLOBARREN-ZUDAIRI
Lokiz mendilerroa Nafarroako mendebaldean dago, Lizarrako merindadean. Ekialdetik mendebaldera doa, eta iparraldean Ameskoa harana eta hegoaldean Berrotza harana bereizten ditu. 140 km2-ko azalera du. Ondoko Urbasa eta Andia mendietan bezala, kareharrizko materialak ditu eta karstikoa da. Lokizko Santiago baseliza dago bertan, antzina San Cucufate ermita deitua. Mendilerroko ikurrik handiena da, eta toki historiko horretan egiten dira “Las juntas de los dieces” delakoa. Urtean behin, herri bakoitzeko ordezkari batez osatutako batzarra baselizan elkartzen da.
Lokiz mendilerroan, gaur, Sartzaleta (1109 m), Ibirin (1081 m) eta Lokiz (1116 m) gailurrak igoko ditugu. Jarraian, San Cosme eta San Damian baseliza aurkituko dugu, eta han dago mendilerro osoko iturri bakarra.
Lizarrako merindadearen ipar-mendebaldeko muturrean, Ameskoa ibarra dago. Iparraldean, Urbasa mendia du muga, eta hegoaldean, Lokiz mendia. Hamaika udalerrik osatzen dute Ameskoagoiena eta Ameskoabarrena.
Urbasa eta Lokiz mendilerroen artean, Uiarra eta Urederra ibaien elkargunearen ondoko lautada txiki batean, Barindano herria zabaltzen da. Ameskoa Barreneko kontzejurik txikienetakoa da, eta haranerako eta Urbasako parkerako sarrera irudikatzen du.
Iparraldean, Zudairirekin egiten du muga; ekialdean, Artatzarekin; hegoaldean, Lokizko Santiago mendilerroarekin eta Uiarra ibaiarekin; eta mendebaldean, San Martinekin. San Millan parrokia da herriko eraikinik nabarmenena.
Zudairi, Ameskoa Barreneko herria, Urbasa mendilerroaren azpian dago, Urederra ibaiaren eskuineko ertzean, Iruñetik 59 km-ra eta Lizarratik 20 km-ra. Ameskoa Barreneko hiriburua da.
Zudairin bailarako herri guztien udaletxea dago, baita San Andres parrokia-eliza, San Anton ermita, gurutzadura eta Erdi Aroko zubi bat ere. Hainbat etxek bertan egiten ziren antzinako lanbideak jasotzen dituzte, hala nola Zapatariaren Etxea. Gainontzeko herrietan bezala, harrizko iturri bat dago eta, ondoan, garbitegi bat. Zudairi, Ameskoa Haraneko Gaztaren Ibilbidearen barruan dago.
Urederraren iturburua bisitatzea ere oso gomendagarria da. Depositu karstikoek ur-jauzi txikiak egin dituzte, ur berde esmeraldazko putzu biribil sakonak eratuz. Hain zuzen ere, minizentraletik gertu, Urederrako ibai-hondartza aurkituko dugu.
Eguraldia/El tiempo
Hurrengo irteera
Ollobarren
Basaulako haitzuloa