Σχέση ΟΡΑΣΗΣ και Σχολικής Απόδοσης σε παιδιά με ή χωρίς Μαθησιακές Δυσκολίες 

Μαθησιακές δυσκολίες, Δυσλεξία, Διάσπαση Προσοχής: Ο ρόλος του Οπτομέτρη

αναρτήθηκε στις 19 Ιαν 2016, 2:43 π.μ. από το χρήστη Fotis Velissarakos   [ ενημερώθηκε 16 Δεκ 2016, 8:29 π.μ. ]

Η σχέση της όρασης με την απόδοση ενός παιδιού στο σχολείο είναι πολύ σημαντική καθώς δυσλειτουργίες των οπτικών δεξιοτήτων εμποδίζουν, άλλοτε περισσότερο, άλλοτε λιγότερο, την διάρκεια συγκέντρωσης, την διάθεση για μελέτη, την ταχύτητα επεξεργασίας, την ικανότητα πρόσληψης, συγκράτησης και ανάκλησης οπτικών δεδομένων, την αποτελεσματική απόδοση σε διαδικασίες όπως η ανάγνωση, η γραφή, η αντιγραφή, η άθληση κ.α. Οι γονείς, οι δάσκαλοι και άλλοι ειδικοί πρέπει να είναι ενήμεροι για τα συμπτώματα και τις ενδείξεις μιας οπτικής δυσλειτουργίας που δεν περιορίζονται στο αν ένα παιδί βλέπει καθαρά ή όχι. 

https://sites.google.com/a/rakos.gr/visiontraining/learning/LRVP/1.%20Promo%20-%20%CE%8C%CF%81%CE%B1%CF%83%CE%B7%20%CE%BA%CE%B1%CE%B9%20%CF%83%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CE%AE%20%CE%B1%CF%80%CF%8C%CE%B4%CE%BF%CF%83%CE%B7.jpg?attredirects=0
Η αξιολόγηση των οπτικών δεξιοτήτων γίνεται από οπτομέτρη που έχει εξειδικευτεί στο συγκεκριμένο τομέα. Ανάλογα με τις δεξιότητες που πρέπει να αναλυθούν (κάθε περίπτωση είναι διαφορετική) η διάρκεια της αξιολόγησης κυμαίνεται από μία μέχρι και τρείς ώρες σε ξεχωριστές συναντήσεις. Ο εντοπισμός των οπτικών δυσλειτουργιών είναι το πρώτο βήμα. Εφόσον κριθεί απαραίτητο, ακολουθεί η ενίσχυση των οπτικών δυσλειτουργιών μέσα από προγράμματα οπτομετρικών ασκήσεων. Δεν υπάρχουν κοινά προγράμματα εξάσκησης της όρασης ούτε κοινές ακολουθίες τεστ αξιολόγησης. Κάθε οπτομέτρης διαμορφώνει την πρακτική του με βάση την κλινική του εμπειρία και τους τομείς μελέτης και εξειδίκευσης του. Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι η οπτομετρική αξιολόγηση ΔΕΝ αντικαθιστά την εξέταση του οφθαλμίατρου.

Οι οπτομέτρες αποφεύγουν να χρησιμοποιούν όρους όπως μαθησιακές δυσκολίες, δυσλεξία, διάσπαση προσοχής κτλ. όταν αναφέρονται στη βοήθεια που μπορούν να προσφέρουν σε ένα παιδί με δυσκολίες στο σχολείο. Η οπτομετρική παρέμβαση αφορά στην ενίσχυση των οπτικών δυσλειτουργιών που επηρεάζουν τη σχολική απόδοση. Η παρέμβαση αυτή είναι απαραίτητη για κάθε περίπτωση παιδιού που εμφανίζει οπτικές δυσλειτουργίες, είτε έχει διαγνωστεί με μαθησιακές δυσκολίες είτε όχι. Ειδικά στα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες η ενίσχυση των οπτικών αδυναμιών μέσα από ένα πρόγραμμα οπτομετρικών ασκήσεων (Vision Therapy) δίνει περισσότερα εργαλεία ώστε να μπορούν να αντιμετωπίζουν καλύτερα τις καθημερινές προκλήσεις. Η ενίσχυση αυτή συχνά αποτελεί ένα σημαντικό σκαλοπάτι προς την άνετη και ουσιαστική μάθηση.

