GIS CHO THIẾT KẾ QUY HOẠCH ĐÔ THỊ: TÍNH KHẢ THI? (KỲ 6)

đăng 17:48, 4 thg 9, 2015 bởi Manager quyhoach.vn   [ đã cập nhật 20:13, 24 thg 9, 2015 ]

Lời dẫn: Nhà quy hoạch chắc chắn đã nghe rằng GIS (hệ thống thông tin địa lý) rất hay trong quy hoạch đô thị. Nhưng ứng dụng GIS vào thiết kế quy hoạch đô thị một cách thực sự thì như thế nào? Hãy tham khảo ý kiến các chuyên gia qua các kỳ các khau. Kỳ cuối sẽ đăng vào khoảng 15/10/2015.

Kỳ 6: Tuy rằng ở cấp độ quốc gia, dấu hiệu về ứng dụng GIS cho thiết kế quy hoạch đô thị là rất ít, nhưng ứng dụng GIS trong thực tế thiết kế thì vẫn rất sống động, xuất phát từ nhu cầu hành nghề của chính các cá nhân hơn là từ tổ chức.


 Xem Kỳ 1Kỳ 2Kỳ 3Kỳ 4Kỳ 5Kỳ 6Kỳ 7


Thực tế ứng dụng GIS trong thiết kế quy hoạch tại Việt Nam
GIS là gì?
Theo ITC (2009), GIS là hệ thống máy tính với 4 nhóm chức năng xử lý dữ liệu có tọa độ: (1) nhập và chuẩn bị; (2) quản lý lưu trữ và duy trì; (3) thao tác và phân tích, (4) hiển thị. Nguồn: http://www.itc.nl/library/papers_2009/general/PrinciplesGIS.pdf

Phần mềm GIS cho thiết kế quy hoạch đang được ứng dụng tại Việt Nam
Với định nghĩa trên, cách mà anh em vẽ bản đồ quy hoạch trên AutoCAD phổ biến hiện nay thì khó có thể gọi là GIS do nhóm chức năng số 3 rất hạn chế.

Tuy nhiên, cũng căn cứ trên định nghĩa này thì có rất nhiều phần mềm đang được sử dụng hiện nay trong thiết kế quy hoạch có các đặc thù của phần mềm GIS, khi mà cả 4 nhóm chức năng của GIS đều tồn tại. Một số ví dụ tiêu biểu như sau:
  • HS: San nền/ Hài Hòa/ PM thương mại;
  • Nova: Thiết kế đường/ Hài Hòa/ PM thương mại;
  • WaterCAD: Cấp nước/ Bentley/ PM thương mại;
  • StormCAD: Thoát nước/ Bentley/ PM thương mại;
  • Epanet: Cấp nước/ Cơ quan bảo vệ môi trường Hoa Kỳ/ Miễn phí;
  • SWMM: Thoát nước / Cơ quan bảo vệ môi trường Hoa Kỳ/ Miễn phí;
  • AutoCAD Civil 3D: San nền, thiết kế đường, ống áp lực, và ngày càng được mở rộng các chức năng về thiết kế hạ tầng/ AutoDesk/ PM thương mại;
  • ArcGIS: Đa bộ môn/ ESRI/ PM thương mại;
  • MapInfo: Đa bộ môn/ Pitney Powes/ PM thương mại;
  • AutoCAD Map: Đa bộ môn/ AutoDesk/ PM thương mại.
Bên cạnh đó, những người hành nghề yêu thích lập trình cũng thường viết thêm các ứng dụng trên nền các phần mềm phổ biến, qua đó đã thực sự biến công cụ của mình trở thành GIS. Tiêu biểu nhất trong số đó phải kể đến Công ty Thành Nam với phần mềm IntelInfra Suite:
  • "Giải pháp thông minh trọn gói cho hạ tầng đô thị và công nghiệp"; "phát triển từ năm 2005 trên cơ sở mã nguồn C++ và Object ARX được chạy trên nền tảng Autocad".
  • "Modun về phần thiết kế và quản lý quy hoạch. Thể hiện các thông tin về lô đất tự động; quản lý và gán các thuộc tính của 1 lô đất và thể hiện lên bản vẽ như diện tích ô đất, hướng của ô đất, các tọa độ ô đất; tính toán các thông số cho toàn bộ dự án; kết xuất bản vẽ ra tương ứng với các giai đoạn trình duyệt; Kết xuất các bản thống kê, các chỉ số ra các bảng biểu word, excel để quản lý và bán hàng… Việc sử dụng phần mềm giúp cho các chủ đầu tư quản lý các ô đất, diện tích và phối hợp giữa các phòng ban từ thi công đến bán hàng một cách nhanh chóng, thuận tiện.... thực hiện công việc một cách nhanh chóng hơn nhiều so với chưa sử dụng phần mềm. Tuy nhiên việc quan trọng nhất là các chỉ tiêu sử dụng đất vốn trước đây cực kỳ nhạy cảm và rất dễ bị sai khi thực hiện thủ công nay được chính xác hóa tuyệt đối, giúp cho các cơ quan ban ngành khi đồng thực hiện quản lý sẽ dễ dàng hơn, chủ đầu tư và khách hàng hoàn toàn yên tâm."- "Toàn bộ hệ thống kỹ thuật hạ tầng như hệ thống điện, điện chiếu sáng, cấp - thoát nước, giao thông đều được tự động hóa thiết kế và kết xuất bản vẽ trên cơ sở bản vẽ quy hoạch được duyệt. Lúc này, các kỹ sư chỉ còn phải tập trung vào khâu tính toán và giải quyết vấn đề kỹ thuật. Hồ sơ bản vẽ kỹ thuật sẽ được in và đóng gói tự động, phù hợp với các giai đoạn thi công; dễ dàng kiểm soát khối lượng phục vụ cho công tác tính dự toán và dự toán thi công."
* Nguồn dẫn: http://www.thanhnamcc.com/Tintuc/Tintucnoibo/tabid/113/News/20/CategoryID/4/Intelinfra-suite-Phan-mem-thiet-ke-quy-hoach-thuong-hieu-Viet.aspx

