เส้นด้าย

เส้นด้าย > ข้อมูลพื้นฐานเรื่องเส้นด้าย


นิยาม

เส้นด้าย ในภาษาอังกฤษเรียกว่า Yarns หรือ Thread เป็นคำสามัญที่ครอบคลุมสิ่งทอที่เป็นเส้น เส้นด้ายอาจจะเป็นเส้นเดี่ยว (Single) หรือ ควบ (Folded) ด้ายประกอบด้วยเส้นใย (fibres) หรือเส้นใยยาว (filaments นำมารวมกันเพิ่มความยาวและทำให้มีภาคหน้าตัดที่ค่อนข้างเล็ก ผลิตในกระบวนการปั่นหรือการพันโดยอาจตีเกลียวหรือไม่ก็ได้

การรวมเส้นใยสั้น หรือเส้นใยยาวเป็นสินค้าขั้นกลาง ซึ่งอยู่ในกระบวนการปั่นเส้นด้าย มีการเรืยกชื่อเส้นใยที่รวมกันหลายชื่อ เช่น sliver roving bave tops หรือ tow ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับวิธีการรวมเส้นใย

คำศัพท์

Spun yarns เส้นด้ายปั่นจากใยสั้น ผลิตโดยการนำเส้นใยสั้นมาประกอบกันในเชิงกลโดยการบิดเกลียว (ปั่นด้าย) เกิดการยึดติดกันด้วยแรงเสียดทานของเส้นใย

Flat filament

Filament yarns เส้นด้ายใยยาว ผลิตโดยการนำเส้นใยยาวเช่นไหมหรือใยสังเคราะห์หลายเส้นมาประกอบกัน


Flat filament เส้นด้ายใยยาวชนิดเรียบ


Multi-filament yarn เส้นด้ายมับติฟิลาเมนท์ ที่เกิดจากรนำเส้นใยยาวหลายเส้นมาประกอบกัน อาจจะตีเกลียว หรือไม่ตีเกลียวก็ได้


Monofilament yarns เส้นด้ายใยเดี่ยว

Twisted multi-filament

Monofilament

Assembled yarns

Folded yarns or Plied yarns

การเรียงตัวของเส้นใย

ด้ายใยสั้น Staple yarns

ด้ายใยยาว Filament yarns

ได้จากเส้นใยสั้นจากธรรมชาติ เช่น ฝ่าย ป่าน ขนสัตว์ และ เศษไหม หรือเส้นใยประดิษฐ์ ที่ัตัดให้สั้น

Multifilament

Monofilament


การผลิตด้ายปั่น Spun yarns

เป็นการเปิดเส้นใยที่รวมกันเป็นมัดหรือกอง ผ่านกระบวนการตามขั้นตอน เพื่อปั่นรวมเป็นเส้นด้าย

Production-of-spun-yarns.jpg

รูปที่ 1 หลักการปั่นด้าย


การเปิด (opening) เป็นการทำให้เส้นใยที่อัดอยู่ในกอง (bale) มีการเปิดและกระจายตัว รวมทั้งทำการผสมเส้นใยให้ทั่วถึง (uniform) มากขึ้น

การสางใย (carding) เป็นการทำให้เส้นใยเรียงตัวไปในทิศทางเดียวกัน เส้นใยมีการสานกันไปมาเป็นใยบาง (web)

การดึง (drawing) เป็นการเพิ่มการจัดทิศทางของเส้นใยให้ขนานกันมากขึ้น โดยใย (web) ที่ได้จะถูก ดึงผ่านลูกกลิ้งที่มีความเร็วต่างกัน ทำให้เกิดเป็นเส้นด้ายที่มีการรวมตัวของเส้นใยอย่างหลวมๆ

การฟั่น (roving) เป็นการดึงเพิ่มเติมเพื่อจัดเส้นใยให้มีการเรียงตัวไปในทิศทางเดียวกันมากขึ้น มีการขึ้นเกลียวนิดหน่อยเพื่อเพิ่มแรงยึดระหว่างเส้นใย

การปั่นเส้นด้าย (spinning) เป็นการนำเอาด้ายที่มีการขึ้นเกลียวเล็กน้อย มาขึ้นเกลียวเพิ่ม เพื่อให้ได้ เส้นด้ายที่มีความแข็งแรง


การทำโรฟวิงโดยการแบ่งใยบาง (Roving by Partitioning fibre web)

Roving-formation.jpg

รูปที่ 2 พื้นฐานการปั่นขนสัตว์ Woolen หรือ condensing


การทำโรฟวิงโดยการทบและลดขนาดสไล์เวอร์ (Roving by  Doubling and Drafting of Slivers)

Roving-Doubling-Drafting.jpgรูปที่ 2  พื้นฐานการปั่นขนสัตว์ Worsted wool


เกลียวเส้นด้าย Twist

เกลียว (twist) หมายถึงลักษณะของเส้นด้ายที่บิดรอบแกนตัวเอกง ทำได้โดยการหมุนปลายหนึ่งของมัดเส้นใยขณะที่อีกปลายหนึ่งถูกยึดให้คงที่ไว้ เกลียวทำหน้าที่ทำให้เส้นใยยึดเกาะกันเพื่อสร้างความแข็งแรงให้กับเส้นด้าย

จำนวนเกลียวบนเส้นด้ายแปรผันไปตามความยาวของเส้นใย ขนาดของเส้นด้ายและวัตถุประสงค์การใช้งาน หน่วยที่ใช้ระบุเป็น เกลียวต่อนิ้ว (tpi : turn per inch) หรือ เกลียวต่อเมตร (tpm : turn per meter) หรือ เกลียวต่อเซนติเมตร (tpcm : turn per centimeter)

โดยทั่วไปแล้วทิศทางของเกลียวมีสองชนิด เรียกตามทิศของเกลียวในแบบเดียวกับการเขียนตัวอักษรภาษาอังกฤษ “S” หรือ “Z”

แฟกเตอร์ของเกลียว (twist factor) หมายถึง การวัดความเอียงของการเข้าเกลียวของเส้นใยในเส้นด้าย เป็นค่าที่เกี่ยวกับมุมของเส้นใยที่พื้นผิงเส้นด้ายทำกับแกนของเส้นด้าย และเป็นการวัดความกระด้าง (hardness) ของเส้นด้ายอันเนื่องมาจากการตีเกลียว








อ้างอิง

  • ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม ฉบับที่ 4169 (พ.ศ.2553) เรื่อง ยกเลิกและกำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม วิธีทดสอบสิ่งทอ เล่ม 7 เกลียวของเส้นด้าย

  • H.Eberle, M. Hornberger, R.Kupke, A.Moll, H.Hermeling, R.Kilgus, D.Menzer, W.Ring - Clothing Technology...from fibre to fashion fifth edition : VERLAG EUROPA-LEHRMITTEL, Germany

  • วีระศักดิ์ อุดมกิจเดชา รศ.ดร. อุตสาหกรรมสิ่งทอไทย -- กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2544. 237 หน้า



Comments