https://sites.google.com/a/rakos.gr/visiontraining/learning/LRVP/2.%20Promo%20-%20%CE%A4%CE%B9%20%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9%20%CE%B7%20%CE%91%CE%BD%CE%B5%CF%80.%20%CE%A3%CF%8D%CE%B3%CE%BA%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%B7%CF%82%3B.jpg?attredirects=0
Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν ένα μεγάλο και σύνθετο τομέα. Τα συμπτώματα και οι ενδείξεις αυτών των δυσκολιών δεν περιορίζονται σε μια δραστηριότητα, πχ μόνο στην ανάγνωση, αλλά συνήθως εμφανίζονται σε διάφορες πτυχές της καθημερινότητας ενός παιδιού, ανάλογα βέβαια με την περίπτωση. Όσοι έχουν ασχοληθεί με παιδιά που αντιμετωπίζουν μαθησιακού τύπου δυσκολίες, γνωρίζουν πολύ καλά την πολυπλοκότητα και τον πολυπαραγοντικό τους χαρακτήρα. Κάποια συμπτώματα - ενδείξεις είναι κοινά με αυτά που παρατηρούμε στις οπτικές δυσλειτουργίες, όπως πχ.: το παιδί αποφεύγει τη μελέτη-ανάγνωση-γραφή, κουράζετε γρήγορα όταν διαβάζει, χάνει σειρές, πηδάει λέξεις, κάνει αντικατάσταση λέξεων με άλλες που μοιάζουν, έχει αργό ρυθμό στην ανάγνωση, έχει φτωχή κατανόηση κειμένου, ξεχνάει εύκολα λέξεις που είδε πρόσφατα, αντιγράφει με λάθη, έχει φτωχή απόδοση σε ζωγραφική/σχέδιο/κατασκευές κ.α. Η εξάσκηση των αδύναμων οπτικών δεξιοτήτων θα βελτιώσει την απόδοση του παιδιού σε όλα τα παραπάνω πεδία. Σημαντική βελτίωση επιτυγχάνεται στις δυσκολίες ανάγνωσης, στη διάρκεια προσοχής, στην ταχύτητα εκτέλεσης γραφοκινητικών διαδικασιών, στις αθλητικές δραστηριότητες κ.α. Αυτό δεν σημαίνει ότι η μαθησιακή του δυσκολία ή η διάσπαση προσοχής (εφόσον υπάρχει έγκυρη διάγνωση) δεν θα εξακολουθούν να επηρεάζουν τη συνολική απόδοση του παιδιού. Η διαχείριση παδιών με μαθησιακές δυσκολίες πρέπει να είναι πολύπλευρη και να υπολογίζει όλες τις ενδείξεις δυσκολίας που έχουν επισημανθεί από τον δάσκαλο, τους γονείς και άλλους ειδικούς. Η συνεργασία μεταξύ των ειδικοτήτων που ασχολούνται με αυτόν τον τομέα είναι απαραίτητη. Ο οπτομέτρης έχει σημαντική θέση μέσα σε αυτήν την ομάδα.

Όραση και Δυσλεξία (δυσκολίες ανάγνωσης): Η συμμετοχή της όρασης στις δυσκολίες ανάγνωσης έχει αποτελέσει αντικείμενο έρευνας για πολλές δεκαετίες. Σαν όραση εννοούμε τη διαδρομή της οπτικής πληροφορίας από το μάτι προς τα διάφορα κέντρα του εγκεφάλου. Ενώ αρχικά πολλοί ερευνητές πίστευαν ότι οι αδυναμίες της οπτικής αντίληψης ήταν αυτές που επηρέαζαν τη διαδικασία της ανάγνωσης, πλέον οι έρευνες έχουν στραφεί σε άλλους τομείς της οπτικής επεξεργασίας. Υπάρχουν πολλοί τύποι "δυσλεξίας" (δυσκολίες ανάγνωσης). Σε κάποιους τύπους, η συμμετοχή της όρασης στο πρόβλημα, είναι σημαντική. Η εξάσκηση των οπτικών αδυναμιών με οπτομετρικές ασκήσεις ενισχύει κατά πολύ την αναγνωστική ικανότητα ενός παιδιού.  

