ตานคอม้า

 
ข้าวเม่านก






ชื่อวิทยาศาสตร์      
Tadehagi triquetrum (L.) H.Ohashi

ชื่อวงศ์                   จัดอยู่ในวงศ์ถั่ว FABACEAE หรือ LEGUMINOSAE                                     และอยู่ในวงศ์ย่อย                         ถั่ว FABOIDEAE (PAPILIONOIDEAE หรือ PAPILIONACEAE)

ชื่อทั่วไป มะแฮะนก (เชียงใหม่), หญ้าคอตุง (ลำปาง), ขี้กะตืด ขี้กะตืดแป (เลย), คอกิ่ว (ภาคกลาง), บอกบ่อ หญ้าใบเลี่ยม (ลั้วะ), ตุ๊ดต๊กงล (ขมุ), หน่อเจ๊าะบิ๊ค่อ (กะเหรี่ยงแม่ฮ่องสอน), หญ้าคอตุงตัวเมีย, ตานคอม้า, ปอบหนอน, หนอนหน่าย, หนอนกิ่ว

ลักษณะทางพฤษศาสตร์
  • ต้นข้าวเม่านก จัดเป็นพรรณไม้ล้มลุก มีความสูงได้ประมาณ 15-50 เซนติเมตร กิ่งก้านมีลักษณะเป็นสันสามเหลี่ยม แตกกิ่งก้านสาขามาก ยอดและกิ่งอ่อนเป็นสีแดงมัน มีหูใบเป็นสีเงินหรือสีเทาทั้งสองข้าง เมื่อแก่เป็นสีชา ขยายพันธุ์โดยใช้เมล็ด พบขึ้นในป่าทั่วไป ตามไหล่เขาบริเวณทุ่งหญ้า ป่าเบญจพรรณ และป่าดิบแล้งทั่วทุกภาคที่ความสูงจากระดับน้ำทะเล 100-1,000 เมตร ชอบขึ้นบริเวณที่รกร้าง หรือริมทาง พบแพร่กระจายพันธุ์ในประเทศศรีลังกา อินเดีย จีนตอนใต้ พม่า ไทย ลาว กัมพูชา เวียดนาม มาเลเซีย และออสเตรเลียตอนเหนือ
  • ต้นข้าวเม่านก

    • ใบข้าวเม่านก ใบเป็นใบประกอบ มีใบย่อยใบเดียว ออกเรียงสลับ ลักษณะของใบย่อยเป็นรูปไข่หรือรูปใบหอก ใบมีขนาดกว้างประมาณ 2-4 เซนติเมตร และยาวประมาณ 8-10 เซนติเมตร แผ่นใบด้านบนเรียบ ส่วนด้านล่างมีขน ก้านใบแผ่เป็นปีก

    ใบข้าวเม่านก

    หญ้าคอตุง

    • ดอกข้าวเม่านก ออกดอกเป็นช่อกระจะ รูปทรงกระบอก โดยจะออกตามซอกใบและที่ปลายกิ่ง กลีบดอกเป็นสีม่วง ลักษณะเป็นรูปดอกถั่ว ออกดอกในช่วงประมาณเดือนพฤศจิกายนถึงเดือนมกราคม

    คอกิ่ว

    ดอกข้าวเม่านก

    • ผลข้าวเม่านก ผลมีลักษณะเป็นฝักแบนยาว ลักษณะของฝักเป็นรูปขอบขนาน คอดเป็นข้อ ๆ ประมาณ 6-8 ข้อ มีขนรูปตะขอขึ้นปกคลุมประปราย ผลอ่อนเป็นสีเขียว เมื่อสุกจะเปลี่ยนเป็นสีแดง ส่วนผลแห้งเป็นสีน้ำตาล ผลแก่จะหลุดออกเป็นข้อ ๆ ข้อละ 1 เมล็ด ส่วนหัวมีกลีบเลี้ยงติดอยู่ ส่วนท้ายมีรยางค์ 1 เส้น ลักษณะโค้งงอ ขอบผลเว้าตื้นหนึ่งหรือสองด้าน

    ตานคอม้า

    ฝักข้าวเม่านก

    เมล็ดข้าวเม่านก

สรรพคุณ 
  • ใช้เป็นยารักษาอาการเหม็นในหูและโพรงจมูก ด้วยการใช้ทั้งต้นนำมาต้มกิน โดยให้กินไปได้เรื่อย ๆ จนกว่าจะหาย (ทั้งต้น)

แหล่งอ้างอิง https://medthai.com/ข้าวเม่านก/

Comments