Một ví dụ thành công khác về lập trình định hướng GIS là bộ công cụ được giới thiệu tại bài sau: link.

Nhận xét:
Thứ nhất, điều thú vị là các phần mềm GIS chính quy như ArcGIS, MapInfo, AutoCAD Map thì lại rất ít được các nhà quy hoạch sử dụng.
Thứ hai, một số phần mềm nước ngoài về thiết kế quy hoạch hạ tầng có cơ sở lý thuyết tính toán không phù hợp với tiêu chuẩn Việt Nam hiện hành.
Thứ ba, phần mềm sử dụng quá đa dạng, có khi ngay trong cùng công ty, nên rất khó để đồng bộ hóa dữ liệu, dẫn tới khối lượng nhập liệu vẫn rất nhiều cho từng bộ môn, dẫn tới kéo dài thời gian thiết kế.
Thứ tư, có vẻ vắng bóng (hoặc rất ít?) các phần mềm liên quan đến cấp điện và thông tin liên lạc.
Thứ năm, do lịch sử quá trình tiếp thu tự động hóa thiết kế vào Việt Nam, dù có những hạn chế rất lớn về việc thao tác với các bản đồ quy hoạch quy mô lớn, nhưng AutoCAD vẫn là phần mềm chủ đạo trong ngành quy hoạch trong tương lai gần. Vì vậy, việc áp dụng GIS thực thụ vào thiết kế quy hoạch vẫn còn là một thách thức chưa dễ vượt qua ngay với các câu hỏi đơn giản từ các nhà quy hoạch như:
  • "Tôi sẽ phải học thêm phần mềm GIS nào, có khó không, có được BXD "công nhận" không?"
  • "Phần mềm đó có thể chuyển đổi bản vẽ với AutoCAD thuận tiện hay không?"
  • "Việc phối hợp phần mềm GIS mới với các bộ môn kỹ thuật khác có vấn đề gì không?"
Kết luận
Giải pháp ứng dụng GIS cho thiết kế quy hoạch đô thị tốt nhất trong tương lai sẽ phải là giải pháp trả lời tốt nhất các câu hỏi trong nhận xét thứ năm đã nêu trên. Về hướng đi, giải pháp IntelInfra Suite của Thành Nam là khá sát, tuy vẫn còn đó những hạn chế của chính AutoCAD khi làm việc với đồ án lớn./.

quyhoach.vn