Οφθαλμικές κινήσεις και η σχέση τους με την ανάγνωση: Η οπτομετρική κοινότητα είναι ξεκάθαρη στο θέμα αυτό. Οι δυσλειτουργικές οφθαλμικές κινήσεις επηρεάζουν την διαδικασία της ανάγνωσης αλλά ΔΕΝ αποτελούν αιτία δυσλεξίας. Υπάρχουν πολλά είδη δυσλειτουργιών στις οφθαλμικές κινήσεις. Σε κάποιες περιπτώσεις οι οφθαλμικές κινήσεις επηρεάζονται από κάποιο πρόβλημα στη συνεργασία των ματιών (διόφθαλμη όραση).

Στο Vision Training Institute από το 2003 μέχρι σήμερα έχουν αναπτυχθεί ειδικά προγράμματα εξάσκησης όρασης για παιδιά με δυσκολίες στο σχολείο που προκύπτουν από την πολυετή κλινική εμπειρία, την καθημερινή αξιολόγηση και εξάσκηση οπτικών δεξιοτήτων σε εκατοντάδες μαθητές και τη διαρκή παρακολούθηση και εφαρμογή των νέων επιστημονικών δεδομένων γύρω από θέματα όρασης. Η βελτίωση των αδυναμιών που σχετίζονται με την σχολική και την αθλητική απόδοση έχει πολύ υψηλά ποσοστά επιτυχίας σε κάθε περίπτωση. Αυτό οφείλεται στην αναλυτική αξιολόγηση με σταθμισμένα τεστ και τεστ παρατήρησης, στην επιλογή εκείνων των περιπτώσεων όπου οι οπτικές αδυναμίες συμβάλλουν σημαντικά στο πρόβλημα, στον τρόπο συνεργασίας με τα παιδιά τους γονείς και άλλους ειδικούς. Η αφοσίωση στο στόχο, από όλες τις πλευρές αλλά κυρίως από τον οπτομέτρη, αποτελεί σημαντικό παράγοντα που θα οδηγήσει στη βελτίωση των αδυναμιών και την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης στα παιδιά που δυσκολεύονται. 

Το vision training (ή vision therapy) πρέπει να γίνεται μόνο από οπτομέτρη. Σε ένα περιορισμένο αριθμό ειδικών περιπτώσεων μπορούν να δοθούν κατευθύνσεις/συμβουλές σε άλλους ειδικούς (εργοθεραπευτές, ειδικούς παιδαγωγούς, λογοθεραπευτές, δασκάλους κ.α.) πάνω σε θέματα όρασης. Δεν είναι οι ασκήσεις που από μόνες τους θα φέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Η διαβάθμιση των ασκήσεων, η ακολουθία, η φιλοσοφία, η γνώση πάνω στην οπτική λειτουργία, η επικοινωνία και καθοδήγηση του ατόμου πάνω στις ασκήσεις από τον εξειδικευμένο οπτομέτρη είναι απαραίτητα στοιχεία για να πούμε ότι το vision training εφαρμόζεται σωστά. Υπάρχουν και άλλες ειδικότητες που ασχολούνται με τομείς της οπτικής αντίληψης ή κάνουν κάποιες ασκήσεις ύστερα από υπόδειξη οπτομέτρη αλλά, σε καμία περίπτωση αυτή η παρέμβαση δεν είναι ίδια με το vision training που παρέχουν οι οπτομέτρες και δεν πρέπει να αναφέρεται σαν vision training ή vision therapy. 

Φώτης Βελισσαράκος, Οπτομέτρης 
Vision Training Institute

Ο εγκέφαλος μας βλέπει γνωστές λέξεις σαν εικόνα

αναρτήθηκε στις 1 Απρ 2015, 1:30 π.μ. από το χρήστη Fotis Velissarakos   [ ενημερώθηκε 1 Απρ 2015, 6:29 π.μ. ]

Η έρευνα που έγινε πρόσφατα στο Georgetown University Medical Center (GUMC) και δημοσιεύτηκε στο Journal of Neuroscience δείχνει τον τρόπο που ο εγκέφαλος μας μαθαίνει λέξεις και επιβεβαιώνει τον σημαντικό ρόλο που έχει η όραση στη διαδικασία της ανάγνωσης.

AFTER LEARNING NEW WORDS, BRAIN SEES THEM AS PICTURES


Παρακάτω γίνεται επιλογή ορισμένων σημαντικών σημείων του άρθρου και συσχέτιση τους με την οπτομετρική προσέγγιση σε θέματα ανάγνωσης. 

"After learning new word, our brain sees it like a picture, not a group of letters needing to be processed"
Φ.Β: Η καταγραφή μια νέας εικόνας ή μιας λέξης στον εγκέφαλο δεν συμβαίνει σε όλους το ίδιο αποτελεσματικά. Το ίδιο ισχύει και με τη διαδικασία ανάκλησης τους. Η καταγραφή και ανάκληση μιας νέας εικόνας θεωρείται πολύ πιο απλή διαδικασία σε σχέση με μια λέξη καθώς, πιο εύκολα μια εικόνα προκαλεί γνωστικές και συναισθηματικές αντιδράσεις. Σε απουσία εξωτερικού ερεθίσματος κάθε άνθρωπος μπορεί να ανακαλεί, να δημιουργεί και να επεξεργάζεται εικόνες στο μυαλό του. Αυτή η ικανότητα έχει αναλυθεί διεξοδικά από τους οπτομέτρες εδώ και δεκαετίες. Οι όροι που συνήθως χρησιμοποιούμε είναι "visualization" "visual imagery" κ.α. Ο βαθμός που μπορεί το κάθε άτομο να ανακαλεί, να δημιουργεί και να επεξεργάζεται εικόνες στο μυαλό του διαφέρει αρκετά. Για παράδειγμα, ακόμα και αν ένα παιδί μπορεί να "βλέπει" εικόνες στο μυαλό του, υπάρχει περίπτωση να μην χρησιμοποιεί αυτήν την ικανότητα σε διαδικασίες όπως η ορθογραφία και η ανάγνωση. To Vision Training, μέσα από μια ιεραρχημένη ακολουθία ασκήσεων, ενισχύει αυτήν την ικανότητα και μαθαίνει στο παιδί πως να επιλέγει, να συγκρατεί, να ανακαλεί, να δημιουργεί και να επεξεργάζεται στο μυαλό του εικόνες, σχήματα, λέξεις.  

"We are not recognizing words by quickly spelling them out or identifying parts of words, as some researchers have suggested. Instead, neurons in a small brain area remember how the whole word looks — using what could be called a visual dictionary”
ΦΒ: Η συνολική οπτική αναγνώριση μιας λέξης απαιτεί σημαντικές οπτικές δεξιότητες που δεν διαθέτουν όλα τα παιδιά όταν μαθαίνουν ανάγνωση. Ομοίως, ο εμπλουτισμός του οπτικού λεξιλογίου (visual dictionary) προυποθέτει δεξιότητες όπως η οπτική μνήμη, η οπτική αντίληψη/προσοχή. Είναι σύνηθες κατά την οπτομετρική αξιολόγηση να εντοπίζουμε αδυναμίες αυτών των οπτικών δεξιοτήτων σε παιδιά με δυσκολίες στην ανάγνωση. 

"For people who cannot learn words by phonetically spelling them out — which is the usual method for teaching reading — learning the whole word as a visual object may be a good strategy”
ΦΒ: Αν και ο μηχανισμός της σύνθεσης των φωνημάτων μιας λέξης στην ανάγνωση είναι χρήσιμος, ιδιαίτερα στις πρώτες τάξεις του σχολείου, εντούτοις η εκπαίδευση για την αναγνώριση μιας λέξης συνολικά, βοηθάει το παιδί να περάσει στο επόμενο στάδιο αναγνωστικής ικανότητας και ταχύτητας. Για να μπορεί να συμβεί αυτή η μετάβαση πρέπει να βεβαιωθούμε οτι το παιδί διαθέτει τις απαραίτητες οπτικές δεξιότητες. Αυτό θα γίνει με μια αναλυτική οπτομετρική αξιολόγηση. Σε περίπτωση που κριθεί οτι η εξάσκηση της όρασης θα είναι ωφέλιμη, αυτή θα πρέπει να ξεκινήσει από τις πιο βασικές αναπτυξιακά οπτικές δεξιότητες. Σε ένα πρόγραμμα Vision Training οι οπτικές δεξιότητες εξασκούνται σταδιακά και σε ακολουθία με τα γνωστικά/αντιληπτικά ορόσημα. 

"This study is the first of its kind to show how neurons change their tuning with learning words, demonstrating the brain’s plasticity"
ΦΒ: Η πλαστικότητα του εγκεφάλου είναι η βασική αρχή πάνω στην οποία το Vision Training στηρίζεται. Αυτό ήταν γνωστό σε οπτομέτρες εδώ και πολλές δεκαετίες κυρίως μέσα από τις αλλαγές που παρατηρούνταν σε κλινικό επίπεδο μετά από προγράμματα εξάσκησης της όρασης. Βασικοί παράγοντες για να επέλθει μια αλλαγή είναι η συχνή επανάληψη και το κίνητρο (use it or lose it). Αυτό ισχύει σε πολλές περιπτώσεις δυσλειτουργιών της όρασης ακόμα και σε περιπτώσεις αμβλυωπίας (τεμπέλικο μάτι), στραβισμού ανεξαρτήτως ηλικίας κ.α.

Φώτης Βελισσαράκος
Οπτομέτρης

20 λεπτά Ανάγνωση !!!

αναρτήθηκε στις 7 Μαΐ 2013, 2:36 π.μ. από το χρήστη Fotis Velissarakos   [ ενημερώθηκε 7 Μαΐ 2013, 2:37 π.μ. ]


Όραση και Ανάγνωση

αναρτήθηκε στις 22 Απρ 2013, 12:46 π.μ. από το χρήστη Fotis Velissarakos   [ ενημερώθηκε 30 Μαρ 2015, 8:55 π.μ. ]

Επιστημονικό Άρθρο
Graefes Arch Clin Exp Ophthalmol. 2013 Jan;251(1):169-87. doi: 10.1007/s00417-012-2135-0. Epub 2012 Aug 29.

Association between reading speed, cycloplegic refractive error, and oculomotor function in reading disabled children versus controls.

Source

IRIS The Visual Group, Guelph, Ontario, Canada. ptquaid@sciborg.uwaterloo.ca

Abstract

BACKGROUND:

Approximately one in ten students aged 6 to 16 in Ontario (Canada) school boards have an individual education plan (IEP) in place due to various learning disabilities, many of which are specific to reading difficulties. The relationship between reading (specifically objectively determined reading speed and eye movement data), refractive error, and binocular vision related clinical measurements remain elusive.

METHODS:

One hundred patients were examined in this study (50 IEP and 50 controls, age range 6 to 16 years). IEP patients were referred by three local school boards, with controls being recruited from the routine clinic population (non-IEP patients in the same age group). A comprehensive eye examination was performed on all subjects, in addition to a full binocular vision work-up and cycloplegic refraction. In addition to the cycloplegic refractive error, the following binocular vision related data was also acquired: vergence facility, vergence amplitudes, accommodative facility, accommodative amplitudes, near point of convergence, stereopsis, and a standardized symptom scoring scale. Both the IEP and control groups were also examined using the Visagraph III system, which permits recording of the following reading parameters objectively: (i) reading speed, both raw values and values compared to grade normative data, and (ii) the number of eye movements made per 100 words read. Comprehension was assessed via a questionnaire administered at the end of the reading task, with each subject requiring 80% or greater comprehension.

RESULTS:

The IEP group had significantly greater hyperopia compared to the control group on cycloplegic examination. Vergence facility was significantly correlated to (i) reading speed, (ii) number of eye movements made when reading, and (iii) a standardized symptom scoring system. Vergence facility was also significantly reduced in the IEP group versus controls. Significant differences in several other binocular vision related scores were also found.

CONCLUSION:

This research indicates there are significant associations between reading speed, refractive error, and in particular vergence facility. It appears sensible that students being considered for reading specific IEP status should have a full eye examination (including cycloplegia), in addition to a comprehensive binocular vision evaluation.


Όραση και TV στα παιδιά

αναρτήθηκε στις 16 Ιουλ 2012, 2:58 π.μ. από το χρήστη Fotis Velissarakos   [ ενημερώθηκε 30 Μαρ 2015, 8:52 π.μ. ]

Επίδραση της τηλεόρασης και του υπολογιστή στην όραση και προσοχή των παιδιών:
  1. Journal of Behavioral Optometry: Children and computer use: The impact on Learning 
  2. Journal Optometry and Vision Development: TV or Not TV: Is that the Question
  3. Journal of American Academy of Pediatrics (abstract): Early TV Exposure & Attention Problems

1-6 of 6